Jan Niemojewski
| Data i miejsce urodzenia |
ok. 1526–1530 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
8 marca 1598 |
| Narodowość |
polska |
| Język |
polski |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki | |
| Epoka | |
| Ważne dzieła | |
|
Ukazanie, iż kościół rzymski papieski nie jest apostolski ani święty, ani jeden, ani powszechny | |
Jan Niemojewski, inna forma nazwiska: Niemojowski, herbu Szeliga (ur. ok. 1526–1530 w Niemojewie, zm. 8 marca 1598 w Lublinie) – sędzia inowrocławski w latach 1562-1568[1], polski prawnik, działacz i teolog braci polskich.
W 1603 roku jako autor trafił do pierwszego polskiego Indeksu Ksiąg Zakazanych powstałego z inicjatywy biskupa Bernarda Maciejowskiego[2].
Życiorys
Pochodził ze znanej nie tylko na Kujawach rodziny szlacheckiej. Był synem Mikołaja Niemojewskiego sędziego inowrocławskiego i bratem Jakuba Niemojewskiego. Studiował teologię i prawo (od 1545) na Uniwersytecie Albrechta w Królewcu.
Wielokrotny poseł, w tym na sejm piotrkowski 1562/1563 roku. Popierał tam program egzekucjonistów. Poseł brzeski na sejm warszawski 1563/1564 roku[3]. Poseł inowrocławski na sejm piotrkowski 1565 roku[4]. Poseł na sejm lubelski 1566 roku z województwa inowrocławskiego i ziemi dobrzyńskiej[5].
Niemojewski był początkowo kalwinistą, a dopiero po przyjeździe w 1564 z Wilna na Kujawy Marcina Czechowica przyjął społeczne i teologiczne poglądy antytrynitaryzmu. W 1566 oficjalnie przystąpił do braci polskich po chrzcie przez ponurzenie w Niemojewie. Wyzbył się majątku, a otrzymaną gotówkę rozdał biednym. W roku tym na obrady sejmowe do Lublina pojechał bez szabli i służby.
Około 1568 zrzekł się godności sędziego ziemskiego inowrocławskiego. Później przebywał w Rakowie. Uczestniczył tam w organizowaniu utopijnej gminy, gdy eksperyment się nie powiódł, przeniósł się do Lublina. W Lublinie był od około 1570, gdzie jako aktywny senior świecki kierował lubelskim zborem razem z Marcinem Czechowicem. Niemojewski cieszył się wielkim autorytetem, a przed dyskusjami z nim przedstawiciele innych wyznań mieli respekt. Dopiero po śmierci Niemojewskiego zbór w Lublinie dostosował się w pełni do poglądów głoszonych przez Fausta Socyna, a Marcin Czechowic przestał być ministrem zboru. W dziele pod tytułem Ukazanie, iż kościół rzymski papieski nie jest apostolski ani święty, ani jeden, ani powszechny uznaje Kościół katolicki za antychrysta i neguje zasadność określeń stosowanych wobec niego: apostolski, święty, jeden i powszechny używanych przez Kościół katolicki. Oczekuje też na przyjście Jezusa Chrystusa z nadzieją, że ten zgładzi Kościół katolicki[6].
Wybrane publikacje
Przypisy
- ↑ Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Mikulski i Wojciech Stanek przy współudziale Zbigniewa Górskiego i Ryszarda Kabacińskiego. Kórnik 1990, s. 254.
- ↑ Piotr Guzowski. Pierwszy polski indeks ksiąg zakazanych. „Studia Podlaskie”. 12, s. 173-202, 2002.
- ↑ Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 142.
- ↑ Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 156.
- ↑ Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 163.
- 1 2 Jerzy Besala: Jak Polska zbawiała świat. Mesjasze i prorocy. Bellona Warszawa 2018, s.68.
- ↑ Jan Niemojewski, Vkazanie, iż Koscioł rzymski papieski nie iest apostolski, ani swiety, ani ieden, ani powszechny przez Jana Niemoiewskiego. Przytym odpowiedź na potwarzy doktora Wilkowskiego, którymi zbór Pana Christusow zelzyć y ochydzić chce, zmyslaiąc sobie niesprawiedliwe przyczyny swego niepobożnego y nieporządnego odstania., Kraków: Aleksy Rodecki, [1584].
Bibliografia
- Wacław Urban, Epizod reformacyjny, KAW, Kraków 1998 ISBN 83-03-02501-5
- Słownik biograficzny historii powszechnej do XVII stulecia, „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1968
- Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, PWN, Warszawa, 1985, ISBN 83-01-01520-9 t.1-2, ISBN 83-01-05369-0 t. 2
- Encyklopedyczny słownik sławnych Polaków, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”, Warszawa 1996 ISBN 83-85207-90-2