Jan Ejankowski

Jan Ejankowski
Data i miejsce urodzenia

12 grudnia 1929
Sarnowo

Data śmierci

28 listopada 2015

Miejsce spoczynku

cmentarz parafialny w Piasecznie

Zawód, zajęcie

nauczyciel

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej (1976–2016)
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”

Jan Ejankowski (ur. 12 grudnia 1929 w Sarnowie, zm. 28 listopada 2015) – polski nauczyciel i regionalista, związany z Kociewiem.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Ignacego, organisty, i Józefy[1] z domu Hildebrandt. Najstarszy brat Henryk (1920–2005), był także organistą[2]. Do wybuchu II wojny światowej Jan ukończył trzy klasy polskiej szkoły, potem do lata 1943 roku przymusowo uczęszczał do niemieckiej szkoły. Pracował też fizycznie w stajni, stodole i na polu[3].

Po zakończeniu wojny podjął naukę w Państwowym Gimnazjum w Gniewie (1945–1948). Jesienią 1945 roku wstąpił do Drużyny Harcerskiej im. Jana III Sobieskiego, odbył kurs harcerski w Tczewie, założył drużynę harcerską w Gogolewie, współtworzył harcerstwo w Piaseckim Polu i w Rudnie[4]. Na skutek przynależności do nielegalnej organizacji antykomunistycznej (Związek Mścicieli Polskich, w której był skarbnikiem i działał pod ps. „Gerwazy”[5]) wraz z kolegami został aresztowany (16 czerwca 1948 roku) i osadzony w areszcie Sądu Grodzkiego w Tczewie, później w starogardzkim więzieniu (1,5 miesiąca) i w gdańskim więzieniu. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Gdańsku-Wrzeszczu otrzymał dwa lata więzienia w zawieszeniu na dwa lata i rok pozbawienia praw obywatelskich. Po wyjściu 13 stycznia 1949 roku na wolność pomagał ojcu w pracy na roli, a wieczorami i w niedzielę uczył się w korespondencyjnym liceum ogólnokształcącym, zdając w 1951 roku egzamin maturalny. Jeszcze przed maturą, 1 lutego 1951 roku, został nauczycielem Szkoły Podstawowej w Kopytkowie. Następnie pracował w Bobrówcu i Brzeźnie k. Klonówki, gdzie uczył m.in. religii. 1 stycznia1952 roku został nauczycielem w Lalkowach, gdzie uczył do 1956 roku. 1 września 1956 roku został kierownikiem i nauczycielem tzw. jednoklasówki (klasy I-IV) w Piaseckim Polu[3]. Równolegle do pracy zawodowej kontynuował naukę w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku, na której to uczelni obronił pracę magisterską, napisaną pod kierunkiem prof. Wacława Odyńca.

Jeszcze podczas pracy w Lalkowach rozpoczął działalność animatora kultury, zakładając w 1952 roku ludowy zespół śpiewaczy. Po przenosinach do Piaseckiego Pola w latach 1957–1959 przeprowadził elektryfikację budowy drogi Piaseckich Pól. W 1959 roku wstąpił do PZPR[1]. Założył Szkołę Przysposobienia Rolniczego. Jako jeden z pierwszych wprowadził w szkole edukację regionalną. Założył „Izbę pamięci” - tradycji kółek rolniczych. Był współorganizatorem budowy „Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Piasecznie”. Założył Zespół Pieśni i Tańca „Kociewie” (działający do czerwca 1961 roku), z którym przygotował wystawioną w 1959 roku inscenizację widowiska Wesele Kociewskie na motywach twórczości ks. Bernarda Sychty. Przedstawienie to zostało wystawione na scenach miast Kociewia i Pomorza. Jan Ejankowski przeniósł się do Piaseczna, gdzie 1 września 1961 roku został kierownikiem 7-klasowej szkoły oraz zaangażował się w tworzenie placówki muzealnej. Owocem tych wysiłków było otwarcie w 1966 roku izby regionalnej, przekształconej w 1970 roku w Społeczne Muzeum Regionalne. W latach 1976–1977 powstał nowy gmach placówki, która z czasem przyjęła nazwę Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, obecnie działającego jako oddział muzeum warszawskiego. W tym okresie Jan Ejankowski pełnił funkcję kustosza muzeum, a w Towarzystwie Miłośników Ziemi Tczewskiej pełnił funkcję wiceprezesa. Opublikował także szereg artykułów o tematyce związanej z historią ziemi gniewskiej. Od 1 sierpnia 1975 do 31 stycznia 1983 roku pełnił funkcję gminnego dyrektora szkół w Gniewie[3].

W latach 80. XX wieku, po przejściu na emeryturę zaangażował się w prowadzenie powstałego w 1984 roku Zespołu Pieśni i Tańca „Piaseckie Kociewiaki”. Na kanwie tej działalności, dekadę później zorganizował w Piasecznie festiwal twórczości ludowej, z którego z czasem wyewoluowały dwie cykliczne imprezy: Przegląd Kociewskich Zespołów Folklorystycznych ku czci Władczyni Kociewia oraz Przegląd Zespołów Folklorystycznych Północnej Polski ku czci Królowej Pomorza i Matki Jedności. Działał również w piaseczyńskim oddziale Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Opublikował w różnych czasopismach ok. 400 artykułów, m.in. 130 artykułów i 76 gadek kociewskich w „Nowinach Gniewskich”, 46 artykułów w „Kociewskim Magazynie Regionalnym”. Umieszczał je także w „Pielgrzymie”, „Gazecie Tczewskiej”, „Gazecie Kociewskiej”, „Dzienniku Bałtyckim” oraz piśmie parafii Piaseczno pt. „Lilia”[3].

Za swą działalność był wielokrotnie odznaczany, otrzymał również tytuł Honorowego Obywatela Miasta i Gminy Gniew[6].

Od 8 października 1954 roku był mężem Barbary z domu Chyła. Ojciec Telesfora (ur. 1955)[3].

Został pochowany 3 grudnia 2015 roku na cmentarzu parafialnym w Piasecznie.

Wybrane publikacje

  • Cztery wieki Szkoły Polskiej w Piasecznie (1974)
  • Zarys dziejów Kółka Rolniczego w Piasecznie (1862–1987) (1987)
  • Życie i twórcza działalność duszpasterska księdza Władysława Derynga (2002)
  • Kult Matki Bożej Piaseckiej na Pomorzu, a szczególnie na Kociewiu (2005)
  • 50 lat w służbie Bogu i wiernym. Złoty Jubileusz Księdza Prałata dr Kazimierza Myszkowskiego (2006)
  • Sanktuarium Maryjne w Piasecznie w latach 1967–2007 (2008)
  • Krwawa Kociewska Jesień 1939 na ziemi gniewskiej (2011)
  • Dwudziestolecie Przeglądu Kociewskich Zespołów Folklorystycznych ku czci Władczyni Kociewia w Piasecznie (1994–2013) (2015)

Ordery i odznaczenia

Źródło:[3].

Nagrody i wyróżnienia

  • Nagroda specjalna GK ZHP w Ogólnopolskim Konkursie na „Pamiętnik wychowawcy”, ogłoszonym przez ZG ZNP (1973)[7]
  • Nagroda specjalną Ministerstwa Oświaty i Wychowania w konkursie ogłoszonym przez PTH na prace naukową z historii regionalnej za książkę Cztery wieki Szkoły Polskiej w Piasecznie (1974)
  • II nagroda w konkursie Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki na wspomnienia działaczy kultury (1975)[8]
  • Skra Ormuzdowa - nagroda miesięcznika „Pomerania” za szerzenie wartości zasługujących na publiczne uznanie, pasje twórcze, propagowanie kultury kaszubskiej i innej pomorskiej, działania bez rozgłosu, przezwyciężanie trudnych środowiskowych warunków, społeczne inicjatywy w dziedzinie kultury (1998)[9]
  • Pierścień Mechtyldy
  • Nagroda Burmistrza Miasta i Gminy Gniew
  • Kociewskie Pióro (2008)
  • Nagroda Starosty Tczewskiego „Za działalność w dziedzinie upowszechnienia i ochrony kultury” (2010)
  • Animator Roku 2011

Źródło:[3].

Przypisy

  1. 1 2 Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2025-10-08].
  2. ↑ Jan Ejankowski. Jak to Kociewiacy wcieleni do Wehrmachtu za Polskę walczyli. „Kociewski Magazyn Regionalny”. Nr 4 (71), s. 15–16, październik • listopad • grudzień 2010. Tczew: Kociewski Kantor Edytorski. ISSN 0860-1917.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Józef Borzyszkowski. Jan Ejankowski (1929–2015) : kociewsko-pomorski Stolem, dokumentalista, m.in. promotor kultu Matki Bożej Piaseckiej Królowej Pomorza i twórca tamtejszego Muzeum. „Acta Cassubiana”. Nr 18, s. 437–444, 2016. Gdańsk: Instytut Kaszubski. ISSN 1509-5703. [dostęp 2025-10-08].
  4. ↑ Jan Kulas: Panorama Harcerstwa Tczewa i Powiatu Tczewskiego w latach 1921–2011. Tczew: Kociewski Kantor Edytorski, 2014, s. 126–127. ISBN 978-83-85026-03-7. [dostęp 2025-10-08].
  5. ↑ Marcin Kłodziński. Mściciele. „Kociewski Magazyn Regionalny”. Nr 1 (92), s. 6–7, styczeń • luty • marzec 2016. Tczew: Kociewski Kantor Edytorski. ISSN 0860-1917. [dostęp 2025-10-08].
  6. ↑ Honorowi Obywatele Miasta i Gminy Gniew | Miasto i Gmina Gniew [online], www.gniew.pl [dostęp 2021-10-27].
  7. ↑ Irena Chruścińska, Kazimierz Chruściński. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1973–1974. Imprezy i wydarzenia literackie. „Rocznik Kulturalny Ziemi Gdańskiej”. Nr 7, s. 115, 1975. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-10-08].
  8. ↑ Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1975–1980. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 325, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-22].
  9. ↑ Skry Ormuzdowe [online], www.miesiecznikpomerania.pl [dostęp 2025-10-08].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.