Ireneusz Pawlak
 | |
| Kraj działania |
Polska |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
22 marca 1935 |
| Data i miejsce śmierci |
15 lipca 2020 |
| Kierownik Katedry Monodii Liturgicznej KUL | |
| Okres sprawowania |
1990-2002 |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Prezbiterat |
12 czerwca 1960 |
Ireneusz Pawlak (ur. 22 marca 1935 we Wrześni, zm. 15 lipca 2020 w Lublinie) – polski muzykolog, kompozytor, profesor, duchowny rzymskokatolicki.
Życiorys
W latach 1954–1960 odbył studia filozoficzno-teologiczne w Prymasowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Gnieźnie. 12 czerwca 1960 roku przyjął święcenia kapłańskie[1]. W tym samym roku rozpoczął studia w Instytucie Muzykologii Kościelnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, które ukończył w 1964 roku pracą magisterską Analiza paliograficzno-muzyczna graduału klarysek gnieźnieńskich 1418 napisaną pod kierunkiem Hieronima Feichta oraz licencjatem z teologii. Po studiach, w 1965 roku objął kierownictwo Chóru Katedralnego przy Bazylice Prymasowskiej w Gnieźnie. Prowadził także wykłady w seminarium duchownym z zakresu śpiewu kościelnego. Od 1970 roku związany był na stałe z Instytutem Muzykologii KUL. W 1974 roku założył zespół „Schola Gregoriana KUL” (kierował nim do 2002). W 1976 roku uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych, przedstawiając pracę Śpiewy „Alleluja” w graduale Macieja Drzewickiego z 1536 roku przygotowaną pod kierunkiem Karola Mrowca. Habilitował się w 1989 rozprawą Graduały piotrkowskie jako przekaz chorału gregoriańskiego w Polsce po Soborze Trydenckim. Pełnił również funkcje administracyjne: w latach 1989–1991 kierownika Instytutu Muzykologii KUL, w latach 1995-2002 kierownika Katedry Chorału Gregoriańskiego KUL. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 2001 roku na podstawie rozprawy Muzyka liturgiczna po Soborze Watykańskim II w świetle dokumentów Kościoła[2]. W tym samym roku rozpoczął pracę w Katedrze Sztuki Muzycznej Uniwersytetu Katolickiego w Rużomberoku, gdzie wykładał do 2007[1]. W 2002 roku nadano mu tytuł profesora zwyczajnego. Od 2001 roku pełnił funkcję prezesa Stowarzyszenia Polskich Muzyków Kościelnych. Był członkiem Towarzystwa Naukowego KUL (od 1977 roku), członkiem współpracownikiem, a od 1995 członkiem korespondentem), członkiem Consociatio Internationalis Musicae Sacrae (od 2001) oraz Komitetu Nauk Teologicznych PAN (od 2003)[2][3].
Nagrody
W 2003 roku otrzymał nagrodę Prymasa Polski „Srebrna piszczałka” za osiągnięcia w rozwoju muzyki kościelnej w Polsce[2].
Twórczość
Ireneusz Pawlak specjalizował się w historii chorału gregoriańskiego w Polsce. W pracy badawczej zajął się chorałem gregoriańskim w Polsce po Soborze Trydenckim oraz współczesną monodią liturgiczną. Jest autorem przeszło 200 artykułów naukowych i popularnonaukowych. Jako kompozytor jest twórcą ok. 100 pieśni kościelnych oraz 3 mszy liturgicznych w języku polskim[2]. Opracował też niektóre melodie śpiewów włączonych do ksiąg liturgicznych (m.in. mszału rzymskiego i Zbioru Mszy o NMP)[1].
Publikacje
Książki
- Muzyka liturgiczna po Soborze Watykańskim II w świetle dokumentów Kościoła, Polihymnia, Lublin 1999
- Graduały piotrkowskie jako przekaz chorału gregoriańskiego w Polsce po Soborze Trydenckim, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1988
- Pawlak Ireneusz, Dąbek Stanisław „Thesaurus musicae sacrae summa cura servetur et faveatur”. Historia i współczesność muzyki liturgicznej w Polsce 100 lat od wydania Motu proprio papieża Piusa X, Polihymnia, Lublin 2004
Rozprawy
- Bibliografia prac księdza profesora dra hab. Karola Mrowca w: Musicae Sacrae Ars et Scientia. Księga ku czci Ks. Karola Mrowca, red. S. Dąbek i I. Pawlak, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, tom XXXIV, zeszyt 7: Muzykologia, Lublin 1987
- Chorał gregoriański jako źródło melodyki polskich śpiewów mszalnych po Soborze Watykańskim II w: Complexus effectuum musicologiae. Studia Miroslao Perz septuagenario dedicata, pod red. T. Jeża, Rabid, Kraków 2003
- Jednogłosowe śpiewy liturgiczne po Soborze Watykańskim II w: Współczesna polska religijna kultura muzyczna jako przedmiot badań muzykologii: zakres pojęciowy, możliwości badawcze, red. B. Bartkowski, S. Dąbek, A. Zola, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Lublin 1992
- Muzyka liturgiczna i jej walor duszpasterski w: Papieski Instytut Polski w Rzymie, tom 2, Papieski Instytut Polski. Rzym, Rzym 2000
- Nieszpory maryjne w polskich śpiewnikach katolickich II połowy XX wieku w: Muzyka Sakralna. Materiały z Seminarium "Gaude Mater", Warszawa 1998
- Obnova liturgickej hudby po Druhom vatikánskom koncile (poznámky pre skladatel`ov) w: „Adoramus Te” V (2002) nr 4, Spolok svätého Vojtecha, Trnava 2002
- Obnova liturgickej hudby po Druhom vatikánskom koncile (poznámky pre skladatel`ov) II w: „Adoramus Te” VI (2003) nr 1, Spolok svätého Vojtecha, Trnava 2003
- Polskie zwyczaje liturgiczne zachowane w graduałach piotrkowskich w: Musicae Sacrae Ars et Scientia. Księga ku czci Ks. Karola Mrowca, red. S. Dąbek i I. Pawlak, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, tom XXXIV, zeszyt 7: Muzykologia, Lublin 1987
- Repertuar śpiewów o Męce i Zmartwychwstaniu Pańskim w graduałach piotrkowskich i jego związek z Editio Medicaea w: Musica Antiqua, vol. VII, Filharmonia Pomorska im. Ignacego Paderewskiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz 1985
- Repertuar śpiewów łacińskich w polskich obrzędach i zwyczajach liturgicznych zachowany w Księgach piotrkowskich w: „Zeszyty Naukowe KUL” 41 (1998), nr 1-2, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1998
- Wykonawcy jednogłosowych śpiewów liturgicznych w Katedrze Gnieźnieńskiej od XIV do pocz. XIX wieku i ich kształcenie w: Kształcenie muzyków kościelnych na Śląsku. Sympozjum 23, Uniwersytet Opolski, Opole 1997
- XX-wieczne pieśni w Śpiewniku liturgicznym i ich inspiracje w: Inspiracje w muzyce XX wieku: filozoficzno-literackie, religijne, folklorem. Materiały Ogólnopolskiej Konferencji Muzykologicznej 1-3 października 1993. Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku, Związek Kompozytorów Polskich, Warszawa 1993
Artykuły
- Alleluia z wersetem w liturgii mszalnej, „Ruch biblijny i liturgiczny” 1977 nr 5
- Beat w liturgii w świetle przepisów liturgiczno-prawnych, „Znak” 1970 nr 6
- Dzieje organów katedralnych w Gnieźnie, „Roczniki Humanistyczne”, tom XXVII, 1979 zeszyt 2
- Gnieźnieńska szkoła katedralna w I połowie XVI wieku, „Studia Gnesnensia” 1979-1980, tom V
- Graduał Macieja Drzewickiego z 1536 roku (dzieje i zawartość), „Studia Gnesnensia” 1977, tom III
- Mansjonarze katedry gnieźnieńskiej, „Muzyka” 1981 nr 3-4
- Muzyczna kultura Kościoła - zagrożona, „Liturgia sacra” 9 (2003) nr 1
- Muzyka liturgiczna między prawem a życiem, „Homo Dei” 1981 nr 4
- Nowe zadania kościelnych zespołów śpiewaczych, „Homo Dei” 1971 nr 1
- O wyższy poziom kultury muzycznej duchowieństwa, „Homo Dei” 1969 nr 2
- Omówienie instrukcji Episkopatu Polski o muzyce liturgicznej po Soborze Watykańskim II, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 1981 nr 3
- Organy i organiści katedry gnieźnieńskiej do połowy XVI wieku, „Muzyka” 1978 nr 2
- Psałterzyści katedry gnieźnieńskiej w pierwszej połowie XVI wieku, „Muzyka” 1980 nr 1
- Z problematyki związku między chorałem gregoriańskim a pieśnią religijną, „Studia Gnesnensia” 1979-1980, vol. V
- Zadania duszpasterzy w związku z instrukcją o muzyce sakralnej i liturgii, „Homo Dei” 1967 nr 4
Redakcje naukowe
- Musicae sacrae ars et scientia. Księga ku czci Ks. Prof. Karola Mrowca red. S. Dąbek, I. Pawlak, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, tom XXXIV, zeszyt 7: Muzykologia, Lublin 1987
- Śpiewnik liturgiczny, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1991
- Zielińska Halina Kształcenie głosu, red. I. Pawlak, Polihymnia, Lublin 1996
Edycje krytyczne vel redakcje naukowe wydawnictw nutowych
- Nieszpory niedzielne, Siostry Urszulanki SJK, Pniewy 2001
- Śpiewy liturgiczne, Hejnał, Płock 1996
- Śpiewy uwielbienia, Polihymnia, Lublin 1993