Interoperacyjność

Interoperacyjność – cecha produktu lub systemu, którego interfejsy funkcjonują w pełnej zgodności tak, aby współpracować z innymi produktami lub systemami, które istnieją lub będą istnieć w przyszłości, bez ograniczenia dostępu lub możliwości implementacji^[1][2].

Termin interoperacyjność początkowo był zdefiniowany dla techniki informatycznej lub inżynierii systemów w celu wymiany informacji, na przykład:

• zdolność dwóch lub więcej systemów lub składników do wymiany informacji i jej wykorzystania^[3]
• zdolność dwóch lub więcej ORB do współpracy przy doręczaniu żądań do odpowiedniego obiektu^[4]
• zdolność do komunikacji, wykonywania programów i przesyłania danych między różnymi jednostkami funkcjonalnymi w sposób wymagany przez użytkownika mającego małą lub żadną wiedzę o unikatowych charakterystykach tych jednostek^[5].

Termin „interoperacyjność” jest używany, przy zachowaniu istoty jego znaczenia, w dziedzinach informatycznych, a także tam, gdzie dochodzi do współpracy produktów lub systemów bez udziału informatyki. Przykłady:

• interoperacyjność systemu kolei
• interoperacyjność korporacyjna
• interoperacyjność usług
• interoperacyjność sieci

Interoperacyjność można rozpatrywać w trzech aspektach:

• techniczny – związany z aspektem systemowym (urządzenia, protokoły, systemy operacyjne) oraz syntaktycznym (języki reprezentacji zasobów, formaty danych).
• semantyczny – dotyczący właściwego, jednoznacznego rozumienia wymienianej i upowszechnianej informacji przez wszystkich jej użytkowników.
• organizacyjny – odnoszący się do przepisów prawnych, procedur, struktur organizacyjnych, czynników ekonomicznych oraz ludzkich^[6].

Interoperacyjność systemów, w szczególności informatycznych, osiągana jest poprzez:

• ujednolicenie – zastosowanie jednakowych norm, standardów oraz procedur.
• wymienność – zastąpienie produktu, podsystemu, usługi lub procesu w sposób niezauważalny przez użytkownika.
• zgodność – przydatność produktu do użytkowania, przy założeniu spełnienie wymagań oraz braku niepożądanych działań^[7].

Najprostszym przykładem interoperacyjności w życiu codziennym może być podłączenie dowolnego urządzenia elektrycznego do sieci elektrycznej. Wymaga to standardowego złącza (gniazdka oraz wtyczki) oraz zasilacza^[a] przystosowanego do sieci energetycznej (systemu zasilania energią elektryczną) w danym miejscu (np. w określonym kraju). W ten sposób urządzenie (jeden system) może współpracować z siecią energetyczną (drugi system)^[2].

Innym przykładem może być podłączenie stacjonarnego telefonu do sieci telefonicznej. Wymaga to, podobnie jak w przypadku powyżej, odpowiedniego złącza (najczęściej RJ-11), oraz telefonu pracującego zgodnie z normami obowiązującymi w danym kraju^[b]. Podobnie jest z bezprzewodową siecią telekomunikacyjną (np. telefonią komórkową czy satelitarną), a także siecią komputerową, gdzie podstawową rolę w zapewnieniu interoperacyjności mają protokoły komunikacyjne^[8].

Na poziomie aplikacji (programów komputerowych) interoperacyjność może się przejawiać w^[8]:

• możliwości wymiany danych (np. poprzez pliki o ustalonym, znanym dla poszczególnych aplikacji formacie^[c]),
• możliwości i sposobach współpracy ze sobą różnych programów na tym samym komputerze/systemie, poprzez mechanizmy zapewniające komunikację międzyprocesową, np. COM, DCOP, DBus^[9]
• mechanizmach zapewniających współpracę programów pracujących w różnych systemach (na różnych komputerach), czyli mechanizmach stosowanych w systemach rozproszonych, takich jak:
  • zdalne wywołania procedur, przykładowe technologie: RPC, gRPC, Java RMI, SOAP, REST^[10][11]
  • korzystanie ze zdalnych (rozproszonych) obiektów (np. DCOM, Object Request Broker / CORBA)
  • systemy wymiany komunikatów, np. oparte na infrastrukturze Message Oriented Middleware i kolejkach komunikatów (np. ZeroMQ, Apache ActiveMQ, RabbitMQ i inne)^[12]