Janoszka (potok)

Janoszka[1]
Ilustracja
Janoszka w dolnym biegu
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Lokalizacja

Kamesznica

Potok 4 rzędu
Długość 8,5 km
Źródło
Miejsce południowe podnóże Wierchu Wisełka
Wysokość

~1160 m

Współrzędne

49°36′15″N 19°00′35″E/49,604167 19,009722

Ujście
Recypient Bystra (dopływ Soły)
Miejsce

Kamesznica (Błaje)

Wysokość

473 m[2]

Współrzędne

49°34′20″N 19°03′21″E/49,572222 19,055833

Położenie na mapie gminy Milówka
Mapa konturowa gminy Milówka, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast w centrum znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, poniżej na prawo znajduje się również punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, poniżej na prawo znajduje się również punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa konturowa powiatu żywieckiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „źródło”, poniżej na prawo znajduje się również punkt z opisem „ujście”

Janoszka – potok w polskich Beskidach Zachodnich, prawostronny dopływ Bystrej[3]. Długość 8,5 km[4].

Charakterystyka

Wypływa u południowych podnóży Wierchu Wisełka w Paśmie Baraniej Góry i Skrzycznego w Beskidzie Śląskim. Spływa początkowo na południe doliną, której lewe zbocza tworzy Skałka, Kiczora i Solisko, a prawe południowy grzbiet Wierchu Wisełka i Postrzedni Groń. U północnych podnóży Gryniówek zmienia kierunek na północno-wschodni i spływa głęboką doliną. Na tym odcinku koryto Janoszki oddziela Beskid Śląski od Wzniesień Szare, które należą do Międzygórza Jabłonkowsko-Koniakowskiego[2]. Na wysokości 473 m uchodzi do Bystrej jako jej prawy dopływ[5]. Cała zlewnia Janoszki znajduje się w obrębie wsi Kamesznica w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Milówka. Głównymi dopływami są potoki Gańczorki i Juraszówka[2].

Geologia

Badania przeprowadzone przez Piotra Strzebońskiego na odsłonięciach skalnych potoku Janoszka wykazały bogactwo różnorodnych typów utworów fliszowych jednostki alpejskiej Zachodnich Karpat Zewnętrznych, pochodzących z górnej kredy – paleogenu. Warstwy istebniańskie osiągają tu bardzo dużą miąższość i najpełniejszy rozwój litofacjalny. Składają się z piaskowców istebniańskich dolnych o miąższości 1500 m, łupków istebniańskich dolnych (ok. 150 m), piaskowców istebniańskich górnych (ok. 150 m) i łupków istebniańskich górnych (ok. 300 m). Sferosyderyty występujące w tych ostatnich były eksploatowane jako rudy żelaza[6].

Nazwa

Potok, pod nazwami Janoszka Bach albo Gleboka Bach, wymieniany jest w dokumentach tzw. katastru galicyjskiego dawnego województwa krakowskiego z 1846 r. W austriackich opracowaniach z 1864 r. pojawia się w formie Glembowka[4]. W „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego z 1881 r.” występuje pod nazwą Głębówka, ale jako dopływ Juraszówki (tu w zniekształconej formie Jaruszówka)[7]. Na polskich mapach WIG z okresu międzywojennego podawany w formie Janoska[8].

Przypisy

  1. ↑ Mieczysław Karaś, Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. Nr17; Powiat żywiecki, województwo krakowskie, Alfred Zaręba, Witold Taszycki (red.), Warszawa: Urząd Rady Ministrów. Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych, 1964, s. 23 [dostęp 2026-01-01].
  2. 1 2 3 Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2023-05-30].
  3. ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 92, ISBN 83-239-9607-5.
  4. 1 2 Elektroniczny słownik hydronimów Polski (ESHP). Janoszka. Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk. [dostęp 2026-01-01].
  5. ↑ Geoportal. Mapa topograficzna [online] [dostęp 2023-06-01].
  6. ↑ Piotr Strzeboński, Kamesznica – potok Janoszka, Akademia Górniczo-Hutnicza; Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, 2013, s. 346–351 [dostęp 2023-05-30].
  7. ↑ Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II, Warszawa: Nakładem F. Sulimierskiego i W. Walewskiego, 1881, s. 602 [dostęp 2026-01-01].
  8. ↑ Mapa Taktyczna Polski 1:100 000, P50 S28 Żywiec, Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny, 1934 [dostęp 2026-01-01].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.