Izaak Flatau
| Miejsce urodzenia |
? |
|---|---|
| Data śmierci |
5 kwietnia 1807 |
| Zawód, zajęcie |
kupiec |
| Miejsce zamieszkania | |
| Narodowość | |
| Małżeństwo |
Ludwika Rebeka Zbytkewerówna |
Izaak (Itzig, Icyk)[1] Flatau (ur. ?, zm. 5 kwietnia 1807) – żydowski kupiec, założyciel tzw. Niemieckiej Synagogi w Warszawie.
Życiorys
Był kupcem. Do Warszawy przybył z Gdańska[2], choć bywa również ogólnie określany jako przybysz z Prus[1]. Jego żoną była Ludwika Rebeka, córka Szmula Zbytkowera[3][4]. W dokumentach bywa określany także jako „negocjant” oraz bankier[3].
W 1802 założył prywatną synagogę w Warszawie przy ul. Daniłowiczowskiej, która od samego początku nazywana był przez Polaków – synagogą niemiecką i związana była z początkami judaizmu postępowego na ziemiach polskich[5][6]. Jego inicjatywa stanowiła zarzewie buntu przeciw kahałom w Polsce[7]. Synagoga użytkowana była przez Zgromadzenie Izraelitów Niemieckich[3]. Nabożeństwa odprawiano na wzór „Gottesdienstów” w zreformowanych synagogach Berlina i Wrocławia, a kazania wygłaszane były w języku niemieckim[4].
Zmarł 5 kwietnia 1807 roku[4][3]. Został pochowany wspólnie ze Szmulem Zbytkowerem i Judytą Jakubowiczową na Cmentarzu żydowskim na Bródnie w Warszawie[8]. Fundatorem nagrobka był w 1881 roku bankier Ignacy Löwenstein, wnuk Zbytkowera[9].
Wdowa po Izaaku Flatau w 1813 ponownie wyszła za mąż za Maurycego Samuelsona[3].
Przypisy
- 1 2 Jerzy Tomaszewski, Jolanta Żyndul (red.) – Rozdział wspólnej historii studia z dziejów Żydów w Polsce: ofiarowane profesorowi Jerzemu Tomaszewskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin (Wyd. Cyklady, 2001) s. 114
- ↑ Agnieszka Jagodzińska – Pomiędzy akulturacja żydów Warszawy w drugiej połowie XIX wieku (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2008) s. 36
- 1 2 3 4 5 Synagoga Niemiecka w Warszawie. sztetl.org.pl. [dostęp 2025-08-20].
- 1 2 3 Henryk Kroszczor – Wielka Synagoga na Tłumackiem w Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego (lipiec-wrzesień 1975 nr 3 (96)) s. 4
- ↑ Judaizm Postępowy na Ziemiach Polskich. beitkrakow.org. [dostęp 2025-08-20].
- ↑ Michał Gals: Progresive synagogues in Poland as centers of patriotic teaching. Toward the history Polish-Jewish relations. sas.rochester.edu. [dostęp 2025-08-20].
- ↑ Teodor Jeske-Choiński – Neofici Polscy. Materyały historyczne (Druk Piotr Laskuer i S-ki, Warszawa, 1904) s. 175
- ↑ Cmentarz żydowski na Bródnie w Warszawie (ul. Św. Wincentego 15). sztetl.org.pl. [dostęp 2023-11-06].
- ↑ Wojciech Bis, Wiesław Więckowski – Archaeological Aspects of Jewish Burial Rite. History, Archaeological Excavation and Verification of Two Jewish Cemeteries – Warsaw’s Bródno and Węgrów, Mazovia (Poland) w Fasciculi Archaeologiae Historicae (vol 36 (2023)) s. 104