Ischnosiphon

*Ischnosiphon*
	; Ischnosiphon sp.
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	imbirowce
Rodzina	marantowate
Rodzaj	Ischnosiphon
	Nazwa systematyczna
	Ischnosiphon Körnicke; Nouv. Mém. Soc. Imp. Naturalistes Moscou 11: 316 (1859)
	Typ nomenklatoryczny
	Ischnosiphon arouma (Aubl.) Körn.
Synonimy
	Hymenocharis Salisb. ex Kuntze
	Hymenocharis Salisb. ex Kuntze

Ischnosiphon Körn. − rodzaj roślin z rodziny marantowatych. Należy do niego 36 gatunków występujących w strefie klimatu tropikalnego Ameryki Środkowej i Południowej^[3].

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów ισχνός ('ischnos – smukły) i σιφόν (siphon – rurka)^[5].

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie, rosłe, niekiedy pnące rośliny zielne^[6].

Pędy: Podziemne kłącze. Pędy naziemne smukłe, zwykle sztywne, osiągające 8 metrów długości, wznoszące się i wierzchołkowo zwisłe^[6].

Liście: Ulistnienie naprzemianległe, dwurzędowe. Blaszki liściowe długości 15–35 cm, papierowate, z drobnym, pierzastym użyłkowaniem. Ogonki liściowe z poduszeczką, u nasady przechodzące w wydłużoną pochwę^[6].

Kwiaty: Wyrastają w parach zebranych w kwiatostan wyrastający z kątów liści lub wierzchołkowo na łodydze. Okwiat grzbiecisty. Trzy listki zewnętrznego okółka wolne, często różowawożółtawe. Listki wewnętrznego okółka u nasady zrośnięte w rurkę. Pręcik pojedynczy. Dwa prątniczki płatkowate. Zalążnia dolna, trójkomorowa, przy czym tylko jedna komora jest płodna, z pojedynczym zalążkiem^[6].

Owoce: Mała, wąsko elipsoidalna torebka z pojedynczym nasionem^[6].

Biologia i ekologia

Rozwój: Kwiaty Ischnosiphon zapylają pustelniki z gatunków p. prostodzioby, p. rdzawobrzuchy i p. rdzawy^[7].

Interakcje międzygatunkowe: Są roślinami żywicielskimi wielenowatych z rodzaju Eurybia, oczennicowatych z gatunku Taygetis laches, powszelatkowatych z rodzaju Thracides^[7].

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj z rodziny marantowatych (Marantaceae) z rzędu imbirowców (Zingiberales)^[2].

Wykaz gatunków^[3]

Ischnosiphon annulatus Loes.
Ischnosiphon arouma (Aubl.) Körn.
Ischnosiphon bahiensis L.Andersson
Ischnosiphon cannoideus L.Andersson
Ischnosiphon caudatus L.Andersson
Ischnosiphon centricifolius L.Andersson
Ischnosiphon cerotus Loes.
Ischnosiphon colombianus L.Andersson
Ischnosiphon crassispicus L.Andersson
Ischnosiphon elegans Standl.
Ischnosiphon enigmaticus L.Andersson
Ischnosiphon flagellatus Gleason
Ischnosiphon foliosus Gleason
Ischnosiphon fusiformis L.Andersson
Ischnosiphon gracilis (Rudge) Körn.
Ischnosiphon grandibracteatus Loes.
Ischnosiphon heleniae L.Andersson
Ischnosiphon hirsutus Petersen
Ischnosiphon idrobonis L.Andersson
Ischnosiphon inflatus L.Andersson
Ischnosiphon killipii J.F.Macbr.
Ischnosiphon lasiocoleus K.Schum. ex Loes.
Ischnosiphon leucophaeus (Poepp. & Endl.) Körn.
Ischnosiphon longiflorus K.Schum.
Ischnosiphon macarenae L.Andersson
Ischnosiphon martianus Eichler ex Petersen
Ischnosiphon obliquus (Rudge) Körn.
Ischnosiphon ovatus Körn.
Ischnosiphon parvifolius L.Andersson
Ischnosiphon paryrizinho L.Andersson
Ischnosiphon petiolatus (Rudge) L.Andersson
Ischnosiphon polyphyllus (Poepp. & Endl.) Körn.
Ischnosiphon puberulus Loes.
Ischnosiphon rotundifolius (Poepp. & Endl.) Körn.
Ischnosiphon surumuensis Loes.
Ischnosiphon ursinus L.Andersson

Zastosowanie użytkowe

Z roślin z rodzaju Ischnosiphon rdzenna ludność Amazonii pozyskuje włókno roślinne arumã, wykorzystywane do produkcji przedmiotów wykorzystywanych w uprawie manioku, takich jak różnego rodzaju kosze, sita, wachlarze i prasy. Przedmioty wykonywane z arumã stanowią ważne alternatywne źródło dochodu społeczności regionu^[8].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-09-17] (ang.).
1 2 3 4 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2023-11-19]. (ang.).
↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2023-11-18]. (ang.).
↑ Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants. CRC Press, 2012, s. 2112. ISBN 978-1-4822-5064-0.
1 2 3 4 5 P. Acevedo-Rodríguez: Marantaceae. National Museum of Natural History. [dostęp 2023-12-03].
1 2 Ischnosiphon. Global Biotic Interactions (GloBI). [dostęp 2023-11-19].
↑ Erika M. Nakazono, Carlito Freitas dos Santos, Moises Jesus Barbosa. Aruma Fiber: Use and Management of Ischnosiphon Polyphyllus (Marantaceae) by Artisians in Novo Airao, Rio Negro, Central Amazon, Brazil. „Conference Paper: The Commons in an Age of Globalisation, the Ninth Biennial Conference of the International Association for the Study of Common Property”, s. nd., 2002.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-09-17] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 4 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2023-11-19]. (ang.).

[ing-4] Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2023-11-18]. (ang.).

[crc-5] Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants. CRC Press, 2012, s. 2112. ISBN 978-1-4822-5064-0.

[smith-6] 1 2 3 4 5 P. Acevedo-Rodríguez: Marantaceae. National Museum of Natural History. [dostęp 2023-12-03].

[globi-7] 1 2 Ischnosiphon. Global Biotic Interactions (GloBI). [dostęp 2023-11-19].

[nakazono-8] Erika M. Nakazono, Carlito Freitas dos Santos, Moises Jesus Barbosa. Aruma Fiber: Use and Management of Ischnosiphon Polyphyllus (Marantaceae) by Artisians in Novo Airao, Rio Negro, Central Amazon, Brazil. „Conference Paper: The Commons in an Age of Globalisation, the Ninth Biennial Conference of the International Association for the Study of Common Property”, s. nd., 2002.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]