Jane Lapotaire

Jane Lapotaire (ur. 26 grudnia 1944 w Ipswich, zm. 5 marca 2026^[1][2]) – angielska aktorka filmowa, serialowa i teatralna.

Jej występ w tytułowej roli w Marie Curie (1977) po raz pierwszy przyniósł jej szeroką uwagę. W 1978 roku zagrała tytułową rolę Édith Piaf w sztuce Pam Gems Piaf dla Royal Shakespeare Company w Stratford-upon-Avon i w Londynie. Dwa lata później przedstawienie przeniosło się na Broadway, gdzie Lapotaire zdobyła nagrodę Tony dla najlepszej aktorki w sztuce. W 2013 roku zagrała księżną Gloucester w Ryszardzie II z Davidem Tennantem w roli tytułowej^[3]. Lapotaire zdobyła nagrodę Laurence Olivier Award dla aktorki roku w nowej sztuce za Piaf w 1979 roku i była nominowana do nagrody aktorki roku w 1990 roku za Shadowlands^[4][5]. Ponadto Lapotaire była dwukrotnie nominowana do nagrody Brytyjskiej Akademii Telewizyjnej dla najlepszej aktorki za role w filmach Marie Curie i Opowieści morskie: Powrót (1977) oraz Ślepa sprawiedliwość (1988)^[6].

Lapotaire napisała także trzy wspomnienia. Była dwukrotnie żonata, ostatnio z reżyserem Rolandem Joffé. Ich synem jest scenarzysta i reżyser Rowan Joffé.

Lapotaire urodziła się w Ipswich, Suffolk 26 grudnia 1944. Jej matka, Louise Burgess, była Francuzką, ale została porzucona jako niemowlę w Anglii i wychowana w rodzinie zastępczej w Ipswich. Miała dziewiętnaście lat i była singielką, kiedy urodziła się Lapotaire, i nigdy nie ujawniła tożsamości ojca swojej córki. Od drugiego miesiąca życia Lapotaire była wychowywana jako dziecko zastępcze przez owdowiałą emerytkę, Grace Chisnell, która była również matką zastępczą jej biologicznej matki. Było to robotnicze, ubogie dzieciństwo, ale kiedy Lapotaire dostała się do lokalnej szkoły gramatycznej, Northgate Grammar School, jej horyzonty poszerzyły się o wprowadzenie do sztuki, muzyki i literatury. Kiedy Lapotaire miała około 12 lat, jej biologiczna matka podjęła próbę jej odzyskania, ale zdecydowała się pozostać z matką zastępczą w Ipswich, chociaż spędzała wakacje z Burgess, która wówczas była żoną kanadyjskiego pracownika naftowego i mieszkała w Afryce Północnej. Później przyjęła nazwisko po mężu swojej biologicznej matki, Lapotaire. Grace Chisnall zmarła w 1984 roku w wieku 96 lat, a Louise Lapotaire w 1999 roku^[7][8][9].

Lapotaire studiowała w Bristol Old Vic Theatre School w latach 1961–1963. Wówczas program nauczania był dwuletni, w przeciwieństwie do dzisiejszych trzyletnich studiów. Lapotaire wcześniej ubiegała się o przyjęcie do Królewskiej Akademii Sztuki Dramatycznej (RADA) w Londynie, ale się nie dostała. Dołączyła do zespołu teatralnego Bristol Old Vic w 1965 roku, a do National Theatre w 1967 roku. Była również członkiem-założycielem The Young Vic Theatre w latach 1970–1971, a w 1974 roku przeniosła się do Royal Shakespeare Company^[10].

Jej występ w tytułowej roli w operze „Maria Skłodowska-Curie” (1977) po raz pierwszy przyniósł jej szeroki rozgłos. W 1978 roku zagrała tytułową rolę Édith Piaf w sztuce Pam Gems „Piaf”, wyreżyserowanej przez Howarda Daviesa dla Royal Shakespeare Company, w Stratford-upon-Avon oraz w londyńskim Warehouse Theatre w Covent Garden w 1979 roku. Dwa lata później spektakl przeniesiono na Broadway. W tym samym roku Lapotaire zdobyła nagrodę Tony dla najlepszej aktorki w sztuce^[11].

Powróciła do Royal Shakespeare Company w październiku i listopadzie 2013 roku jako księżna Gloucester w adaptacji Ryszarda II Gregory’ego Dorana z Davidem Tennantem w roli tytułowej^[3]. Na Boże Narodzenie w 2014 roku pojawiła się jako księżniczka Irina Kuragin w dziewiątym odcinku piątego sezonu Downton Abbey.

Lapotaire była żoną reżysera Rolanda Joffégo od 1974 do 1980 roku; mieli jednego syna, scenarzystę i reżysera Rowana Joffégo (urodzonego w 1973 roku)^[12]. Po rozwodzie przez pewien czas była partnerką aktora Michaela Penningtona.

11 stycznia 2000 roku, przygotowując się do prowadzenia kursu o Szekspirze w paryskiej École Internationale, Lapotaire doznała masywnego krwotoku mózgowego^[13]. Cztery dni po załamaniu przeszła sześciogodzinną operację i przez kolejne trzy tygodnie pozostawała w stanie głębokiej nieprzytomności^[14]. O swoim powrocie do zdrowia napisała w książce „Time Out of Mind”.

Lapotaire zmarła 5 marca 2026 roku w wieku 81 lat^[15].

Lapotaire była honorowym prezesem klubu teatralnego Bristol Old Vic Theatre Club i prezesem stowarzyszenia Friends of Shakespeare's Globe^[12].