Istislah
Istislah (arab. استصلاح) – pojęcie z zakresu prawa muzułmańskiego, fundamentalna zasada szariatu[1], oznaczające metodę rozstrzygania problemów prawnych poprzez odwołanie się do zasady interesu publicznego (maslaha), stosowaną w sytuacjach, gdy brak jest jednoznacznych wskazówek w podstawowych źródłach religijnych, takich jak Koran czy sunna. Zasada stosowana przez reprezentantów szkoły malikickiej. W opozycji do niej stoi zasada istihsan, przestrzegana w szkole hanafickiej.
Zasada działania
Metoda ta polega na ustaleniu rozstrzygnięcia w oparciu o ocenę korzyści, jakie dane rozwiązanie przynosi w pierwszej kolejności ogółowi społeczności muzułmańskiej, następnie wspólnocie lokalnej, a dopiero na końcu jednostce[2]. W praktyce oznacza to dopuszczenie rozumowania pozatekstowego w tych obszarach prawa, które nie zostały szczegółowo uregulowane przez objawienie[2]. Istiṣlāḥ jest szeroko akceptowany przez większość szkół prawa islamskiego, które uznają, że działania przynoszące ogólną korzyść społeczności zazwyczaj sprzyjają także jednostkom[2].
Jednocześnie jego zastosowanie podlega istotnemu ograniczeniu – nie może prowadzić do wniosków sprzecznych z wyraźnymi nakazami religijnymi[2].
Koncepcja ta pozostaje ściśle powiązana z ideą maslaha (interesu publicznego) oraz z celami prawa islamskiego, które obejmują ochronę podstawowych wartości, takich jak religia, życie czy własność[2]. Pełni funkcję narzędzia umożliwiającego adaptację norm prawnych do nowych okoliczności społecznych, przy jednoczesnym zachowaniu ich zgodności z zasadami szariatu[2].