Jan Przanowski (prawnik)
| Data i miejsce urodzenia |
27 lipca 1909 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
6 grudnia 1980 |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie |
ekonomista |
| Edukacja | |
| Alma Mater | |
| Rodzice |
Władysław Przanowski, Teresa z Wojsznarów |
| Małżeństwo |
trzykrotnie żonaty |
| Dzieci |
bezdzietny |
| Krewni i powinowaci |
Edward Przanowski (dziadek), |
| Odznaczenia | |
          | |
Jan Przanowski (ur. 27 lipca 1909 w Warszawie, zm. 6 grudnia 1980 tamże) – polski ekonomista i prawnik, żołnierz 1 Dywizji Pancernej, wieloletni pracownik Polskiego Radia, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Władysława (1880–1937) i Teresy z Wojsznarów. Był wnukiem Edwarda (1845–1929), powstańca styczniowego, inżyniera. Jego stryjem był Stefan Przanowski.
Egzamin maturalny zdał w Gimnazjum im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1929)[1], a w 1933 uzyskał tytuł magistra nauk ekonomicznych na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego[2].
Od 19 września 1933 do 15 lipca 1934 uczył się w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, a następnie odbył praktykę w 7 pułku strzelców konnych wielkopolskich w Poznaniu[3]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 i 35. lokatą w korpusie oficerów rezerwy kawalerii[4].
Od 1935 był pracownikiem Polskiego Radia w Warszawie, kolejno w Wydziale Ogólnym w Dyrekcji Administracyjnej, a następnie w Wydziale Aktualności w Dyrekcji Programowej[5].
W 1938 wraz z 24 pułkiem ułanów – jako dowódca plutonu ckm brał udział w zajęciu Zaolzia.
W czasie II wojny światowej był uczestnikiem wojny obronnej 1939: wraz z 24 pułkiem ułanów – walczył jako dowódca 2 plutonu w szwadronie ckm, przebył szlak bojowy od Jordanowa do Lwowa; 19 września 1939 przekroczył razem z 24 pułkiem ułanów granicę węgierską. W 1940 (po ucieczce z obozu internowanych w Parkanach) przedostał się do Francji, a następnie z 24 pułkiem do Anglii; w 1944 awansowany na stopień porucznika. Od 1 lipca 1944 na froncie zachodnim: zastępca dowódcy 2 szwadronu czołgów i dowódca 3 szwadronu czołgów 24 pułku ułanów w ramach 1 Dywizji Pancernej gen. S. Maczka. W 1944 awansowany na rotmistrza. Walczył we Francji (Normandia, Falaise), Belgii (Antwerpia), Holandii (Breda, Moerdijk), Niemczech (Papenburg, Aschendorf). Posiadał przydomek „Przan”[6].
Do Polski powrócił w 1947 i podjął pracę w Biurze Prawnym Polskiego Radia, a następnie jako kierownik Wydziału Rozrachunkowego Dyrekcji Programowej. Od 1950 pracował w Biurze Planowania Polskiego Radia, w latach 1955–1971 pełnił funkcję dyrektora Biura[5] (z czasem w strukturze Komitetu ds. Radia i Telewizji).
Był rozpracowany w ramach sprawy obiektowej (SO) prowadzonej w latach 1947–1972 przez Wydział II Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego dla m.st. Warszawy[7].
Był autorem wspomnień wojennych, m.in. Bitwa pod Moerdijk [w:] 1 Dywizja Pancerna w walce, praca zbiorowa. Brussels 1947, s. 261–265 oraz [w:] Księga wspomnień: na Zachodzie, red.: J. Przanowski, S. Smoleński. Warszawa: Wyd. Radia i Telewizji, 1972, s. 84–88.
Opracował, wraz ze Stanisławem Smoleńskim, Skrócone kalendarium Polskiego Radia za lata 1924–1939 (druk do użytku wewnętrznego)[8] oraz Kalendarz Komitetu ds. Radia i Telewizji za lata 1944–1973 (maszynopis)[9].
Był trzykrotnie żonaty, nie miał dzieci.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Bródnowskim (kwatera 18 K-32)[10].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 10522 za kampanię na froncie zachodnim 1944–1945[11]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1959)
- Krzyż Walecznych (trzykrotnie)[12]
- Medal Wojska (1946)
- Złoty Krzyż Zasługi (1954)[13]
- Odznaka Grunwaldzka (1971)
- Gwiazda Francji i Niemiec (Wielka Brytania)
- Gwiazda za Wojnę 1939–1945 (Wielka Brytania)
- Medal Obrony (Wielka Brytania)
- Medal Wojny 1939–1945 (Wielka Brytania)
Przypisy
- ↑ Wojciech Rylski: Absolwenci Reytana 1929. wne.uw.edu.pl. [dostęp 2021-03-27].
- ↑ Kronika Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za rok akademicki 1933, s. 49.
- ↑ Radomyski 1992 ↓, s. 32, 67, 109.
- ↑ Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 167.
- 1 2 M. J. Kwiatkowski, Jan Przanowski (1909–1980). „Radio i Telewizja” 1980 nr 5, s. 24.
- ↑ Jerzy Nowakowski, Z proporczykiem na antenie. Warszawa, Czytelnik, 1986, s. 61.
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], bip.ipn.gov.pl [dostęp 2024-04-23] (ang.).
- ↑ J. Myśliński, Mikrofon i polityka. Warszawa 1990, s. 349; „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1987 nr 3, s. 136.
- ↑ Zob. „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1987 nr 3, s. 137; M. J. Kwiatkowski, Jan Przanowski (1909–1980). „Radio i Telewizja” 1980 nr 5, s. 24.
- ↑ Cmentarze Bródzieńskie [online], brodnowski.grobonet.com [dostęp 2025-07-24].
- ↑ Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin 1997, s. 488.
- ↑ A. Grudziński: Lista żołnierzy odznaczonych. kresy-siberia.org. [dostęp 2021-06-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
- ↑ M.P. z 1954 r. Nr 98, poz. 1160 (ISAP).
Bibliografia
- M. J. Kwiatkowski, Jan Przanowski (1909–1980). „Radio i Telewizja” 1980 nr 5, s. 24.
- Jan Marowski, Śladami czołgów Pierwszej Dywizji Pancernej; wyd. 2. Wrocław 1948, s. 193, 353, 406, 409.
- Stanisław Radomyski: Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926–1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1992. ISBN 83-85621-06-7.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.
- „Życie Warszawy”, 1980 z 10 stycznia 1980, s. 12 (nekrologi).
- J. Szwajcer (Jotes), Polskie Radio. Album karykatur. Warszawa 1937 (karykatura Jana Przanowskiego).