Jan Kielanowski

Jan Kielanowski

Data i miejsce urodzenia	16 kwietnia 1910 Lwów
Data i miejsce śmierci	16 stycznia 1989 Warszawa
profesor nauk rolniczych
Specjalność: zootechnika
Alma Mater	Akademia Rolnicza w Dublanach
Doktorat	czerwiec 1946 UMCS
Profesura	1955
Polska Akademia Nauk
Status	członek rzeczywisty
Odznaczenia

Jan Maria Ziemowit Kielanowski (ur. 16 kwietnia 1910 we Lwowie, zm. 16 stycznia 1989 Warszawie) – polski profesor zootechniki, działacz opozycji demokratycznej.

Urodził się jako czwarte dziecko lekarza Bolesława Pobóg-Kielanowskiego oraz Marii Wincenty z Lityńskich, córki lekarza – Leopolda Lityńskiego. Absolwent Akademii Rolniczej w Dublanach 9 marca 1935 złożył egzamin końcowy, uzyskując tytuł inżyniera rolnika. W 1939 został kierownikiem Działu Zootechnicznego w Zakładzie Doświadczalnym Torfowisk pod Sarnami, przynależnym do Wołyńskiej Izby Rolniczej. Po wybuchu II wojny światowej przeniósł się do Lwowa, gdzie pracował jako zootechnik w Rejonowym Oddziale Ziemskim, później zaś jako inspektor hodowli świń w Izbie Rolniczej. Powrócił także, jako wolontariusz, do pracy naukowej w Katedrze Hodowli Zwierząt i Żywienia Zwierząt Domowych Akademii Medycyny Weterynaryjnej, kierowanej przez profesora Władysława Hermana. Na początku 1941 roku, dzięki staraniom profesora Henryka Malarskiego podjął pracę w Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego, który Niemcy przemianowali na Landwirtschaftliche Forschungsanstalt des GG. Stopień doktora nauk rolniczych na podstawie rozprawy "Badania nad tuczem gęsi krajowych" uzyskał w czerwcu 1946 na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Promotorem pracy była profesor Laura Kaufman^[1]. Twórca Instytut Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN w Jabłonnie pod Warszawą, a następnie jego dyrektor przez 20 lat. Specjalista w zakresie chowu zwierząt. W 1960 został członkiem korespondentem, a w 1971 – członkiem rzeczywistym PAN^[2]. Doktor honoris causa Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie oraz Uniwersytetu w Edynburgu^[1]

Sygnatariusz Listu 59 przeciw zmianom w konstytucji, członek KOR i KSS „KOR”. Współorganizator niezależnego Towarzystwa Kursów Naukowych, od 1978 przewodniczący jego rady programowej^[3].

W 1975 przyjęty do działającej w podziemiu loży masońskiej „Kopernik”; w latach 1981–1986 jej wielki mistrz.

W 1979 odrzucił propozycje Edwarda hr. Raczyńskiego objęcia po nim godności prezydenta na uchodźstwie.

Pochowany został, zgodnie ze swoim życzeniem, na cmentarzu w Witowie koło Zakopanego. Witów to było miejsce, gdzie wraz z rodzicami i rodzeństwem, jeździł do ich letniego domu na wakacje. Jako dorosły człowiek spędzał urlopy^[1].

Jego braćmi byli:

• Tadeusz Kielanowski (1905–1992) – lekarz, etyk i filozof medycyny
• Leopold Kielanowski (1907–1988) – reżyser teatralny, długoletni redaktor w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa

W PRL informacje na temat Jana Kielanowskiego podlegały cenzurze. W 1977 jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób pod szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 7 stycznia 1977 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów wymieniały jego nazwisko z adnotacją: „Wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu (prasa codzienna, radio, TV, tygodniki społeczno-polityczne) niżej wymienionych osób należy sygnalizować kierownictwu GUKPPiW”. Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej oraz skryptach^[4]. W 2026 została wydana książka wydawnictwa PAN "Prof. Jan Kielanowski. Wybitni uczeni we wspomnieniach”^[5][6]

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1962)^[1]
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1973)^[1]
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2006, pośmiertnie^[7]

• Gazeta Wyborcza Duży Format nr 37/698 z 18 IX 2006.
• Ludwik Hass „Masoneria Polska XX wieku”, Wydawnictwo „Kopia” Sp. z o.o. Warszawa 1996.
• Tomasz Strzyżewski: Wielka księga cenzury PRL w dokumentach. Warszawa: Prohibita, 2015. ISBN 978-83-61344-70-4.