Józef Czarnecki

Józef Czarnecki
Józef Czarnecki, Auchel, 11 czerwca 1936
Józef Czarnecki, Auchel 1936
Pełne imię i nazwisko

Józef Stanisław Czarnecki

Data i miejsce urodzenia

17 lutego 1907
Rębów

Data i miejsce śmierci

17 czerwca 1940
Azoudange

Zawód, zajęcie

działacz oświatowy

Narodowość

polska

Józef Stanisław Czarnecki (ur. 17 lutego 1907 w Rębowie, zm. 17 czerwca 1940 w Azoudange) – polski nauczyciel, działacz oświatowy i emigracyjny, pracownik Konsulatu Generalnego RP w Lille oraz instruktor oświatowy Związku Polaków we Francji. W latach 1937–1939 pełnił funkcję sekretarza redakcji czasopisma Poradnik Oświatowy, głównego organu polskiej prasy oświatowej we Francji. Poległ w trakcie kampanii francuskiej, w Bitwie pod Azoudange, pełniąc funkcję zastępcy dowódcy plutonu ckm.[1]

Życiorys

Wczesne lata

Urodził się w Rębowie jako syn nauczyciela Jana Czarneckiego oraz Marii (właśc. Marianna Franciszka) z domu Tauzowskiej[2][3]. Od 29 czerwca 1933 roku był kierownikiem nowo utworzonego oddziału Legionu Młodych w Kruszwicy[4], a następnie, do września 1935 roku, pełnił funkcję komendanta obwodu Legionu Młodych w Mogilnie[5].

Praca we Francji

W 1935 roku wyjechał do Francji, gdzie został nauczycielem w miejscowości Auchel. Od 1 grudnia 1936 pracował w Konsulacie Generalnym RP w Lille[6]. W lutym 1937 objął stanowisko sekretarza redakcji w nowo utworzonym czasopiśmie Poradnik Oświatowy, wydawanym przez Radę Porozumiewawczą Związków Polskich we Francji, a od grudnia 1938 roku – przez Związek Polaków we Francji. Był sekretarzem redakcji czasopisma przez cały okres jego istnienia, publikował w nim również własne artykuły[7].

W latach 1936–1939 był jednym z koordynatorów Komisji Kulturalno-Oświatowej – początkowo jako zastępca kierownika w strukturach Rady Porozumiewawczej, następnie jako sekretarz tejże komisji, po jej włączeniu w struktury Związku Polaków we Francji[8] utworzonego 11 grudnia 1938 roku. W sierpniu 1938 roku, Józef Czarnecki z ramienia Komisji Kult. – Ośw, organizował Kurs Informacyjny dla Działaczy Społecznych w Carteret. Wśród tematów omawianych na kursie znalazło się m.in. zagadnienie przeciwdziałania komunizmowi[9]. Był również zaangażowany w organizację Miesiąca Zbiórki na Oświatę w okręgu konsularnym Lille[10].

Służba wojskowa i kampania francuska

Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się na ochotnika do formującej się w Bretanii Armii Polskiej we Francji. 29 września 1939 roku o godz. 18:40 odjechał z Douai do obozu wojskowego w Coëtquidan, wraz z grupą 70 ochotników[11].

W Coëtquidan ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty, uzyskując stopień kaprala podchorążego, następnie został przydzielony do 1. kompanii ckm i broni towarzyszącej, pod dowództwem kpt. Józefa Chlipały, w ramach 1. batalionu mjr. Stanisława Karolusa[12], w składzie 3. Pułku Grenadierów Śląskich. Pełnił funkcję zastępcy dowódcy plutonu, którym dowodził ppor. Leonard Wojciechowicz[1]. Jednym z żołnierzy 1. kompanii ckm był Ryszard Nuszkiewicz[13].

Zginął 17 czerwca 1940 roku broniąc punktu obrony w lasku Sce Ste Colombe położonym na północno-zachodnim skraju miejscowości Azoudange.[1]

Rodzina

Jego wnukiem jest olimpijczyk Krzysztof Józef Stefaniak[14].

Upamiętnienie

Józef Czarnecki został pośmiertnie upamiętniony na łamach prasy emigracyjnej. W wydaniu Wiarusa Polskiego z 17 września 1960 roku, w relacji z walnego zjazdu Niezależnego Związku Nauczycielstwa Polskiego we Francji, jego nazwisko znalazło się na liście nauczycieli, którzy zginęli w czasie wojny[15]. Ponadto w numerze Tygodnika Polskiego z 5 listopada 1961 roku, wymieniono go wśród poległych nauczycieli, w tekście poświęconym bohaterstwu nauczycieli emigracyjnych podczas II wojny światowej[16].

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Zbigniew Wawer, Bitwa pod Azoudange, [w:] Mateusz Glinka-Rostkowski, nr 6 (354) Czerwiec 2020, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, s. 14 [dostęp 2025-07-20].
  2. ↑ Tauzowscy – przodkowie Marianny z Tauzowskich Czarneckiej, żony Jana Czarneckiego, kierownika szkoły w Biskupicach. [online] [dostęp 2025-07-21].
  3. ↑ Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego [online], geneteka.genealodzy.pl [dostęp 2025-07-20].
  4. ↑ Orędownik Powiatu Mogileńskiego, 1933, Nr 57, „Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Bydgoszczy”, 1933, s. 3 [dostęp 2025-09-25].
  5. ↑ Orędownik Powiatu Mogileńskiego, 1935, nr 77, „Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Bydgoszczy”, 1935, s. 4 [dostęp 2025-09-25].
  6. ↑ Skan nr 87 w jednostce 800/40/0/-/5, [w:] Szukaj w Archiwach. Zespół: Konsulat Generalny we Francji., Archiwum Instytutu Hoovera [dostęp 2025-07-20].
  7. ↑ Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa [online], kpbc.umk.pl [dostęp 2025-07-21].
  8. ↑ Z żałobnej karty. Józef Stanisław Czarnecki. Sekretarz Komisji Kulturalno – Oświatowej Związku Polaków we Francji., [w:] Wiarus Polski. Rok 52. Nr. 213., 5 sierpnia 1941, s. 4 [dostęp 2025-07-22].
  9. ↑ Kursy dla działaczy społecznych Carteret (Francja) – sprawozdanie, lista uczestników. [online], Archiwum Akt Nowych [dostęp 2025-07-21].
  10. ↑ Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa, „Poradnik Oświatowy”, R. 1, 1937 nr 2, s. 90 [dostęp 2025-07-21].
  11. ↑ Rośnie Armia Polska we Francji. Odjazd dalszych grup ochotników polskich do obozu w Bretanii. Odjazd grupy z Douai i Valenciennes., [w:] Narodowiec. R. 31: No. 230 (1 i 2 października 1939), Polonijna Biblioteka Cyfrowa, 1939, s. 3 [dostęp 2025-07-21].
  12. ↑ Na Zachodzie, [w:] Adam Leśniak, Pułkownik Stanisław Jan Karolus – zapomniany żołnierz z Oświęcimia., Biblioteka Nauki, s. 128–130 [dostęp 2025-07-21].
  13. ↑ Ryszard Nuszkiewicz, Uparci, Instytut Wydawniczy PAX, 1983.
  14. ↑ Polski Komitet Olimpijski, Biografie • Polski Komitet Olimpijski [online], www.olimpijski.pl [dostęp 2025-07-21] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-29].
  15. ↑ Wiarus Polski Niezależny. R. 4: No. 38 (17 września 1960), 1960 [dostęp 2025-07-21].
  16. ↑ Bohaterskim nauczycielom CZEŚĆ!, [w:] Tygodnik Polski, Nr 44, 5 listopada 1961, L’argonnaute, s. 15.

Bibliografia

  • „Narodowiec”, Wydawca Michał Kwiatkowski, Lens numery z lat 1935–1939.
  • Ryszard Nuszkiewicz, Uparci, Instytut Wydawniczy PAX, 1983
  • Jan Gerhard, Grenadierzy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1959.
  • Praca zbiorowa żołnierzy Dywizji, WYKONAĆ „4444”. Walki 1 Dywizji Grenadierów we Francji w 1940 roku, Londyn 1961
  • Witold Biegański, Zaczęło się w Coëtquidan, Wydawnictwo MON, 1977