Jan Szargut

Jan Tadeusz Szargut
Data i miejsce urodzenia

9 września 1923
Lwów

Data i miejsce śmierci

21 listopada 2017
Gliwice

Profesor nauk technicznych
Specjalność: termodynamika, energetyka, technika cieplna
Alma Mater

Politechnika Śląska

Doktorat

1955

Profesura

1969

Polska Akademia Nauk
Status

członek rzeczywisty

Doktor honoris causa
Politechnika Śląska – 2 marca 1992
Politechnika Częstochowska – 1992
Akademia Górniczo-Hutnicza – 2008
Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Politechnika Śląska

Okres zatrudn.

od 1948

Dziekan
Wydział

Mechaniczny-Energetyczny

Okres spraw.

1960–1962

Dyrektor
Instytut

Techniki Cieplnej PŚl.

Okres spraw.

1971–1993

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Złota Odznaka „Zasłużony dla Energetyki”

Jan Tadeusz Szargut (ur. 9 września 1923 we Lwowie, zm. 21 listopada 2017 w Gliwicach[1]) – polski inżynier, specjalista w zakresie energetyki i termodynamiki, profesor nauk technicznych, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, dziekan Wydziału Mechanicznego–Energetycznego Politechniki Śląskiej w latach 1960–1963 oraz dyrektor Instytutu Techniki Cieplnej Politechniki Śląskiej w latach 1971–1993.

Życiorys

Był synem Jana (1874–1962), zbrojmistrza, i Marii z domu Bluj (1884–1954) oraz bratem Zygmunta (1921–2010)[2][3][4][5].

W rodzinnym mieście ukończył szkołę podstawową oraz liceum, w którym w 1941 zdał maturę. Rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, która w czasie okupacji hitlerowskiej działała pod nazwą Technische Fachkurse. W 1946 w ramach przesiedleń ludności polskiej przeniósł się wraz z rodziną do Gliwic. Kontynuował studia na Politechnice Śląskiej. Ukończył je w 1948 dyplomem magistra z wyróżnieniem. W tym samym roku podjął pracę na stanowisku asystenta w Katedrze Teorii Maszyn Cieplnych, a w latach 1951–1954 uczestniczył w studiach doktoranckich. Pracę doktorską pt. Równania bilansowe wynikające z I i II zasady termodynamiki zrealizowaną pod kierunkiem prof. Stanisława Ochęduszki obronił w 1955. W 1957 został kierownikiem nowo utworzonej Katedry Energetyki Cieplnej, a od 1960 przez 3 lata pełnił funkcję Dziekana Wydziału Mechanicznego–Energetycznego[6][7]. W 1962 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1969 profesora zwyczajnego. Od 1969 przez dwa lata był kierownikiem Katedry Podstaw Techniki Cieplnej, a od 1971 Dyrektorem Instytutu Techniki Cieplnej, którym kierował aż do przejścia na emeryturę. W 1976 został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk, a w 1989 członkiem rzeczywistym. Od 1974 jest członkiem Komitetu Termodynamiki i Spalania PAN, a w latach 1982–1985 pełnił funkcję wiceprezesa Oddziału PAN w Katowicach. W 1993 przeszedł na emeryturę pozostając dalej czynnym zawodowo[8][6].

Był żonaty z Lidią z domu Klus (1927–2020), miał syna Piotra (inżynier elektronik)[2][9].

Został pochowany na cmentarzu Centralnym w Gliwicach (sektor F4-B-15)[10].

Grób prof. Jana Szarguta na cmentarzu Centralnym w Gliwicach

Osiągnięcia naukowe

Obszar zainteresowań prof. Jana Szarguta obejmuje szeroko pojęte zagadnienia energetyki cieplnej i termodynamiki technicznej. Na początku działalności naukowej zajmował się jako jeden z pionierów analizą egzergetyczną procesów cieplnych. Zaproponował koncepcję teorii stanów odniesienia do obliczania egzergii chemicznej pierwiastków, która jest podstawą obszaru analizy egzergetycznej, w którym wymagane jest obliczanie egzergii chemicznej. Wprowadził do termodynamiki pojęcie entalpii dewaluacji, stanowiące uogólnienie wartości opałowej, wykorzystywane w teorii bilansów energii i stanów odniesienia entalpii chemicznej. Zajmował się także modelowaniem matematycznym wymiany ciepła, w tym wymiany radiacyjnej w komorach pieców przemysłowych oraz wymiany ciepła w rekuperatorach i regeneratorach[6].

Jego dorobek naukowy obejmuje ponad 300 publikacji, w tym 24 książki i 12 podręczników, ponad sto artykułów na konferencjach krajowych i zagranicznych. Był promotorem 28 prac doktorskich. Spośród jego doktorantów 15 zostało profesorami. Uczestniczył w zespołach redakcyjnych renomowanych czasopism np. International Journal of Thermodynamics oraz w pracach komitetów naukowych wielu konferencji[6][8].

Książki (wybór)

  • Skojarzone wytwarzanie ciepła i elektryczności - elektrociepłownie (Współautor: A. Ziębik) Polska Akademia Nauk, Oddział w Katowicach, Katowice-Gliwice, (2007)
  • Exergy Analysis: Technical and Ecological Applications WIT-press, Southampton, (2005)
  • Podstawy energetyki cieplnej (Współautor: A. Ziębik) PWN, Warszawa (1998), wyd. 2 poprawione, PWN, Warszawa (2000).
  • Modelowanie numeryczne pól temperatury (Współautorzy: R. Białecki, A. Fic, K. Kurpisz, A. Nowak, Z. Rudnicki, K. Skorek) WNT, Warszawa (1992)
  • Termodynamika techniczna PWN, Warszawa (1991), Wyd.II, Wyd. Politechniki Śląskiej, (1997), Wyd.III poprawione i uzupełnione, Wyd. Politechniki Śląskiej (2000)
  • Exergy analysis of thermal, chemical and metallurgical processes (Współautorzy: Morris D.R., Steward F.R.) Hemisphere Publ. Corp., New York, Washington, London (1988)
  • Rachunek wyrównawczy w technice cieplnej (red.). Ossolineum, Wrocław (1984)
  • Analiza termodynamiczna i ekonomiczna w energetyce przemysłowej WNT, Warszawa (1983)
  • Ausgewählte Probleme der industriellen Energiewirtschaft (Współautor: A. Ziębik) Springer Verlag, Wien (1976)
  • Metody numeryczne w obliczeniach cieplnych pieców przemysłowych Wyd. Śląsk, Katowice (1977)
  • Teoria procesów cieplnych PWN, Warszawa (1973)
  • Termodynamika PWN, Warszawa (1971). Wyd. II - PWN, Warszawa (1974). Wyd. III - PWN, Warszawa (1976). Wyd. IV - PWN, Warszawa (1980). Wyd. V - PWN, Warszawa (1985), Wyd.VI -PWN, W-wa (1998), Wyd.VII - PWN W-wa (2000).
  • Egzergia (Współautor: R. Petela) WNT, Warszawa (1965). (Tłumaczenie rosyjskie: Moskwa 1968).
  • Zbiór zadań z termodynamiki technicznej (Współautorzy: St. Ochęduszko, A. Guzik, H. Górniak, Sł. Wilk). PWN, Warszawa (1960). Wyd. II - PWN, Warszawa (1968). Wyd. III - PWN, Warszawa (1970). Wyd. IV – PWN, Warszawa (1975)[11]

Ordery i odznaczenia

Nagrody

  • Nagroda Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego zespołowa stopnia III w dziedzinie autorstwa podręczników (1969)[15]
  • Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna stopnia I za szczegółowe osiągnięcia w dziedzinie autorstwa wyróżniających się podręczników lub przewodników metodycznych dla studentów (1972)[16]
  • Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna stopnia I za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1974)[17]
  • Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki zespołowa stopnia II za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1977)[18]
  • Nagroda Ministra Edukacji Narodowej (1989)[19]
  • nagrody Rektora Politechniki Śląskiej[8][6]
  • tytuły doktora honoris causa Politechniki Śląskiej (1992)[14], Politechniki Częstochowskiej oraz Akademii Górniczo-Hutniczej

Przypisy

  1. ↑ Zmarł prof. Jan Szargut. Aktualności Politechniki Śląskiej. [dostęp 2017-11-23]. (pol.).
  2. 1 2 Kto jest kim w województwie katowickim. 1998, s. 451.
  3. ↑ M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1601 (ISAP).
  4. ↑ Maria Szargut. gliwice.grobonet.com. [dostęp 2026-04-05]. Jan Szargut. gliwice.grobonet.com. [dostęp 2026-04-05].
  5. ↑ Zygmunt Szargut. Kadet – redaktor. W: Jerzy Janicki: Cały Lwów na mój głów... Alfabet lwowski. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, 1993, s. 185. ISBN 83-7066-474-1.
  6. 1 2 3 4 5 Stanek W., Szlęk A.: Nestor termodynamików i energetyków polskich profesor Jan Szargut kończy 90 lat. Energetyka. Numer 9 (711) / Rocznik 66 s. 657-659. [dostęp 2013-11-13]. (pol.).
  7. ↑ Jan Szargut, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2013-11-13].
  8. 1 2 3 Członkowie rzeczywiści PAN. Polska Akademia Nauk. [dostęp 2013-11-13]. (pol.).
  9. ↑ Lidia Szargut. gliwice.grobonet.com. [dostęp 2026-04-05].
  10. ↑ Jan Szargut. gliwice.grobonet.com. [dostęp 2026-04-05].
  11. ↑ Jan Szargut - publikacje. Instytut Techniki Cieplnej Politechniki Śląskiej. [dostęp 2013-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-13)]. (pol.).
  12. ↑ M.P. z 1995 r. Nr 39, poz. 462 (ISAP).
  13. ↑ Odznaczenia. „Diariusz Politechniki Śląskiej”. nr 9, s. 8, czerwiec 1989. Gliwice: Politechnika Śląska. ISSN 1734-9605. [dostęp 2026-05-14].
  14. 1 2 Profesor Jan Szargut doktorem honoris causa Politechniki Śląskiej. „Z Życia Politechniki Śląskiej”. Nr 9, s. 7, czerwiec 1992. Gliwice: Politechnika Śląska. [dostęp 2026-06-27].
  15. 1 2 Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1970–1971. Gliwice: Politechnika Śląska, 1971, s. 416, 418. [dostęp 2026-08-08].
  16. ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1972/73–1973/74. Gliwice: Politechnika Śląska, 1974, s. 10. [dostęp 2026-08-10].
  17. ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1975–1976. Gliwice: Politechnika Śląska, 1976, s. 329. [dostęp 2026-08-13].
  18. ↑ Politechnika Śląska im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach 1977–1978. Gliwice: Politechnika Śląska, 1978, s. 331. [dostęp 2026-08-18].
  19. ↑ Odznaczenia, nagrody. „Diariusz Politechniki Śląskiej”. Nr 1 (12), s. 5–6, październik 1989. Gliwice: Politechnika Śląska. ISSN 1734-9605. [dostęp 2026-05-19].

Linki zewnętrzne

  • Jan Szargut, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2013-11-13].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.