Jan Beszta-Borowski

Jan Beszta-Borowski

Data i miejsce urodzenia	14 grudnia 1936 Borowskie Olki
Data śmierci	9 września 2021
Poseł na Sejm kontraktowy
Okres	od 18 czerwca 1989 do 25 listopada 1991
Przynależność polityczna	Obywatelski Klub Parlamentarny
Odznaczenia

Jan Beszta-Borowski (ur. 14 grudnia 1936 w Borowskich Olkach, zm. 9 września 2021^[1]) – polski polityk i rolnik, działacz opozycji w okresie PRL, poseł na Sejm X kadencji.

Od 1951 należał do nielegalnej organizacji młodzieżowej Białe Orły^[2]. W grudniu 1953 został z tego powodu zatrzymany przez funkcjonariuszy UB, a następnie tymczasowo aresztowany^[2][3]. W lutym 1954 został skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku na karę 2,5 roku pozbawienia wolności^[2]. W marcu tego samego roku Najwyższy Sąd Wojskowy złagodził ją do 1 roku pozbawienia wolności^[2]. Karę odbywał w ośrodku pracy więźniów przy Kopalnia Węgla Kamiennego „Kleofas”^[3]. W 1956 ukończył Technikum Mechanizacji Rolnictwa w Białymstoku^[3]. W latach 1957–1959 był wcielony do Wojskowego Batalionu Górniczego w Kopalnia Węgla Kamiennego Miechowice^[2][3].

Od 1958 prowadził gospodarstwo rolne w Uhowie^[3]. Pracował także jako instruktor mechanizacji rolnictwa w powiatowym związku kółek rolniczych w Łapach^[3]. W lutym 1960 został skazany wyrokiem Sądu Powiatowego w Łapach za niewywiązywanie się z obowiązkowych dostaw^[2]. Pracował następnie m.in. jako serwisant sprzętu RTV^[2]. W 1979 przeszedł na rentę^[3].

W okresie wydarzeń sierpniowych w 1980 dostarczał pomoc materialną strajkującym w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, następnie był współorganizatorem pierwszego Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego w Białymstoku^[2]. Od 1980 należał do NSZZ „Solidarność”^[3]. Od grudnia 1980 uczestniczył w strajku ustrzycko-rzeszowskim rolników, a w marcu 1981 dołączył do strajku w Bydgoszczy^[2]. Brał udział w tworzeniu NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”, został przewodniczącym jego struktur w województwie białostockim^[3][2]. Wszedł również w skład władz krajowych tego związku^[3].

W stanie wojennym dwukrotnie internowany (w grudniu 1981 i ponownie od września do listopada 1982), zwalniano go ze względu na zły stan zdrowia, m.in. po interwencji Międzynarodowego Czerwonego Krzyża^[2]. Brał udział w organizowaniu pomocy dla rodzin internowanych^[2]. Od 1983 uczestniczył w Ogólnopolskim Komitecie Oporu Rolników. W sierpniu 1983 został zatrzymany w Białymstoku pod zarzutem zorganizowania demonstracji oraz działalności związkowej, sprawa ta została umorzona w styczniu 1984 na mocy amnestii^[2]. W 1985 uczestniczył w strajku głodowym w Bieżanowie, zajmował się drukiem ulotek na rzecz bojkotu wyborów do Sejmu PRL^[2]. W październiku tego samego roku został ponownie aresztowany, a następnie był przetrzymywany w areszcie w Białymstoku i więzieniu mokotowskim^[2]. Zwolniono go w kwietniu 1986 z uwagi na stan zdrowia, następnie został objęty kolejną amnestią^[2]. W listopadzie 1986 był współtwórcą Tymczasowej Krajowej Rady Rolników „Solidarności”, a w marcu 1988 zainicjował powołanie tajnej Rady Rolników „Solidarności” Ziemi Białostockiej^[2]. W tymże roku organizował pomoc materialną dla strajkujących hutników w Nowej Hucie^[2].

Uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu w podzespole do spraw rolnictwa. W 1989 uzyskał mandat posła na Sejm X kadencji z okręgu bielskiego z ramienia Komitetu Obywatelskiego. W Sejmie należał do Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Był członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego „Solidarność”^[3]. W wyborach w 1991 nie ubiegał się o reelekcję. W wyborach w 1993 bezskutecznie ubiegał się o mandat poselski z listy Koalicji dla Rzeczypospolitej^[4]. W latach 1995–1997 należał do Ruchu Odbudowy Polski^[2], z ramienia którego startował w wyborach parlamentarnych w 1997 w okręgu białostockim^[5]. Należał do Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego^[3]. Był autorem książki Pół wieku zarazy 1944–2000. Moje zapiski faktów i refleksji (2002).

W wypowiedzi sejmowej w październiku 1991 stwierdził, że ojciec Włodzimierza Cimoszewicza jako szef informacji wojskowej w Wojskowej Akademii Technicznej brutalnie traktował przesłuchiwanych^[6]. W odpowiedzi na tę wypowiedź Włodzimierz Cimoszewicz nazwał go „załganym łobuzem”, za co Jan Beszta-Borowski pozwał go i przegrał wytoczony mu proces^[7].

Został pochowany w Uhowie^[8].

W 2001, za zasługi w działalności na rzecz budowy demokratycznego państwa polskiego i społeczeństwa obywatelskiego, został odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Złotym Krzyżem Zasługi^[9]; odmówił przyjęcia tego odznaczenia^[2]. W 2011 nie wyraził zgody na otrzymanie Krzyża Wolności i Solidarności^[10]. W 2015, za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, prezydent Andrzej Duda nadał mu Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski^[11]. Odmówił przyjęcia również tego orderu, motywując to protestem przeciwko „niszczeniu go”^[12].

• Strona sejmowa posła X kadencji. [dostęp 2016-06-29].
• Tomasz Danilecki: Jan Beszta-Borowski. Encyklopedia Solidarności. [dostęp 2026-02-02].