Jan Kwiatkowski (drukarz)
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
27 grudnia 1869 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
24 listopada 1941 |
| Odznaczenia | |
   | |
Jan Kwiatkowski (ur. 27 grudnia 1869 w Poznaniu, zm. 24 listopada 1941 w Łodzi) – polski drukarz, wydawca, redaktor naczelny, działacz społeczny i narodowy na Pomorzu[1].
Życiorys
Po ukończeniu szkoły podstawowej przez 3 lata uczył się zawodu drukarza w Poznaniu[2] w „Dzienniku Poznańskim”, następnie odbywając praktyki w „Kurierze Poznańskim” i pracując w wydawnictwie „Orędownik”. Od 1906 redagował czasopismo „Rodzina”[3]. Jednocześnie, w latach 1890–1911 pracował w Zakładach Wydawniczych Karola Miarki w Mikołowie[1], a od 1911 kierował filią zakładów w Raciborzu[3].
W 1913 nabył w Gdańsku „Gazetę Gdańską” z drukarnią przy Vorstädtischer Graben 49 (późn. Podwale Przedmiejskie)[3]. W latach 1913–1920 był wydawcą i redaktorem „Gazety Gdańskiej”, a jego drukarnia podczas I wojny światowej była ośrodkiem życia kulturalnego Polonii gdańskiej[1]. W 1914 wydawnictwo było okresowo zamknięte z rozkazu dowódcy 17. Korpusu Armijnego, generała Augusta von Mackensena, a Kwiatkowski, przez 4 dni przebywał w areszcie, po którym jego gazeta podlegała ścisłej cenzurze. Od marca 1920 wydawał gazetę w ramach spółki akcyjnej Gazeta Gdańska – Aktien Gesellschaft, będąc prezesem jej Zarządu, dyrektorem wydawnictwa i redaktorem naczelnym gazety[3].
Do 1925 był właścicielem księgarni nakładowej w Gdańsku[4]. Do 1933 był kierownikiem drukarni polskiej w Gdańsku[1]. Od 1928 był zaangażowany w reorganizację wydawnictwa „Katolik” w Bytomiu, od 1930 prezesem Rady Nadzorczej pisma, a następnie w latach 1931–1933 jego likwidatorem[3].
Po 1933 roku wycofał się z działalności publicznej i zamieszkiwał w willi w Gdyni-Kolibkach. Jesienią 1939 roku[3], podczas II wojny światowej, został wysiedlony do Łodzi[4], gdzie w 1941 został zamordowany przez Niemców[1].
Działalność społeczna i narodowa
Od stycznia 1917 był prezesem Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” w Gdańsku, a także reżyserem niektórych jego sztuk teatralnych, np. „Chata za wsią”, „Czartowskie łowy”, „Stary piechur i syn jego huzar”. Był członkiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a w 1919 został założycielem koła organizacji w Wejherowie oraz jego prezesem. W listopadzie 1918 współorganizował wielki wiec gdańskiej Polonii, opowiadając się za przyłączeniem Gdańska do Polski[3].
W 1918[1] był organizatorem i członkiem Zarządu Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Gdańsku. W 1919 wraz Józefem Czyżewskim założył Polskie Stronnictwo Ludowe na Pomorzu. Należał także do Narodowego Stronnictwa Robotników oraz do powstałej w styczniu 1920 Rady Opiekuńczej Okręgowej, niosącej pomoc Polakom w Wolnym Mieście Gdańsku. W latach 1919–1924 był Radnym Miasta Gdańska, wybranym z Listy Polskiej[3].
Był współzałożycielem Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki, Gdańskiej Macierzy Szkolnej, w 1921 wchodząc w skład jej zarządu[3]. Należał do Gminy Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku[1], której od 1924 był prezesem i dla której wydawał pismo „Straż Gdańska”. Od 1922 był wiceprezesem Zjednoczenia Polskich Kupców i Przemysłowców w Gdańsku. Pełnił funkcję prezesa VI Okręgu Gdańskiego Pomorskiego Związku Śpiewaczego, a także prezesa Koła Miłośników Sceny Związku (1922–1923 i 1924–1926)[3].
Życie prywatne
Był synem Tomasza i Teresy z domu Jaroszewskiej[5]. Jego żoną była Małgorzata z domu Kudzielka, z którą miał dzieci: Magdalenę, Amelię, Małgorzatę, Leona i Halinę Stanisławę[3].
Został pochowany na Cmentarzu Doły w Łodzi[5].
Publikacje
- Polski Gdańsk w czasie przełomowym, cz. 1 Przed wojną światową (1913–14) 1935,
- Polski Gdańsk w czasie przełomowym, cz. 2 Wojna światowa (1914–18) 1937.
Odznaczenia
- Złoty Krzyż Zasługi (1930)[3],
- Krzyże Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1931)[4][3].
- Honorowa Odznaka Więźniów Ideowych (za areszt w 1914 – jedyny tak wyróżniony polski mieszkaniec Gdańska)[3].
Upamiętnienie
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Kwiatkowski Jan, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-12-06].
- ↑ Mirosław Gliński, Ludzie dziewiętnastowiecznego Gdańska: informator biograficzny, Muzeum Historii Miasta Gdańska, 1994, s. 58, ISBN 978-83-85843-31-3.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Mirosław Gliński, Kwiatkowski Jan, wydawca, działacz gdańskiej Polonii, [w:] Gedanopedia [online], gdansk.gedanopedia.pl [dostęp 2025-12-06] (pol.).
- 1 2 3 Hanna Tadeusiewicz, Irena Treichel, Straty osobowe księgarstwa polskiego w latach 1939–1945, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum”, 4, 1993, s. 39.
- 1 2 Kopie ksiąg metrykalnych parafii św. Krzyż w Łodzi, Akta zgonów 1939–1942, [w:] Familly Search [online], akt 425.
- ↑ Maria, Rodzina Kwiatkowskich i ich drukarnia [online], Gdańsk Strefa Prestiżu, 4 lipca 2020 [dostęp 2025-12-07].