Józef Tokarzewski
 Józef Tokarzewski, gen. bryg. | |
 generał brygady | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | |
| Siły zbrojne |
|
| Jednostki |
12 Pułk Ułanów Podolskich |
| Stanowiska |
dowódca pułku kawalerii |
| Główne wojny i bitwy |
wojna rosyjsko-japońska |
| Odznaczenia | |
        | |
Józef Tokarzewski (ur. 23 stycznia 1879 w Krzepicach, zm. 9 kwietnia 1931 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Był synem Konstantego i Bolesławy Izydory z domu Otto[1]. Absolwent 7-klasowe gimnazjum w Płocku[2]. Od 22 lutego 1899 w służył w armii rosyjskiej[2], gdzie otrzymał przydział do 47 pułku dragonów[3]. W 1901 ukończył Oficerską Szkołę Kawalerii w Twerze[3], a 17 listopada 1914 Wyższą szkołę jazdy w Petersburgu[4]. 15 grudnia 1901 awansowano go na podporucznika[5]. Walczył w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904–1905[4], podczas której był dwukrotnie ranny[6]. Odznaczył się i 1 września 1905 został awansowany na stopień porucznika[7]. Podczas I wojny światowej dowódca dywizjonu na froncie niemieckim, rotmistrz z 1915, podpułkownik z 1916, pułkownik z grudnia 1917[3]. W latach 1917–1918 organizator i dowódca 2 pułku ułanów w I Korpusie Polskim na Wschodzie (w Rosji).
W Wojsku Polskim służył od 4 listopada 1918[8]. 10 listopada tego roku uczestniczył w rozbrajaniu Niemców[2]. Do marca 1919 dowódca 2 pułku Ułanów Grochowskich. Z dniem 5 kwietnia 1919 został mianowany dowódcą 12 pułku Ułanów Podolskich[9]. Walczył w czasie wojny polsko-bolszewickiej, podczas której został ranny w nogę, w wyniku czego została skrócona[6]. Od 6 czerwca 1920 do 8 października tego roku leczył się w szpitalach we Lwowie, Zakopanem i w Krakowie[5]. Do listopada 1921 dowódca 6 Brygady Jazdy, a następnie do kwietnia 1922 dowódca Dywizji Jazdy Wojska Litwy Środkowej. Od kwietnia 1922 dowodził III Brygadą Jazdy. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 9. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii)[10]. 1 czerwca 1924 został dowódcą 3 Samodzielnej Brygady Kawalerii w Wilnie. Z dniem 21 października 1924 został wyznaczony na stanowisko inspektora formacji konnych Korpusu Ochrony Pogranicza[11].
1 grudnia 1924 Prezydent RP, Stanisław Wojciechowski mianował go generałem brygady ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 21. lokatą w korpusie generałów[6]. 7 września 1926, po śmierci generała brygady Aleksandra Pajewskiego[12], został szefem Departamentu II Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[13]. 29 listopada 1927 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 3 Dywizji Kawalerii w Poznaniu. Z dniem 30 listopada 1928 został przeniesiony w stan spoczynku[14]. Osiadł w Warszawie, gdzie zmarł 9 kwietnia 1931 roku[15]. Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera B17-2-18)[16].
W 1921 poślubił Lucynę z domu Fichel, z którą miał syna Józefa Konstantego Mariana (ur. 5 lipca 1922)[17].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3691 – 1921[18][19]
- Krzyż Walecznych czterokrotnie[6] – po raz pierwszy w 1921[20]
- Odznaka za Rany i Kontuzje[21]
- Krzyż Oficerski Legii Honorowej – 10 lutego 1928[22][6]
- Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”)[6]
- Order Świętej Anny 4 klasy z nadpisem „za waleczność” (Imperium Rosyjskie) – 9 października 1905[4]
- Order Świętej Anny 3 klasy (Imperium Rosyjskie) – 6 grudnia 1909[4]
- Order Świętej Anny 2 klasy (Imperium Rosyjskie) – 1913[2]
- Order Świętego Stanisława 3 klasy z mieczami i kokardą „za gorliwą służbę”(Imperium Rosyjskie) – 13 grudnia 1905[4]
- Order Świętego Stanisława 2 klasy z mieczami (Imperium Rosyjskie) – 23 kwietnia 1915[4]
- Order Świętego Włodzimierza 4 klasy z mieczami i kokardą (Imperium Rosyjskie) – 30 maja 1915[4]
Przypisy
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 1, 3.
- 1 2 3 4 Kolekcja GiO ↓, s. 3.
- 1 2 3 Kolekcja GiO ↓, s. 7.
- 1 2 3 4 5 6 7 Kolekcja GiO ↓, s. 3, 7.
- 1 2 Kolekcja GiO ↓, s. 28.
- 1 2 3 4 5 6 Kolekcja GiO ↓, s. 27.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 7, 28.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 3, 8.
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 61 z 3 czerwca 1919 roku, poz. 1937.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 153.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 75 z 21 lipca 1925 roku, s. 395.
- ↑ Generał Aleksander Pajewski zmarł 1 września 1926 r.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 14 września 1926 roku. Piotr Stawecki, Słownik biograficzny ... s. 337 podał, że od maja 1926 roku był komendantem miasta stołecznego Warszawy. Prawdopodobnie obowiązki komendanta miasta zostały mu powierzone bezpośrednio po zamachu majowym w związku z internowaniem dotychczasowego komendanta, gen. bryg. Stefana Suszyńskiego, który wystąpił po stronie legalnych władz RP.
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 92.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 4 z 22 lutego 1932 roku s. 171.
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 17, 27, 90.
- ↑ Dziennik Personalny 1921.12.06 R.2 Nr41, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 6 grudnia 1921, s. 1606 [dostęp 2026-06-26].
- ↑ Kolekcja GiO ↓, s. 27, 95.
- ↑ Dziennik Personalny 1921.11.23 R.2 Nr40, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 23 listopada 1921, s. 1546 [dostęp 2026-06-26].
- ↑ na podstawie fotografii
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 119..
Bibliografia
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, wyd. Editions Spotkania Warszawa 1991.
- H. P Kosk. Generalicja polska t. 2 wyd. Oficyna Wydawnicza "Ajaks" Pruszków 2001.
- Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159.
- ASC Warszawa, par. Wszystkich Świętych, księga zaślubionych rok 1921 akt 666.
- Cezary Leżeński / Lesław Kukawski: O kawalerii polskiej XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 42. ISBN 83-04-03364-X.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2026-06-26].
- Józef Tokarzewski. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości; I.480.621 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-06-26].