Jan Latosz
| Data urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie |
astronom, lekarz |
Jan Latosz (ur. 1539, zm. 1608 w Ostrogu nad Horyniem) – polski lekarz i astronom, wykładowca Akademii Krakowskiej[1].
Życiorys
Studiował na Akademii Krakowskiej i Uniwersytecie Padewskim[1]. W 1566 r. uzyskał tytuł magistra astronomii oraz nauk medycznych[2].
Był znany z krytyki kalendarza gregoriańskiego, w efekcie której został z Akademii usunięty i wyjechał do Ostroga, gdzie został osobistym lekarzem księcia Konstantego Ostrogskiego[3] i nauczycielem matematyki oraz astronomii w miejscowej akademii.
W 1960 roku miejscowe komunistyczne władze zniszczyły cmentarz rzymskokatolicki w Ostrogu na którym został pochowany[4].
Dzieła
Jan Latosz pozostawił po sobie dzieła, które wpisują się w nurt renesansowej myśli astrologicznej, medycznej i politycznej. Jego prace, łączące wiedzę astronomiczną z próbami przewidywania biegu historii, stanowią cenny przykład ówczesnego światopoglądu[1].
Najbardziej znanym dziełem Latosiniusa jest "Prognosticon de regnorum, ac imperiorum mutationibus, maxime vero contra Turcas successu" („Prognostyk o przemianach królestw i cesarstw, a zwłaszcza o powodzeniu chrześcijan przeciw Turkom”), wydane w Krakowie w 1594 roku. Utwór ten należy do popularnego wówczas w Europie gatunku dzieł astrologicznych mających na celu przepowiadanie przyszłych wydarzeń na podstawie ruchów ciał niebieskich [2]. Istnieje również rękopis dzieła "Przestroga", datowany na 1595 r. Podobnie jak inne prace, dotyczy ona astrologii i przewidywania wydarzeń [5].
W 1596 roku Jan Latosz opublikował kolejne ważne dzieło zatytułowane "Kometa". Niestety, zachowane źródła nie przynoszą szczegółowych informacji na temat treści tej pracy. Można jednak przypuszczać, że również koncentrowała się ona na astrologicznym odczytywaniu zjawisk astronomicznych[2].
Przypisy
- 1 2 3 Michał Choptiany, An Astrologer in Search of a Patron: the Case of Jan Latosz and Nicholas Christopher ‘the Orphan’ Radziwiłł (English language), „Zapiski Historyczne”, lxxxi (1), 2016, s. 7–31, DOI: 10.15762/ZH.2016.01, ISSN 2449-8637 [dostęp 2026-06-26].
- 1 2 3 Agnieszka Banaś, Lekarze króla Zygmunta III Wazy, „Pharmacopola”, 30, Pharmacopola, 2026, s. 20–26 (pol.).
- ↑ Felix Bentkowski: Historya literatury polskiey wystawiona w spisie dzieł drukiem ogłoszonych. Google Books. s. 311-312. [dostęp 2011-05-06]. (pol.).
- ↑ Polak w XVI wieku przepowiedział koniec świata. onet.pl, 2011-05-06. [dostęp 2011-05-06]. (pol.).
- ↑ Michał Choptiany, Przestroga Jana Latosza z 1595 roku. Prolegomena do edycji krytycznej na podstawie siedemnastowiecznego rękopisu z Biblioteki Narodowej w Warszawie, „Terminus”, 2014 (Tom 16, Zeszyt 2 (31)), 2014, s. 175–192, DOI: 10.4467/20843844te.14.021.3565 [dostęp 2026-06-26].