Jan Sposób

Jan Sposób SDB
Kraj działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

14 lutego 1923
Krasew

Data i miejsce śmierci

30 września 2019
Woźniaków

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Inkardynacja

salezjanie

Śluby zakonne

2 sierpnia 1947

Prezbiterat

21 lutego 1954

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Jan Sposób
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia

14 lutego 1923
Krasew

Data i miejsce śmierci

30 września 2019
Woźniaków

Przebieg służby
Lata służby

1942–1945

Siły zbrojne

Armia Krajowa

Jednostki

Obwód Radzyń Podlaski Rejon VI
oddział partyzancki 35 pułku piechoty

Stanowiska

zwiadowca-łącznik

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa:

Późniejsza praca

proboszcz

Jan Sposób SDB (ur. 14 lutego 1923 w Krasewie, zm. 30 września 2019 w Woźniakowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, salezjanin, kapitan Wojska Polskiego.

Życiorys

Urodził się jako syn Antoniego i Stanisławy. Rodzice prowadzili 10-hektarowe gospodarstwo rolne wychowując dziewięcioro dzieci. Przed II wojną światową wstąpił do Niższego Seminarium Duchownego Księży Salezjanów w Daszawie w powiecie stryjskim (woj. stanisławowskie).

Wybuch II wojny światowej przeżył na Kresach, gdzie z konieczności, po zakończonych działaniach wojennych pozostał jeszcze rok. Latem 1940 roku wrócił do rodziców, jednak wkrótce został schwytany przez okupantów i przeznaczony do wywiezienia na roboty do Niemiec. Uniknął jednak losu robotnika przymusowego ratując się ucieczką. W trakcie okupacji niemieckiej, w marcu 1942 roku - wstąpił w szeregi Armii Krajowej w ramach Obwodu Radzyń Podlaski Rejon VI. Używał pseudonimu „Bocian”. Służył w stopniu szeregowca w oddziale partyzanckim 35. pułku piechoty jako zwiadowca-łącznik do lipca 1944 roku. W tym czasie wziął udział w licznych akcjach podziemia, w tym w podejmowaniu zrzutów lotniczych i w akcji „Burza” pod dowództwem Komendanta Rejonu Zbigniewa Spaczyńskiego ps. „Gryf”. W końcowej fazie akcji z powodu silnego zagrożenia ze strony Armii Czerwonej cały pułk rozkazem dowództwa z bronią przeszedł do podziemia. Służbę w AK zakończył w stopniu kaprala. Latem 1945 roku NKWD aresztowało większość jego towarzyszy broni, sam uniknął ich losu. Żyjąc w ciągłym zagrożeniu zdecydował się na wyjazd do Jaciążka w powiecie makowskim. Po około roku prześladowania zmniejszyły się, ale postanowił nie wracać do domu rodzinnego[1].

Wstąpił do Zgromadzenia Księży Salezjanów. 24 lipca 1946 roku rozpoczął nowicjat w Czerwińsku, a 2 sierpnia 1947 roku złożył śluby zakonne. W latach 1947–1950 studiował filozofię. 2 sierpnia 1950 roku złożył zakonne śluby wieczyste. W latach 1950–1954 studiował teologię. 21 lutego 1954 roku w Krakowie uzyskał święcenia kapłańskie. Od 1954 roku pełnił funkcję wychowawcy w internacie, nauczyciela matematyki, profesora filozofii i katechety, ekonoma. W latach 1968–1974 był proboszczem w Parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kobylnicy Słupskiej[2]. W latach 1974–1975 pełnił podobną funkcję w Parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Kwakowie[3].

Pełnił posługę duszpasterską w Parafii pw. Św. Michała Archanioła w Woźniakowie od 1984 roku do śmierci. Przez 35 lat był znany mieszkańcom Kutna jako spowiednik i przez ponad 20 lat jako kapelan szpitala miejskiego. Zaangażował się w rozbudowę kaplicy pw. Matki Boskiej Częstochowskiej na ul. Łęczyckiej, która stanowi ważne miejsce kultu religijnego w południowej części miasta, ale także jest miejscem pamięci narodowej związanym z powstaniem styczniowym[4].

Ks. Sposób aktywnie działał w środowisku kombatanckim Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, dał się też poznać jako współorganizator rocznicowych obchodów bitwy nad Bzurą. Na pierwszy stopień oficerski został mianowany 2 marca 2006 roku. Z dniem 16 maja 2008 roku został mianowany na stopień kapitana Wojska Polskiego. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (2013)[5] i Medalem Prymasa Polski Primatiali Nomismate Aureo (2009). Na podstawie Uchwały Rady Miasta z dnia 14 maja 2019 r. otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Kutna[6].

Grób księdza Jana Sposoba na cmentarzu parafialnym w Woźniakowie

Ks. Jan Sposób zmarł 30 września 2019 roku, w wieku 96 lat, w 72. roku życia zakonnego, w 65. roku kapłaństwa[7][8].

Przypisy

  1. ↑ Ksiądz Jan Sposób o swojej działalności w Armii Krajowej [online], tpzk.eu [dostęp 2025-11-14] (pol.).
  2. ↑ Proboszczowie parafii pw. NSPJ w Kobylnicy [online], salezjaniekobylnica.pl [dostęp 2025-08-16].
  3. ↑ Opis parafii na stronie diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej [online], diecezjakoszalin.pl [dostęp 2025-11-14].
  4. ↑ 159 rocznica wybuchu powstania styczniowego [online], gminakutno.pl [dostęp 2025-11-14] (pol.).
  5. ↑ Salezjanie: Ks. Jan Sposób uhonorowany Złotym Krzyżem Zasługi [online], zyciezakonne.pl [dostęp 2025-11-14] (pol.).
  6. ↑ ks. Jan Sposób został honorowym obywatelem miasta Kutno [online], kutno.naszemiasto.pl [dostęp 2019-05-19] (pol.).
  7. ↑ Zmarł ks. Jan Sposób - Honorowy Obywatel Kutna [online], tpzk.eu [dostęp 2025-11-14] (pol.).
  8. ↑ Ksiądz Jan Sposób nie żyje... [online], kutno.net.pl [dostęp 2025-11-14] (pol.).

Linki zewnętrzne