Jastrun alpejski

Jastrun alpejski
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Rodzaj	jastrun
Gatunek	jastrun alpejski
	Nazwa systematyczna
	Leucanthemum gaudinii Dalla Torre; Anleit. Beob. Alpenpfl.: 130 (1882)

Jastrun alpejski^[4] (Leucanthemum gaudinii Dalla Torre) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych^[3], często też ujmowany jako podgatunek – jastrun właściwy alpejski L. vulgare subsp. alpicola^[5]. Obszar jego występowania obejmuje zachodnią i środkową Europę (od Hiszpanii po Ukrainę)^[3]. Rośnie w najwyższych partiach gór – w Polsce w górnym reglu, piętrze kosówki i halnym^[6].

Morfologia

Pokrój: Niska roślina zielna, zwykle nie przekraczająca 35 cm wysokości, o pędach nierozgałęzionych i nagich lub co najwyżej słabo owłosionych w dolnej części^[6].
Liście: Najniższe liście zwężone w długi ogonek, o blaszce mięsistej, ząbkowanej lub karbowanej. Dolne liście często mają wierzchołek ucięty i tu z trzema większymi szczytowymi ząbkami. Średnie i górne liście są siedzące, głęboko, odlegle i ostro ząbkowane, u nasady z kilkoma wąskimi i ostrymi łatkami ościsto zakończonymi^[6].
Kwiaty: Zebrane w powstające pojedynczo na szczycie łodyg koszyczki. Okrywa z listkami szeroko, czarnobrunatno obrzeżonymi. Kwiaty języczkowate białe, a rurkowate złocistożółte^[6].
Owoce: Jednonasienne niełupki^[6].

Mieszańce

Rośliny tego gatunku krzyżują się z jastrunem zapoznanym (L. ircutianum) i jastrunem okrągłolistnym (L. rotundifolium), w tym tworząc potrójne hybrydy. Związana ze zmianami klimatu i antropopresją ekspansja obu tych gatunków na obszarach górskich grozi w efekcie zanikiem odrębności jastruna alpejskiego^[4].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-06-19] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-06-19] (ang.).
1 2 3 Leucanthemum gaudinii Dalla Torre, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-06-19] .
1 2 KamilK. Konowalik KamilK., SalvatoreS. Tomasello SalvatoreS., JacekJ. Urbaniak JacekJ., Genetic Diversity and Ecogeographical Niche Overlap Among Hybridising Ox-Eye Daisies (Leucanthemum, Asteraceae) in the Carpathian Mountains: The Impact of Anthropogenic Disturbances, „Molecular Ecology”, 34 (1), 2025, s. 1-18, DOI: 10.1111/mec.17581 .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 108, ISBN 978-83-62975-45-7 .
1 2 3 4 5 HalinaH. Piękoś HalinaH., Leucanthemum Mill., Jastrun (Margaretka), [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 267 .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-06-19] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-06-19] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 Leucanthemum gaudinii Dalla Torre, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-06-19] .

[konowalik-4] 1 2 KamilK. Konowalik KamilK., SalvatoreS. Tomasello SalvatoreS., JacekJ. Urbaniak JacekJ., Genetic Diversity and Ecogeographical Niche Overlap Among Hybridising Ox-Eye Daisies (Leucanthemum, Asteraceae) in the Carpathian Mountains: The Impact of Anthropogenic Disturbances, „Molecular Ecology”, 34 (1), 2025, s. 1-18, DOI: 10.1111/mec.17581 .

[checklist-5] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 108, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[piekos-6] 1 2 3 4 5 HalinaH. Piękoś HalinaH., Leucanthemum Mill., Jastrun (Margaretka), [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 267 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]