Józef Grad-Soniński

Józef Grad-Soniński
Józef Grad
Zbigniew Soniński
podpułkownik kawalerii podpułkownik kawalerii
Data i miejsce urodzenia

22 lutego 1891
Sonina

Data i miejsce śmierci

20 stycznia 1966
Londyn

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Formacja

Komenda Placu w Rzymie

Jednostki

zastępca komendanta placu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej

Józef Grad-Soniński vel Józef Grad[1][2][3], ps. Zbigniew Soniński (ur. 22 lutego 1891 w Soninie, zm. 20 stycznia 1966 w Londynie) – podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 22 lutego 1891 w Soninie, w ówczesnym powiecie łańcuckim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Józefa i Anieli z Kuźniarów[4][5][6]. W 1902 rozpoczął naukę w c. k. Wyższym Gimnazjum w Rzeszowie, a od 1904 kontynuował ją w nowo otwartym c. k. II Gimnazjum w Rzeszowie[7][8][9][10]. 28 czerwca 1911 zakończył naukę w klasie ósmej ze zdanym egzaminem dojrzałości[11]. Następnie przez dwa lata studiował na Wydziale Inżynierii Wodnej c. k. Szkoły Politechnicznej we Lwowie[4]. W tym czasie został członkiem Związku Walki Czynnej, a następnie Związku Strzeleckiego[4]. W październiku 1913 został powołany do służby wojskowej w cesarskiej i królewskiej Armii, w charakterze jednorocznego ochotnika[4]. Służbę odbywał w 2 pułku artylerii fortecznej w Krakowie[4]. W marcu 1914 został urlopowany na rok w związku z ciężką chorobą płuc[4]. Latem tego roku odbywał praktykę w szybie naftowym Długosz w Borysławiu[4]. Po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany do 2 pułku artylerii fortecznej i wysłany na front wschodni[4]. Wziął udział w bojach pod Kraśnikiem i Lublinem oraz walkach odwrotowych pod Kraków[4]. 17 listopada 1917 zdezerterował do Legionów Polskich i przybrał nazwisko Zbigniew Soniński[a].

W I Brygadzie Legionów Polskich służył w III i II plutonie 2 szwadronu kawalerii Władysława Beliny-Prażmowskiego[6]. 14 lutego 1915 został przeniesiony do II plutonu 1 szwadronu, a 22 listopada 1915 do I plutonu 4 szwadronu[6]. Wyróżnił się w lipcu 1916 w bitwie pod Kostiuchnówką[4]. W 1922 ówczesny pułkownik Janusz Głuchowski jako przedstawiciel Komisji byłych Legionów Polskich sporządził wniosek na jego odznaczenie Orderem Virtuti Miliatri[4]. Uzasadnienie wniosku opracowali 14 marca 1922: rotmistrz Stanisław Królicki i porucznik Władysław Mączewski[4]. Od 5 lutego do 4 kwietnia 1917 był uczniem kawaleryjskiego kursu oficerskiego w Ostrołęce, który ukończył z wynikiem dobrym[6]. Przez ostatnich siedem miesięcy pełnił służbę w 1 pułku ułanów na stanowisku wachmistrza szefa 2 szwadronu[4]. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) jako poddany austriacki został wcielony do Polskiego Korpusu Posiłkowego[4]. W rejonie Przemyśla został aresztowany przez Austriaków za przynależność do rad żołnierskich[4]. Po siedmiu tygodniach więzienia i procesie został przydzielony do 8 pułku ułanów w Marosvásárhely, a następnie skierowany do szkoły oficerów rezerwy w Hermannstadt[4]. W lutym 1918 został internowany w Gyulafehérvár, skąd zbigł w kwietniu do Wadowic i ukrywał się jako „chory” w szpitalu wojskowym do rozpadu Austro-Węgier[4].

4 listopada zgłosił się w Komendzie POW w Przemyślu, a 7 listopada w Krakowie wstąpił do szwadronu kadrowego 1 pułku ułanów pod dowództwem porucznika Antoniego Jabłońskiego[4][13][b]. W styczniu 1919, po rozwinięciu szwadronu w dywizjon 1 Brygady Kawalerii, objął dowództwo oddziału karabinów maszynowych[15]. 16 marca 1919 został dowódcą szwadronu karabinów maszynowych nowo powstałego 11 pułku ułanów[16]. 18 marca 1919 jako podoficer byłych Legionów Polskich służący w 1 Brygadzie Kawalerii został mianowany z dniem 1 marca 1919 podporucznikiem kawalerii z równoczesnym przeniesieniem do 11 puł.[17] W szeregach 11 pułku ułanów walczył na wojnie z Ukraińcami, a następnie wojnie z bolszewikami[4].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 11 puł. w Ciechanowie[18][19][20]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 231. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii)[21][22][23]. 18 lutego 1928 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1928 stopień majora w korpusie oficerów kawalerii i 19. lokatą[24][25][26]. W kwietniu tego roku został przesunięty ze stanowiska dowódcy szwadronu na stanowisko dowódcy szwadronu zapasowego 11 puł.[27][28] W tym samym roku opracował „Zarys historji wojennej 11-go pułku ułanów legionowych”[29]. W lipcu 1929 został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko kierownika samodzielnego referatu personalnego[30][4][31]. Z dniem 1 marca 1931 został przeniesiony do 7 pułku strzelców konnych w Poznaniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[32][33]. 14 grudnia 1931 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 1 stycznia 1932 i 6. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[34][35][36]. 13 marca 1933 został przeniesiony do 10 pułku ułanów w Białymstoku na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[37][4]. W 1938 został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko inspektora Środkowej Grupy Szwadronów KOP w Warszawie[38].

W trakcie kampanii wrześniowej 1939 był dowódcą Ośrodka Zapasowego Wileńskiej Brygady Kawalerii w Nowej Wilejce[39]. We wrześniu 1939 przeszedł na terytorium Republiki Litwskiej, skąd wyjechał do Francji, a w czerwcu 1940 ewakuował się do Wielkiej Brytanii. Został dowódcą samodzielnego szwadronu kawalerii w Obozie Oficerskim nr 2 w Broughton (od 16 października 1940 w Dunfermline)[40]. W 1942 został przeniesiony do Armii Polskiej na Wschodzie, w której pełnił służbę na stanowisku komendanta placu w Bagdadzie i Jerozolimie, a później został zastępcą komendanta placu w Rzymie[5][6]. Po zakończeniu II wojny światowej i demobilizacji pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii[6]. Został awansowany na pułkownika[5]. Zmarł 20 stycznia 1966 w Londynie i został pochowany na cmentarzu Gunnersbury[5][6].

Był żonaty, dzieci nie miał[4].

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ W „Słowniku Legionistów Polskich 1914-1918” figuruje jako Zbigniew Soiński jak i Soniński-Grad Józef, ps. Zbigniew Sowiński[6][12].
  2. ↑ Czas służby w Wojsku Polskim był mu liczony od 1 listopada 1918[14].

Przypisy

  1. ↑ Sprawozdanie 1903 ↓, s. 139.
  2. ↑ Sprawozdanie 1911 ↓, s. 50.
  3. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-23].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Grad-Soniński Józef. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.53-4350 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-23].
  5. 1 2 3 4 Józef Grad-Soniński (1891–1966). Fundacja Obchodów 100 Rocznicy Odzyskania Przez Polskę Niepodległości. [dostęp 2025-06-23].
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 : Soniński, Soniński-Grad Józef, ps. „Zbigniew Sowiński”. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2025-06-23].
  7. ↑ Sprawozdanie 1903 ↓, s. 139, w roku szkolnym 1902/1903 ukończył klasę Id.
  8. ↑ Sprawozdanie 1904 ↓, s. 67, w roku szkolnym 1903/1904 ukończył klasę IId.
  9. ↑ Sprawozdanie 1905 ↓, s. 92, w roku szkolnym 1904/1905 ukończył klasę IIIb.
  10. ↑ Sprawozdanie 1908 ↓, s. 61, w roku szkolnym 1907/1908 ukończył klasę Vb.
  11. ↑ Sprawozdanie 1911 ↓, s. 31, 50.
  12. ↑ Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 : Soniński Zbigniew. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2025-06-23].
  13. ↑ Soniński 1928 ↓, s. 5.
  14. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-23].
  15. ↑ Soniński 1928 ↓, s. 6.
  16. ↑ Soniński 1928 ↓, s. 11.
  17. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 36 z 1 kwietnia 1919, poz. 1148.
  18. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 254.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 621.
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 561.
  21. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 163.
  22. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 680.
  23. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 602.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 21 lutego 1928, s. 47.
  25. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 343.
  26. ↑ Rocznik oficerów kawalerii 1930 ↓, s. 74.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 174.
  28. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 300.
  29. ↑ Soniński 1928 ↓, s. 1.
  30. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929, s. 192.
  31. ↑ Rocznik oficerów kawalerii 1930 ↓, s. 59.
  32. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931, s. 14.
  33. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 661.
  34. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 15 grudnia 1931, s. 397.
  35. 1 2 Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 142.
  36. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 127, w marcu 1939 zajmował 4. lokatę.
  37. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933, s. 83.
  38. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 922.
  39. ↑ Przemsza-Zieliński 1995 ↓, s. 287, 289.
  40. ↑ Historia Oddziału 1941 ↓, s. 11.
  41. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 stycznia 1923, s. 32.
  42. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-23].
  43. ↑ Dereń 1938 ↓, s. 411, 421.
  44. ↑ Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari“ V kl. z b. 1 p. ułanów Legjonów Polskich., „Żołnierz Polski” (31 (310)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 30 lipca 1922, s. 16 [dostęp 2025-10-23], Cytat: por. Grad-Soniński Józef.
  45. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 18, poz. 31 (ISAP), jako mjr Soniński-Grad Józef.
  46. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 19 marca 1931, s. 64.
  47. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-23].
  48. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-23].
  49. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 127.
  50. ↑ Monitor Polski nr 260, poz. 634. 1928-11-10. [dostęp 2025-06-23].
  51. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928, s. 408.
  52. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-23].
  53. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 12 grudnia 1929, s. 365.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.