Introligatorstwo

Introligatorstwo (z łac. intro „do środka” + ligare „związywać”^[1]) – dziedzina rzemiosła i przemysłu poligraficznego, a także sztuka oprawiania książek. Obejmuje wykonywanie opraw oraz końcowe opracowanie druków, w tym broszur, książek i czasopism^[2][3]. Rzemieślnik trudniący się tym zajęciem to introligator.

Do prac introligatorskich należą m.in. łączenie kart lub składek w blok, wykonywanie okładek, łączenie ich z blokiem oraz wykańczanie i dekorowanie opraw. Introligatorstwo obejmuje także wykonywanie niektórych form służących do ochrony i przechowywania książek, takich jak futerały i pudła^[3].

Rozwój introligatorstwa wiązał się z upowszechnieniem kodeksu i wykształceniem technik łączenia kart lub składek w blok oraz zabezpieczania go okładzinówkami. W średniowieczu rozwinęły się m.in. techniki szycia na zwięzy oraz wykonywania opraw z użyciem drewna, skóry, pergaminu i tkanin^[3]. W Polsce introligatorstwo rozwijało się od późnego średniowiecza, początkowo przede wszystkim przy klasztorach^[4].

Rozpowszechnienie druku ruchomą czcionką wpłynęło na zmianę materiałów, konstrukcji opraw i organizacji pracy introligatorskiej. Wraz z rozwojem mechanizacji produkcji książek w drugiej połowie XIX wieku wykształciło się introligatorstwo przemysłowe. Współcześnie funkcjonuje ono obok introligatorstwa tradycyjnego, obejmującego m.in. wykonywanie opraw jednostkowych, bibliofilskich i artystycznych. Introligatorstwo artystyczne, w którym konstrukcja, materiały i dekoracja oprawy są przedmiotem indywidualnego opracowania, jest jednym z obszarów sztuki książki^[3].