Jakub Szulman
| Data i miejsce śmierci |
10 kwietnia 1942 |
|---|---|
| Rabin Grabowa | |
| Okres sprawowania |
do 1942 |
| Wyznanie | |
Jakub Szulman, także: Sylman, Silman (zm. 10 kwietnia 1942 w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem) – rabin Grabowa, autor listów informujących o działalności obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem.
Życiorys
Pochodził z rodziny rabinów. Według badań Esther Farbstein jego ojcem był Dawid Szulman, rabin w Gostyninie[1]. Jeden z jego krewnych, Abraham Sylman, był członkiem Kolegium Rabinackiego łódzkiego Judenratu[1]. Według relacji jednego z ocalałych Żydów był wdowcem[2].
19 stycznia 1942 roku do Grabowa dotarł Szlama Ber Winer, uciekinier z obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Jedną z pierwszych osób, do których się skierował był rabin Szulman, spotkanie z nim opisał w swojej relacji złożonej grupie Oneg Szabat[3]. Po spotkaniu z Winerem Szulman zapisał w języku jidysz list informujący o działalności obozu w Chełmnie, adresowany do jego szwagra przebywającego w getcie łódzkim[3]. Losy listu nie są znane, według relacji opis listu trafił do działacza syjonistycznego Izraela Tabaksblata, który otrzymał go od przesiedleńca z Brzezin, a następnie przesłał do Warszawy. Według relacji Salomona Uberbauma list „rabina Silmana z Gumbina” dotarł do getta łódzkiego zimą 1942 roku wraz z uciekinierem z obozu w Chełmnie. Według adnotacji Nachmana Blumentala list zachował się w kopii, która dostarczona została Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej[4].
21 stycznia 1942 roku do Grabowa dotarł kolejny uciekinier z obozu w Chełmnie – Michał Podchlebnik, który także spotkał się z Szulmanem. Po spotkaniu z nim Szulman sporządził kolejny list, który zaadresował do jego krewnych przebywających w getcie warszawskim (według Adama Sitarka niepewne jest, czy Szulman faktycznie miał krewnych w Warszawie, czy chciał w ten sposób przekazać list do największego skupiska Żydów w okupowanej Polsce)[4]. W liście zawarł informację o eksterminacji Żydów w Chełmnie i wzywał adresatów do działania. List najprawdopodobniej zabrał ze sobą do Warszawy Szlama Ber Winer, który po 21 stycznia opuścił Grabów[5].
Jakub Szulman zginął najprawdopodobniej podczas likwidacji getta w Grabowie, 10 kwietnia 1942 roku, wywieziony do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem[6].
W kulturze
W filmie The World Will Tremble z 2025 roku w jego rolę wcielił się Anton Lesser[7].
Przypisy
- 1 2 Sitarek 2019 ↓, s. 501.
- ↑ Sitarek 2019 ↓, s. 502.
- 1 2 Sitarek 2019 ↓, s. 503.
- 1 2 Sitarek 2019 ↓, s. 504.
- ↑ Sitarek 2019 ↓, s. 505.
- ↑ Sitarek 2019 ↓, s. 510.
- ↑ The World Will Tremble w bazie IMDb (ang.)
Bibliografia
- Adam Sitarek, „Nie myśl, że to pisze obłąkany”. Listy rabina z Grabowa i jego misja informowania o Zagładzie, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, 15, 2019, s. 492-513, DOI: 10.32927/ZZSiM.2020.15.20.