Janusz Tarabuła

Janusz Tarabuła

Data i miejsce urodzenia	1 marca 1931 Kraków
Data śmierci	2 stycznia 2026
Narodowość	polska
Alma Mater	Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie
Dziedzina sztuki	malarstwo
Odznaczenia

Janusz Tarabuła (ur. 1 marca 1931 w Krakowie^[1], zm. 2 stycznia 2026^[2][3]) – krakowski malarz i nauczyciel akademicki. Uprawiał malarstwo sztalugowe i monumentalne, rysunek i grafikę.

Studia ukończył w 1956 roku na Wydziale Malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (dyplom w pracowni Czesława Rzepińskiego). Współzałożyciel Grupy Pięciu, później Grupy Nowohuckiej (1956–1961), która odwołuje się do obrazu-przedmiotu, budowanego z „niemalarskich” materii, a staje przeciwko panującemu w akademii postimpresjonizmowi. Od 1961 członek Grupy Krakowskiej. Tarabuła wykonywał w latach 60. obrazy strukturalne o szlachetnych powierzchniach, tworzące z ówczesnej „polskiej biedy” wyrafinowaną estetykę. Ich hieratyczne układy oraz tytuły: „Chusta”, „Szata”, „Światło”, „Wieża”... – świadczą o ukrytych treściach symbolicznych, wiązanych przez krytykę z podłożem filozoficzno-religijnym.

W latach 70. intelektualno-kontemplacyjny charakter malarstwa Tarabuły wzbogacony został o kolor, traktowany jednak bardzo oszczędnie, oraz o motywy geometrii i astronomii.

Lata 80. to dalsze poszerzenie palety i powrót figuracji, niezwykle zresztą umownej. Twórca polichromii kościelnych, m.in. w kościele w Niemysłowicach koło Prudnika (1963).

Zajmował się również pedagogiką, prowadził m.in. Pracownię Malarstwa na Wydziale Architektury Wnętrz ASP w Krakowie (1982–2002)^[4][5].

Prace artysty znajdują się w kolekcjach narodowych w Polsce oraz w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą, m.in. w Austrii, Francji, Holandii i Wielkiej Brytanii^[5].

• 1971 Galeria Krzysztofory, Kraków
• 1973 Galeria P1, Kraków
• 1974 Galeria DESA Pawilon (wspólnie z Adamem Marczyńskim), Kraków
• 1977 Galeria Studio (wspólnie z Danutą i Witoldem Urbanowiczem i Jerzym Wrońskim), Warszawa
• 1978 Galeria ZPAP „ART”, Floriańska 34, Kraków
• 1984 Galeria Les Arcenaulx, Marsylia
• 1985 Galeria Krzysztofory, Kraków
• 1989 Galeria l’Ollave, Lyon
• 1989 Galeria ZPAP, Floriańska 34 (wspólnie z Beatą Gibała-Kapecką), Kraków BWA, Kielce
• 1990 Galeria Krzysztofory, Kraków
• 2015 Galeria ASP, Uniwersytet Ekonomiczny, Galeria Centrum NCK, „Janusz Tarabuła i II Grupa Krakowska” , Kraków (wystawa w trzech krakowskich lokalizacjach, wyróżniona Nagrodą im. Witolda Wojtkiewicza)^[5]
• 2025 Muzeum Narodowe w Krakowie, „Janusz Tarabuła. Pamięć”, Kraków^[6]

• Złoty Krzyż Zasługi (2002)^[2]
• Odznaka „Honoris Gratia” (2015)^[2]
• Nagroda im. Witolda Wojtkiewicza (2016)^[7]
• Medal Solidarności „Dziękujemy za Wolność” (2016)^[3]

• Janusz Tarabuła. Malarstwo, teksty Maria Anna Potocka, Galeria Zderzak, Kraków 1996
• Przewodnik po malarstwie Janusza Tarabuły dla mieszkańców Gliwic, op.kat. Jan Michalski, przedm. i tłum. Ola Wojtkiewicz, Galeria Zderzak, Kraków 2010
• Malarstwo Materii 1958-63. Grupa Nowohucka, red. Marta Tarabuła, Galeria Zderzak, Kraków 2000
• Piotr Majewski, Malarstwo materii w Polsce jako formuła „nowoczesności”, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2006
• Refleksja konceptualna w Sztuce Polskiej. Doświadczenia dyskursu: 1965-1975, red. Paweł Polit, Piotr Woźniakiewicz, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa 2000
• Mistrzowi uczniowie, red. Teresa Czerniejewska-Herzig, Instytut Historii Sztuki UJ, Kraków 2001
• Salon 100-lecia Związku Polskich Artystów Plastyków Okręgu Krakowskiego, red. Joanna Kułakowska-Lis, Związek Polskich Artystów Plastyków Okręg Krakowski, Kraków 2011
• Grupa Krakowska (dokumenty i materiały), cz I-X, red. Józef Chrobak, Stowarzyszenie Artystyczne Grupa Krakowska, Kraków 1993
• Aleksander Wojciechowski, Polskie malarstwo współczesne, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1977
• Richard Noyce, Contemporary painting in Poland, Craftsman House, Roseville East 1995

• Janusz Tarabuła, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2026-01-05] .