Irena Solska

Irena Solska
Ilustracja
Irena Solska (1933)
Imię i nazwisko

Karolina Flora Poświk

Data i miejsce urodzenia

27 października 1877
Warszawa

Data i miejsce śmierci

8 marca 1958
Skolimów

Zawód

aktorka, reżyser

Współmałżonek

Ludwik Solski
Otton Grosser

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Złoty Krzyż Zasługi Złoty Wawrzyn Akademicki Medal 10-lecia Polski Ludowej
Grób Solskiej na cmentarzu Powązkowskim

Irena Solska, właśc. Karolina Flora Solska (ur. 27 października 1877 w Warszawie, zm. 8 marca 1958 w Skolimowie) – polska aktorka i reżyserka teatralna, dyrektorka teatrów; jedna z najwybitniejszych aktorek w historii teatru w Polsce. Jej mężem był Ludwik Solski.

Życiorys

Córka Tytusa Mieczysława Poświka i malarki Bronisławy z Bierzyńskich. W dzieciństwie pod kierunkiem matki uczyła się rysunku i malarstwa, potem uczyła się gry aktorskiej u B. Leszczyńskiego. Debiutowała 26 lutego 1896 pod ps. Górska w roli tytułowej w sztuce Hrabia Rene na scenie teatru łódzkiego. W latach 1896–1900, 1905–1910 oraz 1913–1919 była aktorką Teatru Miejskiego w Krakowie. W latach 1900–1905 występowała we Lwowie, a od 1919 w Warszawie. W sezonie 1932–1933 kierowała własnym Teatrem im. Stefana Żeromskiego w Warszawie.

Wywarła wielki wpływ na na życie artystyczne Krakowa okresu Młodej Polski. Do wielbicieli jej talentu należeli: Stanisław Wyspiański, Gabriela Zapolska, Stanisław Przybyszewski, Jerzy Żuławski, Leopold Staff, Kornel Makuszyński, Tadeusz Boy-Żeleński. Jej portrety malowali m. in. Leon Wyczółkowski, Jacek Malczewski, Wojciech Kossak, Józef Mehoffer, a także Stanisław Wyspiański i Witkacy[1].

Była ofiarną działaczką Rady Pomocy Żydom. W czasie wojny udzielała pomocy wielu ludziom, uratowała życie m.in. neurolożce Zofii Rosenblum Szymańskiej i Helenie Radlińskiej[2].

Po wojnie, w latach 1946–1947, była delegatem Ministra Kultury i Sztuki do spraw teatrów na Dolnym Śląsku. Od października 1948 do sierpnia 1949 kierowała Teatrem Nowym w Legnicy. Postępująca choroba Parkinsona uniemożliwiła jej dalszą działalność. Ostatnie pięć lata życia spędziła w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie, gdzie zmarła. Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (Aleja Zasłużonych-1-74,75)[3].

W 1908 roku poznała Witkacego. Połączył ich romans, byli nawet zaręczeni, jednak do ślubu nie doszło z powodu sprzeciwu rodziny Witkacego[4]. Stała się pierwowzorem Akne, jednej z bohaterek 622 upadków Bunga.

Była drugą żoną Ludwika Solskiego; po rozwodzie z Solskim poślubiła w listopadzie 1914 Ottona Grossera, urzędnika kolejowego.

W 1978 ukazały się jej Pamiętniki, a w 1984 Listy Ireny Solskiej. Solska opisuje w swoich pamiętnikach, że przygotowując się do roli Żony (Maria) w Nie-boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego, by wiernie odtworzyć jej obłęd, około 1920 wizytowała szpital psychiatryczny Edwarda Flataua. Wspomina także, że oprócz wizyty była też przez niego badana[5].

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Patrycja Dołowy, Kryjówka za wełnę, „Wysokie Obcasy”, 6 grudnia 2014, s. 20-24.
  2. ↑ Patrycja Dołowy, Kryjówka za wełnę, „Wysokie Obcasy”, 6 grudnia 2014, s. 20-24.
  3. ↑ Cmentarz Stare Powązki: IRENA SOLSKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-12-19].
  4. ↑ Dorota Falkowska, Stanisław Ignacy Witkiewicz i Irena Solska: przeżyli gorący romans, a po rozstaniu nazwał ją kobietą demoniczną | Viva.pl [online], viva.pl [dostęp 2025-08-13].
  5. ↑ Irena Solska, Pamiętnik, 1978.
  6. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 117, poz. 1550 (ISAP) „za długoletnią działalność artystyczną w dziedzinie sztuki teatralnej”.
  7. ↑ M.P. z 1927 r. nr 143, poz. 369 „za propagandę w dziedzinie sztuki”.
  8. ↑ M.P. z 1946 r. Nr 114, poz. 212 (ISAP) „za wybitne zasługi w dziedzinie Teatru i Sztuki na terenie całego kraju”.
  9. ↑ M.P. z 1936 r. Nr 261, poz. 460 (ISAP) „za szerzenie zamiłowania do polskiej literatury dramatycznej”.
  10. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.