Iwona Chmura-Rutkowska

Iwona Chmura-Rutkowska
Państwo działania

 Polska

Data urodzenia

3 kwietnia 1974

doktor habilitowany nauk humanistycznych
Specjalność: socjologia edukacji
Alma Mater

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Doktorat

10 czerwca 2003[1]

Habilitacja

8 lipca 2020[1]

Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Odznaczenia
Medal Komisji Edukacji Narodowej

Iwona Chmura-Rutkowska (ur. 3 kwietnia 1974) – socjolożka i pedagożka, doktor habilitowana nauk społecznych w zakresie pedagogiki, profesorka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu[2][3]. Badaczka i autorka prac z zakresu socjologii edukacji, nierówności społecznych, kształtowania się tożsamości i roli płciowej, dyskryminacji i przemocy motywowanej stereotypami i uprzedzeniami, edukacji równościowej oraz studiów nad historią kobiet. Edukatorka antydyskryminacyjna [4]. Naukowczyni zaangażowana we współpracę z otoczeniem społecznym, ekspertka i popularyzatorka wiedzy i praktyk z zakresu edukacji przeciwdziałającej uprzedzeniom i dyskryminacji, polityk równościowych oraz historii kobiet i grup wykluczanych. Współpracowniczka instytucji państwowych, samorządowych oraz organizacji pozarządowych w obszarze równego traktowania, autorka ekspertyz, rekomendacji programów, strategii i polityk społecznych.

Życiorys

Absolwentka pedagogiki i socjologii na Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracuje na stanowisku profesorki w Zakładzie Socjologii Edukacji na Wydziale Studiów Edukacyjnych UAM[5]. Prowadzi badania, projekty, zajęcia dydaktyczne i seminaria.

Działalność w organizacjach naukowych i społecznych

Członkini Rady Naukowej Dyscypliny Pedagogika na UAM. Współzałożycielka i członkini Rady Naukowej Interdycyplinarnego Centrum Badań Płci Kulturowej i Tożsamości UAM[6], wykładowczyni Gender Studies UAM.

Współzałożycielka i koordynatorka projektów w Zespole Gdy Nauka Jest Kobietą UAM[7]. Opiekunka Koła Naukowego Edukacji Równościowej „Emancypacja” UAM[8].

Członkini Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, Zespołu Pedagogiki Młodzieży oraz Sekcji Pedagogiki Krytycznej przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN.

Fundatorka oraz Przewodnicząca rady Fundacji Ja,Nauczyciel[9]. Fundatorka i wiceprezeska Fundacji Muzeum Historii Kobiet[10].

Członkini Stowarzyszenia Akademicka Sieć Bezpieczeństwa i Równości (ASBiR) [11] oraz Rady Eksperckiej Stowarzyszenia European Fem Institute

Ekspertka i autorka materiałów edukacyjnych i szkoleniowych w Kulczyk Foundation w ramach projektów „Efekt Domina”, „Czułość i wolność”, „Okresowa Koalicja”, „Żółty Talerz”[12]. Mentorka w programie stypendialnym dla dzieci i młodzieży Rafał Brzoska Foundation

Współpraca z instytucjami publicznymi

Członkini i ekspertka:

Członkini Zespołu ds. Polityki Równości i Różnorodności przy Prezydencie Miasta Poznań oraz Zespołu Sterującego Polityki Oświatowej dla miasta Poznania 2030 .

Członkini Rady Programowej Poznańskie Centrum Dziedzictwa oraz Rady Programowej Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu[16]

Ważniejsze publikacje

Autorka i współautorka monografii naukowych i serii publikacji poświęconych równości i dyskryminacji ze względu na płeć w edukacji, między innymi:

  • Być dziewczyną być chłopakiem i przetrwać Płeć i przemoc w szkole w narracjach młodzieży (Poznań 2019) [17].
  • Mężczyźni na przełęczy życia. Studium socjopedagogiczne (Kraków 2007, z Joanną Ostrouch)[18];
  • „Niegodne historii? O nieobecności i stereotypowych wizerunkach kobiet w świetle podręcznikowej narracji historycznej w gimnazjum (Poznań 2015, z Edytą Głowacką Sobiech i Izabelą Skórzyńską) [19];
  • Raport z monitoringu warunków pracy i równego traktowania w UAM (Poznań 2022, z Grażyną Gajewską, Edytą Głowacka-Sobiech, Maciejem Kokocińskim i Katarzyną Walą) [20];
  • Nierówność płci w języku. Poradnik dla nauczycielek i nauczycieli (Warszawa 2022 Jolantą Szpyra – Kozłowską)[21];
  • Młode wartości. Jakiego świata chce pokolenie Z reprezentujące obszar ICT i STEM? (Warszawa 2022, z Agnieszką Kozłowską)[22];
  • Sytuacje o charakterze molestowania seksualnego w społeczności UAM (Poznań 2025, z Maciejem Kokocińskim, Katarzyną Waszyńską i Anną Kokocińską)[23];

Współredaktorka książek:

  • Historia ludzi. Historia dla ludzi. Krytyczny wymiar edukacji historycznej (Kraków 2013)[24];
  • Gender w podręcznikach. Projekt badawczy. Raport. Tom 1-3 (Warszawa 2016)[25].

Nagrody i wyróżnienia

W 2025 r. została odznaczona Medalem Komisji Edukacji Narodowej za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania[26].

W 2025 została wyróżniona tytułem "Śmiała 2025" w kategorii Nauka "za raporty o seksizmie w edukacji i walkę o równość", nadawanym przez Redakcję Wysokich Obcasów Gazeta Wyborcza [27]

Zainteresowania badawcze

Jej zainteresowania naukowe oraz praca badawcza koncentrują się wokół problemu psychologicznych i społecznych mechanizmów socjalizacji oraz praktyk edukacyjnych reprodukujących stereotypy związane z płcią[28]. Zrealizowała cztery projekty badawcze KBN/NCN: Kulturowe i społeczne konstruowanie tożsamości kobiet i mężczyzn (2001-2003, grant doktorski pod opieką naukową prof. Zbigniew Kwieciński ); Rozstanie z młodością i wkraczanie w dorosłość – przełom w życiu mężczyzn w perspektywie socjopedagogicznej (2004 - 2006, z dr hab. prof. UWM Joanną Ostrouch)[18], Rówieśnicza przemoc motywowana stereotypami i uprzedzeniami związanymi z płcią w codziennych doświadczeniach polskich gimnazjalistów (2011-2016) [29] oraz "Niegodne historii". O nieobecności i stereotypowych wizerunkach kobiet w dziejach, w świetle analizy polskich podręczników do nauki historii na poziomie gimnazjalnym (2011-1015, z dr hab. prof. UAM Edytą Głowacką-Sobiech oraz dr hab. prof. UAM Izabelą Skórzyńską) [19].

Realizowała badania w międzynarodowych projektach programu „Horyzont Europa”: Lights4Violence. Lights, Camera and Action Against Dating Violence (Horizon 2020 UE, nr. JUST/REC – VAW-AG-2016_776905)[30] oraz Uni4Equity. Strengthening Universities response to sexual harassment with an equity approach (Horyzont Europa, nr 10109412, 2022-24).

Współkoordynatorka i wykonawczyni interdyscyplinarnych projektów badawczych finansowanych z programu Mechanizmu Europejskiego Obszaru Gospodarczego: "Gender w podręcznikach. Kobiety i mężczyźni, chłopcy i dziewczęta razem przeciwko stereotypom płciowym" [25] oraz „Co wy o nich wiecie?”[31]

Przypisy

  1. 1 2 Dr hab. Iwona Chmura-Rutkowska, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2009-05-21].
  2. ↑ Nauczyciele akademiccy, Chmura-Rutkowska Iwona, prof. UAM dr hab. https://wse.amu.edu.pl/dla-pracownika/pracownicy-wydzialu2/nauczyciele-akademiccy/chmura-rutkowska-iwona,-dr-hab.
  3. ↑ UAM dr hab. Iwona Chmura-Rutkowska, Baza Wiedzy UAM https://researchportal.amu.edu.pl/info/author/UAM100052/Profil+osoby+-+Iwona+Chmura-Rutkowska+-+Uniwersytet+im.+Adama+Mickiewicza?ps=20&lang=pl&pn=1&cid=361, Baza Wiedzy UAM Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  4. ↑ AKADEMIA RÓWNOŚCI I RÓŻNORODNOŚCI. Cykl szkoleń dla kadry edukacji formalnej i pozaformalnej – Fundacja Rozwoju Motylarnia [online] [dostęp 2026-08-04] (ang.).
  5. ↑ Paulina Januszewska, Iwona Chmura-Rutkowska, Nie mówcie dziewczynkom, że są ładne, „Krytyka Polityczna”, KrytykaPolityczna.pl, 16 sierpnia 2021 [dostęp 2021-12-11] (pol.).
  6. ↑ Administrator strony UAM, Jednostka - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu [online], amu.edu.pl [dostęp 2026-08-04].
  7. ↑ Gdy nauka jest kobietą [online], uniwersyteckie.pl, 13 listopada 2018 [dostęp 2026-08-04].
  8. ↑ Administrator strony UAM, Koło Naukowe Edukacji Równościowej „Emancypacja” - Wydział Studiów Edukacyjnych [online], wse.amu.edu.pl [dostęp 2026-08-04].
  9. ↑ Zespół Fundacji [online], JA, NAUCZYCIEL [dostęp 2022-04-12] (pol.).
  10. ↑ dr hab. prof. UAM Iwona Chmura-Rutkowska – Fundatorka – Muzeum Historii Kobiet [online] [dostęp 2026-02-05].
  11. ↑ ASBiR – Akademicka Sieć Bezpieczeństwa i Równości [online] [dostęp 2026-08-04].
  12. ↑ Iwona Chmura-Rutkowska, Równość od kuchni. Pakiet materiałów edukacyjnych o równości płci https://zoltytalerz.pl/scenariusze/, Kulczyk Foundation, 2022 (pol.).
  13. ↑ Rada do spraw Kobiet na Rynku Pracy, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej https://www.gov.pl/web/rodzina/rada-do-spraw-kobiet-na-rynku-pracy2, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, 2024.
  14. ↑ Rada do spraw Kobiet na Rynku Pracy - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej [dostęp 2026-08-04].
  15. ↑ Zespół doradczy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego do spraw równości i przeciwdziałania zjawiskom niepożądanym w środowisku akademickim - Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego - Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 2026 [dostęp 2026-08-04].
  16. ↑ Zespół doradczy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego ds. Równości i Przeciwdziałania Zjawiskom Niepożądanym w Środowisku Akademickim, https://www.gov.pl/web/nauka/zespol-doradczy-ministra-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego-do-spraw-rownosci-i-przeciwdzialania-zjawiskom-niepozadanym-w-srodowisku-akademickim, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 2026 (pol.).
  17. ↑ Być dziewczyną – być chłopakiem i przetrwać. Płeć i przemoc w szkole w narracjach młodzieży (PDF) [online], press.amu.edu.pl [dostęp 2021-12-11] (pol.).
  18. 1 2 Iwona Chmura-Rutkowska, Joanna Ostrouch, Mężczyźni na przełęczy życia. Studium socjopedagogiczne https://www.impulsoficyna.com.pl/socjologia/1147-1443-mezczyzni-na-przeleczy-zycia.html, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków, 2007.
  19. 1 2 Iwona Chmura-Rutkowska, Edyta Głowacka-Sobiech, Izabela Skórzyńska, Niegodne historii? O nieobecności i stereotypowych wizerunkach kobiet w świetle podręcznikowej narracji historycznej w gimnazjum, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2015 https://press.amu.edu.pl/pl/niegodne-historii-o-nieobecnosci-i-stereotypowych-wizerunkach-kobiet-w-swietle-podrecznikowej-narracji-historycznej-w-gimnazjum-3187.html
  20. ↑ Grażyna Gajewska, Edyta Głowacka-Sobiech, Iwona Chmura-Rutkowska, Maciej Kokociński, Katarzyna Wala, Raport z monitoringu warunków pracy i równego traktowania w UAM, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2022, https://press.amu.edu.pl/pl/raport-z-monitoringu-warunkow-pracy-i-rownego-traktowania-w-uam.html
  21. ↑ Iwona Chmura-Rutkowska, Jolanta Szpyra – Kozłowska, Nierówność płci w języku. Poradnik dla nauczycielek i nauczycieli, Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, Urząd m. st. Warszawy, Warszawa 2022, https://edukacja.um.warszawa.pl/-/nierownosc-plci-w-jezyku-poradnik-dla-nauczycielek-i-nauczycieli-szkol-miasta-st-warszawy
  22. ↑ Iwona Chmura-Rutkowska, Agnieszka Kozłowska, Młode wartości. Jakiego świata chce pokolenie Z reprezentujące obszar ICT i STEM? (Young Values. What kind of world does the part of the Z generation representing the area of ICT and STEM want?), Fundacja Edukacyjna Perspektywy, Warszawa 2022.https://womenintech.perspektywy.org/raporty/
  23. ↑ Maciej Kokociński, Katarzyna Waszyńska, Iwona Chmura-Rutkowska, Anna Kokocińska, Sytuacje o charakterze molestowania seksualnego w społeczności UAM. Raporty z badań, https://press.amu.edu.pl/pl/sytuacje-o-charakterze-molestowania-seksualnego-w-spolecznosci-uam-raporty-z-badan.html, Wydawnictwo Naukowe UAM, 2025.
  24. ↑ Iwona Chmura – Rutkowska; Edyta Głowacka-Sobiech; Izabela Skórzyńska (red.), Historia ludzi. Historia dla ludzi. Krytyczny wymiar edukacji historycznej, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2013. www.impulsoficyna.com.pl/pedagogika/1792-historia-ludzi-historia-dla-ludzi-krytyczny-wymiar-edukacji-historycznej.html
  25. 1 2 Iwona Chmura-Rutkowska, Maciej Duda, Marta Mazurek, Aleksandra Sołtysiak-Łuczak (red.), Gender w podręcznikach. Projekt badawczy. Raport. Tom 1 - 3 [online], Fundacja Feminoteka, Interdyscyplinarne Centrum Badań Płci Kulturowej i Tożsamości, 2015 [dostęp 2021-12-11] (pol.).
  26. ↑ Święto UAM - odznaczenia dla pracowników - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu [online], amu.edu.pl, 8 maja 2025 [dostęp 2026-02-04].
  27. ↑ Wysokie Obcasy, Gazeta Wyborcza, https://www.wysokieobcasy.pl/multimedia/smiale2025/?_gl=1*1g88fun*_gcl_au*MjgwODExMTAwLjE3ODI1NzQ1OTUuLS4tLjE3ODU4NTE3OTEuMzMzMzczMDUyLjE3ODU4NTE3OTIuMTc4NTg1MTc5Mg..*_ga*NDc0NDQ3ODYzLjE3ODI1NzQ1OTY.*_ga_6R71ZMJ3KN*czE3ODU4NTE3OTIkbzIkZzAkdDE3ODU4NTE3OTIkajYwJGwwJGgw#s=S.index-K.C-B.1-L.1.zw, Gazeta Wyborcza, 2025 (pol.).
  28. ↑ Dr hab. Iwona Chmura-Rutkowska: Mamy w szkole kłopot z nowoczesnością. Jesteśmy nadal przynajmniej w XIX wieku - oglądaj w TVN24 GO [online], tvn24.pl [dostęp 2021-12-11] (pol.).
  29. ↑ Iwona Chmura-Rutkowska, Być dziewczyną - być chłopakiem i przetrwać. Płeć i przemoc w szkole w narracjach młodzieży. [online], Wydawnictwo Naukowe UAM, 2019 [dostęp 2021-12-11].
  30. ↑ C. Vives-Cases i inni, Lights4Violence: a quasi-experimental educational intervention in six European countries to promote positive relationships among adolescents, „BMC Public Health”, 19 (1), 2019, DOI: 10.1186/s12889-019-6726-0, ISSN 1471-2458, PMID: 30961558, PMCID: PMC6454627 [dostęp 2026-08-04] (ang.).
  31. ↑ Iwona Chmura-Rutkowska, Edyta Głowacka-Sobiech, Wyzwania i potrzeby osób prowadzących edukację szkolną w Polsce w zakresie historii kobiet. Raport z badań, Fundacja Muzeum Historii Kobiet, Poznań 2024. [online], Muzeum Historii Kobiet, 2024 [dostęp 2026-08-04].