Jan Krasoń

Dr Jan Krasoń na tle okna
Dr Jan Krasoń w biurze Geoexplorers – 45 Rockefeller Plaza, NYC, 2012.10.18

Jan Krasoń (ur. 22 listopada 1933 w m. Reducz, zm. 21 stycznia 2015 w Denver, Kolorado) – polsko-amerykański geolog.

Był jednocześnie założycielem i prezesem Geoexplorers International, Inc. Znany przede wszystkim za swoją działalnością związaną z “rewolucją gazu łupkowego” w Polsce. Wraz ze swoim partnerem Ryszardem A. Korolem, był współtwórcą technologii „6M-EX” do odzysku metali szlachetnych z czarnych łupków oraz z odpadów flotacyjnych. Pracował i wykładał w ponad 60 krajach. Był autorem lub współautorem ponad 140 publikacji naukowych oraz autorem ok. 300 niepublikowanych zastrzeżonych raportów[1].

Życiorys

Jan Krasoń urodził się 22 listopada 1933 r. w miejscowości zwanej Reducz pod Piotrkowem Trybunalskim w rodzinie rolników i był najstarszym z siódemki rodzeństwa. Jego rodzina kultywowała tradycje patriotyczne. Jego dzieciństwo przypadło na lata wojny i okupacji. On sam był zdecydowanym przeciwnikiem komunizmu oraz praktykującym katolikiem[2].

W 1945 roku cała rodzina przeniosła się do Żmigrodu na Dolnym Śląsku, gdzie Jan Krasoń chodził do szkoły podstawowej. Aby móc się uczyć podejmował się różnych prac. Jedną z nich była praca w Urzędzie Miasta i Gminy oraz w lokalnej drukarni[3].

Jako 14-latek wyjechał do Wrocławia w celu kontynuowania nauki w liceum, a następnie na studiach. Tutaj zapisał się do harcerstwa, które wysoko cenił[2]. Rozpoczął studia geologiczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Już będąc studentem, został asystentem u prof. Ryziewicza w Katedrze Paleozoologii. Potem przeniósł się do Katedry Stratygrafii, gdzie pracował pod okiem prof. Józefa Zwierzyckiego. Okres ten ukształtował jego dalszą karierę. Na tej samej uczelni zdobył magistrat i obronił doktorat z rozszerzenia cyklotemów Richtera Bernburga do osadów cechsztynu dolnośląskiego[3].

Od początku października 1953 roku, przez następne 15 lat pracował w Instytucie Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Dzięki poleceniom prof. Zwierzyckiego, mógł wyjechać na roczne stypendium do Kairu. Wraz z pracownikami Uniwersytetu Kairskiego brał udział w różnego rodzaju pracach eksploracyjnych w różnych regionach egipskiej pustyni[2].

W latach 1966–1969 przebywał wraz z rodziną (żoną i trójką dzieci) w Królewskiej Libii. Pracował tam jako specjalny doradca geologiczny rządu libijskiego. W trakcie swojego pobytu w Libii przyczynił się do odkrycia największego złoża chlorku sodu i soli potasowej na terenie Afryki. Odkrycie było podstawą do zbudowania przemysłu chemicznego przy inwestycji miliarda dolarów. Służył też jako doradca rządowy w sprawie złóż i zaopatrzenia w wodę. Z kraju musiał jednak wyjechać wraz z rodziną z powodu wybuchu wojny[2].

Dr Jan Krasoń przedstawiający pierwotny projekt loga firmy Geoexplorers International, Inc
Dr Jan Krasoń przedstawiający pierwotny projekt loga firmy Geoexplorers International, Inc

Jan Krasoń wraz z rodziną przeniósł się do USA, gdzie zamieszkał w Denver w stanie Kolorado. Do samej Polski nie mógł wrócić – przez ponad 20 lat był uznawany przez polskie władze za „persona non grata”[3]. W USA Jan Krasoń pracował dla Texasgulf Inc. i Asarco Inc. przy poszukiwaniu złóż metali, a w okresie stycznia 1973 do sierpnia 1974 r. dla Wydziału Zasobów Wodnych Stanu Kolorado. W końcu w 1974 roku założył własną firmę – Geoexplorers International, Inc. Niedługo po tym otrzymał amerykańskie obywatelstwo.

Na początku lat 80 banki amerykańskie zdobyły dla niego zaproszenie do Związku Radzieckiego, wystawione przez Radziecką Akademię Nauk. Swój pobyt w Rosji spędził na zwiedzaniu dużej części kraju, podczas którego zbierał dane mające wpływ na opłacalność wydobycia różnych surowców, szczególnie metali szlachetnych i strategicznych. Krasoń doradzał też Rosjanom w sprawie odzyskania złota i metali z grupy platyny (PGM) z hałd powydobywczych[2].

Nawet gdy w marcu 1981 roku ojciec Jana Krasonia zachorował, nie udzielono mu zezwolenia na przyjazd do kraju. Jan nie mógł również dostać się do Polski na pogrzeb ojca. Do ostatniego spotkania z obojgiem rodziców doszło wiele lat wcześniej w Rzymie. Do kraju Janowi udało się przejechać dopiero w latach 90.[3]

Na osobną wzmiankę zasługuje działalność dr Jana Krasonia w Polsce, która przyczyniła się do wywołania rewolucji łupkowej w tym kraju. Jana Krasonia bardzo interesowała zapowiadana rewolucja energetyczna związana z gazem łupkowym oraz hydratami gazowymi zwanymi też metano-hydratami. Strefa hydratów gazowych została zlokalizowana przez Japończyków w Przekopie Nankai, w strefie trzęsień ziemi[2]. Po dokładnej analizie dr Jan Krasoń ocenił, że metan z hydratów gazowych może wystarczyć na pokrycie potrzeb energetycznych świata na okres 3 tysięcy lat. To miała być rewolucja, która zdetronizowałaby obecnych właścicieli złóż węglowych[2].

Razem z profesorem Mariuszem-Orionem Jędryskiem zwrócił uwagę amerykańskich firm naftowych poszukiwaniem gazu łupkowego w Polsce[4]. Dr Jan Krasoń całe przedsięwzięcie poprzedził gruntowym badaniem perspektyw zasobów tego gazu w paleozoicznych osadach kraju. Efektem było wydanie ponad 100 koncesji poszukiwawczych i przygotowanie projektów wierceń. Jednak poprzez wprowadzenie przez decydentów ograniczających ustaleń prawnych, poszukiwania zostały utrudnione, a sami inwestorzy wycofali się z Polski[5].

Już w 2006 roku został opracowany raport na temat wydobycia gazu z łupków w Polsce. Dr Jan Krasoń, zamiast pokazać go wielkim koncernom, poszedł z nim do Polskiego Resortu Środowiska. Na tamten czas ani w Ministerstwie, ani w Państwowym Instytucie Geologicznym nie posiadano żadnej wiedzy na ten temat. Z tego względu odkrycie Dr. Jana Krasonia miało tak wielkie znaczenie. W Polsce o gazie łupkowym zaczęto mówić dopiero w 2008 roku, rok później nastąpiło już “łupkowa rewolucja”.

Jan Krasoń prowadził długą i ciężką walkę z rakiem płuc. Nie zgadzając się na chemioterapię, przez 7 lat stosował drastyczną dietę, która miała mu pomóc w walce z chorobą. Pomimo wszystkich trudności nie zrezygnował z dalszej pracy zawodowej. Zmarł 21 stycznia w Denver, Kolorado. Został pochowany w Polsce, w Żmigrodzie[2].

Działalność zawodowa

Działalność zawodowa Jana Krasonia sięgała wielu zakątków świata: Polska, USA, Rosja, Ameryka, Meksyk, Afryka itd. On sam posługiwał się językami: polskim, angielskim, rosyjskim. Znał też język francuski, hiszpański i arabski[6].

Dr Jan Krasoń przede wszystkim zajmował się konsultacjami i projektami górniczymi. Nawiązał współpracę z około 50 klientami, którzy przeważnie należeli do kompanii naftowych, górniczych, banków, agencji rządowych i różnych międzynarodowych instytucji jak np. Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) – Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP), Departament Spraw Wewnętrznych USA – Amerykańskie Biuro Zarządzania Gruntami (BLM), Departament Stanu USA – Amerykańskie Biuro ds. Kopalń.

Krasoń posiadał ponad 50-letnie światowe doświadczenie zawodowe w eksploracji m.in. opłacalnych ekonomicznie złóż metali nieżelaznych i szlachetnych. Dodatkowo miał również szeroki zakres specjalizacji zawodowej i wiedzy eksperckiej, w tym szczególnie złóż osadowych (sediment hosted) – bogatych w materię organiczną złoto, srebro i metale z grupy platyny (PGM) oraz metale nieżelazne. Geolog miał również bogate doświadczenie w charakteryzowaniu zasobów wodnych, określaniu stabilności formacji, ocenie zasobów hydratów gazowych oraz badaniu konwencjonalnych złóż węglowodorów, szczególnie w środowiskach morskich.

Sam Jan Krasoń pracował i wykładał w ponad 60 krajach. Od wczesnych lat 80. zainicjował wielomilionowe projekty przemysłu wydobywczego i naftowego na terenie byłego Związku Radzieckiego, następnie Rosji, Europy Wschodniej i Środkowej.

W październiku 1986 r. Jan Krasoń, jako inicjowany mówca na dorocznej konferencji Newmont Mining Corp. zaprezentował „Muruntau the World’s Largest Gold Mine” w Uzbekistanie oraz zalecał traktować to jako model eksploracyjny[6]. Prezentacja ta, po rozpadzie Związku Radzieckiego, zaowocowało zaangażowaniem firmy Newmont w biznes w Muruntau, a następnie produkcją 500 000 uncji złota (18.9 ton) rocznie.

Zdjęcie Jana Krasonia z Raportem Geoexplorers o zasobach Polski
Raport Geoexplorers – Komentarz i rekomendacje dot. projektów zasobów energii w Polsce

Jan Krasoń osobiście oceniał wartość ekonomiczną odpadów flotacyjnych w Norilsku, Rosii (największego producenta niklu i metali grupy platyny (PGM) na świecie) i ich wpływu na środowisko.

Dr Jan Krasoń był również autorem i współautorem ponad 140 publikacji naukowych, w tym map geologicznych, plakatów ściennych, profesjonalnych artykułów, biuletynów, książek, streszczeń i recenzji krytycznych[7]. Był też autorem ok. 300 niepublikowanych i zastrzeżonych raportów.

Pomimo międzynarodowej sławy, Dr Jan Krasoń większość badań poświęcał jednak Ojczyźnie. Skupiał się na badaniu i analizowaniu wyników dotyczących gazu łupkowego. Polskie zasoby stanowią niemal 1/3 europejskich złóż, czyli ok. 5,3 bln m³. Zasoby te ciągną się od Gór Świętokrzyskich w kierunku północno-zachodnim aż pod dno Bałtyku w stronę Szwecji. Występują one również na Dolnym Śląsku. Według dr Krasonia – “ta ilość powinna zaspokoić zapotrzebowanie Polski na najbliższe 300 lat i znacząco zmniejszyć koszty ponoszone przez nas, odbiorców gazu.”[8] Według niego projekt wydobycia gazu łupkowego w Polsce był zupełnie storpedowany przez dziwne układy polskich polityków działających w interesie Rosji i Niemiec.

Działalność dr. Jana Krasonia dla Polski sięgała jeszcze dalej. Swój czas poświęcał również tematowi odzyskiwanie metali szlachetnych (złota, srebra i metali z grupy platyny (PGM)) z odpadów poflotacyjnych z kopalni miedzi. Dr Krasoń pobrał ich próby i z wynikami ich analizy zwrócił się do dyrekcji KGHM z projektem wspólnego odzyskiwania tych drogocennych pierwiastków[9].

Jan Krason i Ryszard Korol
Jan Krason i Ryszard Korol

Opracował również ze swoim partnerem Ryszardem A. Korolem zastrzeżoną technologię („6M-EX”) odzysku tych pierwiastków, co dawało możliwości na miliardowe zyski. Propozycja została jednak odrzucona przed KGHM z niewiadomych przyczyn.

Droga zawodowa

  • Październik 1956 – wrzesień 1967: pracownik naukowy, asystent i adiunkt, ekspert-konsultant; Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, Polska (rok spędzony na Uniwersytecie w Kairze)[6].
  • Lipiec 1966 do października 1969: Doradca techniczny rządu Libii, Trypolis, Libia[6].
  • Styczeń 1970 do marca 1971: Starszy Geolog, Texasgulf, Inc., Dział Eksploracji, Denver, Kolorado[6].
  • Styczeń 1973 do sierpnia 1974: Starszy Geolog Zasobów Wodnych, Departament Zasobów Naturalnych, Stan Kolorado, Denver, Kolorado[6].
  • Od września 1974 aż do śmierci: prezes i dyrektor generalny Geoexplorers International, Inc.[6]

Przynależność do stowarzyszeń

  • Amerykańskie Stowarzyszenie Geologów Naftowych (AAPG)[10]
  • Towarzystwo Geologów Ekonomicznych (SEG)[10]
  • Amerykańskie Towarzystwo Geologiczne (GSA)[10]
  • Międzynarodowe Stowarzyszenie ds. Genezy Złóż Rud (IAGOD)[10]
  • Stowarzyszenie Geologów Poszukiwań Regionalnych w Denver (DREGS)[10]
  • Kanadyjskie Stowarzyszenie Poszukiwaczy i Deweloperów (PDAC)[10]
  • Stowarzyszenie Inżynierów Górnictwa (MŚP)
  • Stowarzyszenie Geologów Gór Skalistych (RMAG)
  • Polskie Towarzystwo Geologiczne (PTG)[6]
  • Członek Rady Programowej kwartalnika “Konsulting Polski”

Lista wybranych projektów

  • Arizona: Raport ze wstępnego rozpoznania geologicznego złóż miedzi w Górach Roskruge (czerwiec 1970)[11]
  • Teksas i Oklahoma: Podsumowanie rozpoznania poszukiwawczego dla złóż miedzi i zalecenia dotyczące odwiertów w północno-środkowym Teksasie i Oklahomie. (październik 1971)[11]
  • Libia: Ocena złoża soli – zarządzanie i nadzór nad wszystkimi fazami poszukiwań, w wyniku których odkryto 171 000 000 ton NaCl- chlorku sodu i 31 000 000 ton soli potasowych w solance. (1975)[11]
  • Kolorado: Ocena potencjału złóż uranu w Kolorado i Central High Plains. (styczeń 1976)[11]
  • Uzbekistan: Geologia gospodarcza Muruntau – największego na świecie złoża złota. Szeroko zakrojone badania i nieopublikowany raport zaowocowały kolejną inwestycją Newmont w wysokości ponad 200 milionów dolarów i produkcją około 500 000 uncji rocznie złota przy kosztach 200 dolarów za uncję. (wrzesień 1984)[11]
  • Filipiny: Ekonomika eksploatacji złóż rud chromitu na wyspie Dinagat. (czerwiec 1990)[11]
  • Venezuela: Rozwój koncesji na złoto i diamenty w Gujanie i w Wenezueli, Caracas. (czerwiec 1996)[11]

Odznaczenia

Dr Jan Krasoń był wybitnym geologiem na skalę światową. W związku ze swoją działalnością otrzymał takie wyróżnienia jak:

Przypisy

  1. ↑ Zmarł Jan Krasoń – jeden z najwybitniejszych geologów « Link to Poland [online], Link to Poland [dostęp 2022-03-29] (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 https://www.pgi.gov.pl/en/dokumenty-pig-pib-all/publikacje-2/przeglad-geologiczny/2015/lipiec-4/3159-jan-krason-1933-2015/file.html
  3. 1 2 3 4 Jan Krasoń – wielki człowiek z małego miasteczka « 03 / 2015 « archiwum « Wiadomości Żmigrodzkie [online], wiadomosci.zmigrod.com.pl [dostęp 2022-03-29].
  4. ↑ Adam Maksymowicz: Polska ofensywa – netTG.pl – Gospodarka – Ludzie [online], nettg.pl [dostęp 2022-03-29] (ang.).
  5. ↑ Jak uratować łupki [online], Rzeczpospolita [dostęp 2022-03-29] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 https://jankrason.com/CV_Kraso%C5%84.pdf
  7. ↑ https://jankrason.com/LIST_OF_PUBLICATIONS.pdf
  8. ↑ Dr Jan Krasoń o gazie łupkowym - Górnictwo [online], nettg.pl [dostęp 2024-04-23] (ang.).
  9. ↑ Rafal, Skarby Żelaznego Mostu – warte kilkanaście miliardów USD surowce, które (prawie) nikogo nie interesują [WIDEO] – [online], 1 marca 2020 [dostęp 2022-03-29] (pol.).
  10. 1 2 3 4 5 6 Jan Krasoń zmarł 21 stycznia – tyle wiem… [online] [dostęp 2022-03-29] (pol.).
  11. 1 2 3 4 5 6 7 https://jankrason.com/LISTA_KLIENT%C3%93W.pdf
  12. ↑ Wybitny Polak w Kolorado [online], terazpolska.pl [dostęp 2022-03-29] (pol.).
  13. ↑ https://static1.money.pl/d/akty_prawne/pdf/MP/2015/0/MP20150000199.pdf

Wybrane publikacje

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.