Józef Ullmann
![]() | |
| Data i miejsce urodzenia |
13 lutego 1894 |
|---|---|
| Data śmierci |
1983 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska | |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |

Józef Ullmann[a] (ur. 13 lutego 1894 w Kunvaldzie, zm. 1983) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się 13 lutego 1894 w Kunvaldzie (niem. Kunwald), w ówczesnym Królestwie Czech, w rodzinie Franciszka i Karoliny z domu Maak[2][3]. Od 1909 uczęszczał do c. k. Gimnazjum w Tarnowie i Lwowie[2].
W 1910, po ukończeniu piątej klasy gimnazjum, wstąpił do Szkoły Kadetów Piechoty we Lwowie, a później w Wiedniu. W 1913 został przyjęty do Terezjańskiej Akademii Wojskowej w Wiener Neustadt[2]. 15 marca 1915, po ukończeniu akademii, został mianowany podporucznikiem i wcielony do batalionu zapasowego c. k. 16 pułku piechoty Obrony Krajowej[2][4][5]. Po dwóch miesiacach został wysłany na front wschodni[2]. Walczył w szeregach 16 pp OK[2][4][6]. 4 czerwca 1916 dostał się do rosyjskiej niewoli, w której przebywał do grudnia 1918[2].
2 grudnia 1918 wstąpił do 5 Dywizji Strzelców Polskich na Syberii[2]. Początkowo, przez cztery miesiące, był przydzielony do szkoły oficerskiej, a następnie służył w 1 pułku strzelców polskich na stanowisku zastępcy dowódcy kompanii[2]. Wyróżnił się 11 września 1919 w walkach z bolszewikami[2]. 30 kwietnia 1922 były dowódca I batalionu 1 pułku strzelców polskich, major Franciszek Dindorf-Ankowicz sporządził wniosek o odznaczenie go Orderem Virtuti Militari[2]. Wniosek został poparty przez byłego dowódcę 5 Dywizji Strzelców Polskich, pułkownika Kazimierza Rumszę, byłego dowódcę Wojska Polskiego na Syberii, pułkownika Waleriana Czumę i byłego dowódcę Armii Polskiej we Francji, generała broni Józefa Hallera[2]. Po powrocie do Polski, od 1 lipca 1920 walczył na wojnie z bolszewikami jako dowódca 3 kompanii 1 syberyjskiego pułku piechoty, późniejszego 82 pułku piechoty[2].
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 82 pułku piechoty w garnizonie Brześć[2][7]. W 1921 był przydzielony do Dowództwa Syberyjskiej Dywizji Piechoty[8]. W styczniu 1922 został „wysunięty” przez Komisję generała porucznika Władysława Sikorskiego do awansu na kapitana[9]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 1229. lokatą w korpusie oficerów piechoty[10][11][12]. 15 lipca 1924, jako kandydat na kurs 1924/26 w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, został odkomenderowany na trzy miesiące do 6 pułku artylerii ciężkiej we Lwowie, w celu odbycia ćwiczeń praktycznych[13]. 1 listopada 1924, po złożeniu egzaminu wstępnego „z dobrym postępem”, został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej, w charakterze słuchacza kursu normalnego 1924/26[14][15][16]. 11 października 1926, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Biura Ogólno-Organizacyjnego Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko kierownika referatu[17][2]. 2 kwietnia 1929 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1929 stopień majora w korpusie oficerów piechoty i 22. lokatą[18][19]. Z dniem 15 września 1930 został przeniesiony do 50 pułku piechoty w Kowlu na stanowisko dowódcy batalionu[20][21][22]. W grudniu 1932 został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie na stanowisko wykładowcy[23]. Od 5 listopada 1936 do 8 listopada 1938 pełnił służbę na stanowisku szefa sztabu 15 Dywizji Piechoty w Bydgoszczy[3]. W międzyczasie został awansowany na stopień podpułkownika ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 24. lokatą w korpusie oficerów piechoty[24][25]. W marcu 1939 był wykładowcą przedmiotu taktyki piechoty w Wyższej Szkole Wojennej[26].
W kampanii wrześniowej był szefem sztabu 55 Dywizji Piechoty[27][28]. W czasie walk, lekko ranny, dostał się do niemieckiej niewoli i został osadzony w Oflagu VII A Murnau[29][30]. Po uwolnieniu z niewoli (29 kwietnia 1945) wyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie pozostał na emigracji[3]. Zmarł w 1983[31].
Był żonaty z Heleną z domu Joras (ur. 1903)[31].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7714 – 22 czerwca 1922[32][2][33]
- Krzyż Walecznych dwukrotnie[2][19]
- Złoty Krzyż Zasługi – 25 maja 1939 „za zasługi w służbie wojskowej”[34][25]
- Medal Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[35][36][37][38]
- Medal Zwycięstwa – 25 marca 1925[39]
- austro-węgierskie
- Srebrny Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej[40]
- Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej[40]
Uwagi
Przypisy
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934, s. 26.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Ullmann Józef. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.74-7008 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-08-30].
- 1 2 3 Józef Ullman 1894–po 1971. Fundacja Obchodów 100 Rocznicy Odzyskania Przez Polskę Niepodległości. [dostęp 2025-08-31].
- 1 2 Ranglisten 1916 ↓, s. 36.
- ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 77.
- ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 275.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 361.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 215.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 26 stycznia 1922, s. 49.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 58.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 415.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 359.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 64 z 8 lipca 1924, s. 377.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 112 z 23 października 1924, s. 626.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 314, 1365.
- ↑ Stawecki 1997 ↓, s. 82.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926, s. 341.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 3 kwietnia 1929, s. 105.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 34.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930, s. 206.
- ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 11.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 578.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932, s. 414.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 467.
- 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 16.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 448.
- ↑ Steblik 1989 ↓, s. 272, 692.
- ↑ Głowacki 1986 ↓, s. 319.
- ↑ Steblik 1989 ↓, s. 649.
- ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2025-08-31].
- 1 2 Józef Ulman, 1894 – 1983. MyHeritage Ltd. [dostęp 2025-09-01].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 19 sierpnia 1922, s. 615.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-09-01].
- ↑ M.P. z 1939 r. Nr 121, poz. 282 (ISAP).
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 179, poz. 260 (ISAP).
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 376.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-09-01].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-09-01].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 35 z 25 marca 1925, s. 166.
- 1 2 Ranglisten 1918 ↓, s. 77, 275.
Bibliografia
- Ranglisten der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie 1916. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1916. (niem.).
- Ranglisten der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie 1918. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1918. (niem.).
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Warszawa: Sztab Główny, 1931.
- Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Wyd. 2. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Piotr Stawecki: Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997. ISBN 83-04-04390-4.
- Władysław Steblik: Armia „Kraków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989. ISBN 83-11-07434-8.
