Jan Băleanu

Jan Băleanu

Johann Băleanu

kapitan piechoty
Przebieg służby
Siły zbrojne	c. i k. Armia
Jednostki	43 Pułk Piechoty Sztab Generalny
Stanowiska	adiutant pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa
Odznaczenia

Jan Băleanu^[1] – oficer cesarskiej i królewskiej Armii.

Pochodził z Siedmiogrodu^[2]. Był wyznania prawosławnego^[2]. Według relacji ks. Józefa Panasia był Chorwatem^[2], aczkolwiek jego pochodzenie oraz zapis nazwiska wskazują, że mógł być pochodzenia rumuńskiego.

Został zawodowym wojskowym c. i k. Armii. W piechocie został mianowany podporucznikiem z dniem 1 września 1909^[3]. Służył w szeregach 43 Węgierskiego pułku piechoty w Fehértemplom^[4][5][6][7], gdzie od około 1913/1914 pełnił funkcję adiutanta batalionu^[8]. Został awansowany na porucznika piechoty z dniem 1 maja 1914^[9]. Podczas I wojny światowej pozostawał oficerem pułku piechoty nr 43 od 1914 do 1918^[10][11][12]. Pod koniec września 1914 został ranny^[13]. W styczniu 1916 otrzymał najwyższe pochwalne uznanie^[14]. Otrzymał awans na stopień kapitana piechoty z dniem 1 sierpnia 1916^[15][16]. Około 1917/1918 z macierzystego pułku był przydzielony do c. i k. Sztabu Generalnego^[17].

Na początku 1918 jako kapitan przydzielony do Sztabu Generalnego był oficerem służbowym przy Komendzie Grupy FML Ferdynanda Kosaka w Czerniowcach, której podlegał Polski Korpus Posiłkowy^[18]. Po przekroczeniu przez polskich legionistów frontu pod Rarańczą w połowie lutego 1918 został wysłany przez ww. zwierzchnika z patrolem (w tym m.in. z por. Szymonem Żarnowiczem) w rejon wsi Mamajowce celem weryfikacji położenia legionistów^[18][19]. 15 lutego 1918 na wschodnim krańcu wsi Mamajowce wraz z patrolem usiłował zatrzymać legionistów, maszerujących w celu połączenia z I Korpusem Polskim w Rosji (dowodzonym przez gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego), po czym sam ze swymi żołnierzami został przez legionistów aresztowany i rozbrojony (w trakcie zdarzenia został uderzony szpicrutą w twarz przez księdza kapelana Józefa Panasia)^{[20][21.1][22][23]}. Następnie był eskortowany przez chor. Emila Charzewskiego (w tym czasie miał obiecywać temuż zarekwirowany wcześniej pojazd w zamian za uwolnienie)^[21.2][24]. Wkrótce potem polscy legioniści zostali zatrzymani przez wojska austriackie, a w Czerniowcach Băleanu planował powieszenie ks. Panasia za uczynioną mu przez niego wcześniej zniewagę^[25]. Następnie brał udział w śledztwie prowadzonym wobec polskich legionistów^[26]. Potem, latem 1918 uczestniczył w procesie polskich legionistów w Marmaros-Sziget^[27][2]. Oskarżony był m.in. ksiądz Panaś o wystąpienie wraz z innymi legionistami przeciw wkraczającym oficerom por. Janowi Schillingowi i kpt. Janowi Băleanu, przeciw którym użył broni, rozbroił dowodzone przez ostatniego patrole i pozbawił żołnierzy austriackich orderów^[28][29][30]. W dziewiątym dniu procesu około 18 sierpnia 1918 zeznający przed sądem kpt. Băleanu wskazał ks. Panasia jako sprawcę rozbrojenia z 15 lutego (duchowny zaprzeczył temu) oraz chor. Charzewskiego jako eskortującego (tenże przyznał się)^[18][31].

• Order Korony Żelaznej 3 klasy z dekoracją wojenną i z mieczami (1917)^[32][12]
• Krzyż Zasługi Wojskowej 3 klasy z dekoracją wojenną (przed 1917)^[11] i z mieczami (przed 1918)^[12]
• Srebrny Medal Zasługi Wojskowej na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej (przed 1917)^[11] i z mieczami (przed 1918)^[12]
• Brązowy Medal Zasługi Wojskowej na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej (przed 1916)^[10] i z mieczami (przed 1918)^[12]
• Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913 (przed 1914)^[8]

• Józef Panaś: Rarańcza-Huszt-Marmaros-Sziget. Książka pamiątkowa w 10. rocznicę 1918-1928. Lwów: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów we Lwowie, 1928, s. 1-66.