Janusz Zaucha

Janusz Zaucha

Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	1 sierpnia 1926 Toruń
Profesor doktor habilitowany inżynier nauk przyrodniczych
Specjalność: materiałoznawstwo rybackie, technika połowu
Alma Mater	Politechnika Gdańska
Doktorat	1969 Wyższa Szkoła Rolnicza w Szczecinie
Habilitacja	1976 Akademia Rolnicza w Szczecinie
Profesura	1987
Praca zawodowa
Instytut	Morski Instytut Rybacki
Okres zatrudn.	1953–1997
Odznaczenia

Janusz Zaucha (ur. 1 sierpnia 1926 w Toruniu^[1]) – polski profesor nauk przyrodniczych, specjalista w zakresie materiałoznawstwa rybackiego i techniki połowu ryb, zawodowo związany z Morskim Instytutem Rybackim w Gdyni^[2].

Syn oficera Wojska Polskiego Stanisława Zauchy (1894–1964) i Jadwigi z Szatków. Miał brata Bogusława (1928–1982). W związku ze służbą wojskową ojca często zmieniał miejsce zamieszkania: mieszkał w Toruniu, Wilnie i Gorlicach. W 1937 r. wraz z rodziną osiadł w Gdyni, skąd w 1939 r. został wysiedlony^[3] do Gorlic, gdzie kształcił się w ramach tolerowanej przez okupantów Szkoły Handlowej^[4] i równolegle tajnego nauczania^[5]. Po wojnie powrócił wraz z rodziną do Gdyni^[6].

W 1946 r. rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Gdańskiej^[6]. gdzie w 1950 r. podjął pracę w Katedrze Chemii Organicznej u Leona Kamieńskiego^[7]. W 1953 r. powodowany niechęcią do postępującego procesu degradacji szkolnictwa wyższego zdecydował się na przejście do Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni, z którym związał się do 1997 r. Stworzył tam od podstaw Laboratorium Materiałoznawstwa i terenowe laboratorium badawcze, w którym badał zachowanie przędz sieciowych w warunkach naturalnych, tj. w wodzie morskiej. W 1957 r. otrzymał stanowisko Kierownika Zakładu Techniki Rybackiej^[1][8].

W latach 1953–1968 prowadził badania zdolności sieci do połowu określonych gatunków ryb – selektywności różnych rodzajów pławnic na lugrotrawlerach typu B-11^[6]. Wprowadził do literatury naukowej pojęcie „jadro”^[9]. Efektem tych badań stała się praca doktorska Wpływ rożnego rodzaju jader pławnicowych na skład połowów śledzia, jakość surowca i czasochłonność eksploatacyjną przy połowach na Morzu Północnym obroniona w 1969 r. na Wydziale Rybactwa Morskiego Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie^[10]. Prowadzone przez niego badania na łowiskach amerykańskich pozwoliły na przygotowanie pracy habilitacyjnej Porównanie właściwości techniczno-eksploatacyjnych włoków pelagicznych stosowanych na statkach B-23 oraz wpływu koloru na ich wydajność połowową, obronionej w 1976 r. na Wydziale Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności Akademii Rolniczej w Szczecinie^[10]. W 1987 r. otrzymał tytuł profesora nauk przyrodniczych^[11].

W latach 1976–1987 prowadził badania selektywności sprzętu trałowego na Oceanie Antarktycznym (rejs na statku naukowo-badawczym RV Profesor Siedlecki w latach 1978–1979) oraz na przybrzeżnych łowiskach Bałtyku, dla których opracował selektywny stawny niewód śledziowy^[12][13]. Po załamaniu się połowów dalekomorskich prowadził w latach 1987–1997 badania selektywności połowów bałtyckiego dorsza przy wykorzystaniu net dorszowych. Dorobek naukowy Janusza Zauchy obejmuje ponad 260 publikacji, w tym ponad 50 oryginalnych prac naukowych oraz 20 patentów^{[6][10][14][9]}.

W 1951 ożenił się z Haliną Karwacką (Siuchenką) (1923–2024)^[6]. Ojciec dwóch synów: ekonomisty Jacka Zauchy (ur. 1960)^[15] oraz hematologa Jana Zauchy (ur. 1963)^[16][17].

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1992)^[1][6][9]
• Złoty Krzyż Zasługi (1985)
• Nagroda Ministra Żeglugi za wdrożenie materiałów stylonowych do przemysłu rybnego (1964 i 1965)
• Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, za wdrożenia na statku B-24
• Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” (1976)
• Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1973)
• Nagroda Ministra Gospodarki Morskiej za opracowanie stawowego niewodu Śledziowego (1984)
• Odznaka honorowa „Zasłużony Pracownik Morza” (1976)
• „Gdynia – za zasługi” (1987)
• Złota Honorowa Odznaka PTTK^[9]
• Odznaka „Zasłużony Działacz Turystyki”^[9]

Aktywny turysta i krajoznawca, członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK), wiceprzewodniczący Oddziału Morskiego PTTK w Gdyni, Organizator Turystyki, Przewodnik po Trójmieście i okolicach, Instruktor Ochrony Przyrody. Przodownik turystyki Górskiej (GOT), Kolarskiej (KOT) i Kajakowej (GOT)^[9].