Józef Zawal
| Data i miejsce urodzenia |
29 stycznia 1895 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
16 czerwca 1962 |
| Zawód, zajęcie |
niter, ślusarz |
| Stanowisko |
wartownik |
| Pracodawca | |
| Odznaczenia | |
    | |
Józef Zawal (ur. 29 stycznia 1985 w Wysogotowie, zm. 16 czerwca 1962 w Poznaniu) – polski działacz niepodległościowy, robotnik, szeregowiec rezerwy Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się 29 stycznia 1895 we wsi Wysogotowo, w ówczesnym powiecie poznańskim zachodnim rejencji poznańskiej, w rodzinie Walentego i Antoniny z Zielińskich[1][2][3]. Był starszym bratem Stanisława (ur. 1897), powstańca wielkopolskiego, odznaczonego Krzyżem Walecznych, Medalem Niepodległości i Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym[2][4][5]. W 1909 ukończył szkołę powszechną w Dopiewcu[1]. Tam pracował przez sześć kolejnych lat[1]. W 1915 został wcielony do hanowerskiego 26 pułku artylerii polowej i wysłany na front zachodni[1].
29 grudnia 1918 wstąpił jako ochotnik do oddziału Andrzeja Kopy, z którego powstał 10 pułk strzelców wielkopolskich (późniejszy 68 pułk piechoty)[1]. W czasie powstania wielkopolskiego wziął udział w walkach o Wolsztyn i Zbąszyń, pod Chodzieżą, Nakłem i Szubinem[2]. 19 czerwca 1919 w bitwie pod Rynarzewem został ranny w prawe ramię[1]. 28 maja 1920 pod Krzywiczami został ranny w lewą rękę[a]. później został przeniesiony do 8 pułku piechoty Legionów, w którego szeregach walczył na wojnie z bolszewikami[1]. Wyróżnił się w lipcu 1920 w walkach nad Styrem[b]. Na polu walki Naczelny Wódz, marszałek Polski Józef Piłsudski odznaczył go Orderem Virtuti Militari[1]. 23 listopada 1920 został bezterminowo urlopowany z wojska[1].
W styczniu 1921 rozpoczął pracę w firmie Cegielski jako niter[1]. 6 sierpnia 1932 został zwolniony z pracy i pozostawał bezrobotnym[1]. 16 maja 1933 został zatrudniony w Składnicy Materiału Intendenckiego w Poznaniu, w charakterze wartownika[1]. Mieszkał w Poznaniu na Rynku Śródeckim 16 m. 3[1]. Przed II wojną światową był zatrudniony w Komendzie Rejonu Uzupełnień Poznań Powiat[8], w charakterze niższego funkcjonariusza administracji wojska[9]. W czasie okupacji niemieckiej pracował w magazynach w Poznaniu[8]. Po II wojnie światowej zatrudnił się w Zakładach Metalurgicznych „Pomet” w charakterze ślusarza[8]. W 1960 przeszedł na emeryturę[8]. Zmarł 16 czerwca 1962 w Poznaniu[10][11]. Został pochowany na cmentarzu Miłostowo (pole 8, kwatera 26, rząd 4)[10].
27 kwietnia 1922 ożenił się z Heleną z Toruńskich (1899–1979)[1][10]. Dzieci nie miał[8].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 161 – 19 września 1922[c][13][14]
- Medal Niepodległości – 20 lipca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[15][16][17]
- Brązowy Krzyż Zasługi – 1938 „za zasługi w służbie państwowej”[9][18]
- Wielkopolski Krzyż Powstańczy – 18 grudnia 1958[2]
Uwagi
- ↑ Józef Zawal w kwestionariuszu napisał, że został ranny 28 maja pod Krzwicami, natomiast autor „Zarysu historji wojennej 68-go pułku piechoty”, Kazimierz Plasota podał, że 68 pp zajął Krzywicze nad Serweczem dopiero 30 maja 1920[6][1].
- ↑ Według Mieczysława Targowskiego 8 pp Leg. walczył nad Styrem w lipcu 1920, natomiast we wniosku odznaczeniowym, sporządzonym 11 maja 1921 przez kapitana przydzielonego do Sztabu Generalnego Jana Niemca podano miesiac czerwiec[7][1]. Wniosek sporządzony przez kapitana Niemca został poparty przez dowódcę 3 Dywizji Legionów, generała podporucznika Leona Berbeckiego[1].
- ↑ Józef Zawal wypełniając 12 czerwca 1933 kwestionariusz kawalera Orderu Virtuti Militari podał, że posiada order z wybitym numerem „161”, natomiast w Dzienniku Personalnym MSWojsk. oraz we wniosku odznaczeniowym wpisano numer orderu „163”[12][1]. Order z numerem krzyża „163” został nadany szer. Tomaszowi Brzozowskiemu.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Zawal Józef. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.60-5108 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-30].
- 1 2 3 4 Lista odznaczonych Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne „Gniazdo”. [dostęp 2025-06-30]..
- ↑ Kościański 2008 ↓, s. 228, tu urodzony 29 lutego 1895.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Plasota 1929 ↓, s. 13–14.
- ↑ Targowski 1928 ↓, s. 27–28.
- 1 2 3 4 5 Kościański 2008 ↓, s. 228.
- 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 grudnia 1938, s. 15.
- 1 2 3 Poznańskie cmentarze : Józef Zawal. Urząd Miasta Poznania. [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Kościański 2008 ↓, s. 228, tu 16 lipca 1962.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 10 października 1922, s. 770.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Targowski 1928 ↓, s. 40, jako szer. Józef Zawała.
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 167, poz. 198 (ISAP)
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-30].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-30].
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Zdzisław Kościański: Zawal Józef (1895–1962). W: Powstańcy wielkopolscy : biogramy uczestników powstania wielkopolskiego 1918-1919. Bogusław Polak (red.). T. IV. Poznań: Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919. Zarząd Główny, 2008. ISBN 978-83-920103-9-5.
- Kazimierz Plasota: Zarys historji wojennej 68-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historji wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Mieczysław Targowski: Zarys historji wojennej 8-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.