Jay Inslee
![]() Jay Inslee w 2026 roku | |
| Pełne imię i nazwisko |
Jay Robert Inslee |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | |
| gubernator stanu Waszyngton | |
| Okres |
od 16 stycznia 2013 |
| Przynależność polityczna | |
| Małżonek |
Trudi Inslee (od 1972) |
| Następca |
Bob Ferguson[1] |
| członek Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z 1. okręgu wyborczego w stanie Waszyngton | |
| Okres |
od 3 stycznia 1999 |
| Przynależność polityczna | |
| członek Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z 4. okręgu wyborczego w stanie Waszyngton | |
| Okres |
od 3 stycznia 1993 |
| Przynależność polityczna | |
![]() | |
Jay Robert Inslee (ur. 9 lutego 1951 w Seattle) – amerykański polityk i prawnik. Gubernator stanu Waszyngton w latach 2013–2025.
Członek Partii Demokratycznej. Członek Izby Reprezentantów stanu Waszyngton (1988–1992) oraz Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych (1993–1995, 1999–2012). Regionalny dyrektor Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych (1997–1998). Przewodniczący Democratic Governors Association (2017–2018). Kandydat w prawyborach prezydenckich Partii Demokratycznej w 2020 roku. Głównym tematem jego kampanii było przeciwdziałanie zmianie klimatu.
Wczesne życie i edukacja
Jay Robert Inslee urodził się 9 lutego 1951 roku w Seattle, w stanie Waszyngton[2]. Jego ojciec Frank był nauczycielem biologii, trenerem i dyrektorem ds. sportu w szkole średniej, a matka Adele z domu Brown pracowała jako sprzedawczyni[3].
W 1969 roku ukończył Ingraham High School, po czym przez rok studiował na Stanford University[2]. Następnie przeniósł się na University of Washington, gdzie w 1972 roku ukończył studia ekonomiczne[2]. W 1976 roku ukończył studia prawnicze na Willamette University, uzyskując stopień Juris Doctor[2]. Studia ukończył z wyróżnieniem magna cum laude[3].
Po ukończeniu studiów prowadził prywatną praktykę prawniczą, a w latach 1976–1984 pełnił funkcję prokuratora miejskiego w Selah[2]. W 1985 roku wraz z żoną Trudi Inslee zaangażował się w działania na rzecz budowy nowej publicznej szkoły średniej w Selah[1]. Sprzeciw wobec planowanych cięć finansowania szkół na obszarach wiejskich skłonił go do startu w wyborach do stanowej legislatury[1].
Kariera polityczna
Legislatura stanowa (1976–1992)
W wyborach w 1988 roku zdobył mandat w Izbie Reprezentantów stanu Waszyngton z 14. okręgu legislacyjnego[2][1], który sprawował przez 2 kadencje, do 1992 roku[4].
Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych (1993–2012)
W wyborach w 1992 roku został wybrany do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z 4. okręgu wyborczego w stanie Waszyngton[5]. Zasiadał w niej od 3 stycznia 1993 roku do 3 stycznia 1995 roku[2]. W wyborach w 1994 roku przegrał z republikaninem Docem Hastingsem[3].
W latach 1995–1996 wrócił do pracy prawniczej[3]. W 1996 roku bez powodzenia ubiegał się o nominację Partii Demokratycznej w wyborach na gubernatora stanu Waszyngton[2]. W prawyborach zajął 3. miejsce, uzyskując 10% głosów[3].
Po prawyborach prezydent Bill Clinton powołał go na stanowisko regionalnego dyrektora Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych, które zajmował w latach 1997–1998[2][4]. Odpowiadał za region obejmujący Alaskę, Idaho, Oregon i stan Waszyngton[3].
W wyborach w 1998 roku ponownie został wybrany do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, tym razem z 1. okręgu wyborczego w stanie Waszyngton[5]. Objął mandat 3 stycznia 1999 roku, a następnie uzyskiwał reelekcję 6 razy[2][4]. Zasiadał w Komisji Energii i Handlu Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych oraz Komisji Specjalnej ds. Niezależności Energetycznej i Globalnego Ocieplenia[3].
W 2007 roku wraz z Brackenem Hendricksem opublikował książkę Apollo's Fire: Igniting America's Clean-Energy Economy, poświęconą przeciwdziałaniu zmianie klimatu przez rozwój czystej energii i tworzenie miejsc pracy[6].
20 marca 2012 roku złożył mandat, aby skupić się na kampanii w wyborach na gubernatora stanu Waszyngton[2][3].
Gubernator stanu Waszyngton (2013–2025)
W wyborach w 2012 roku pokonał republikanina Roba McKennę i objął urząd gubernatora 16 stycznia 2013 roku[3][1]. Ponownie zwyciężył w wyborach w 2016 roku i wyborach w 2020 roku[3]. Był pierwszym od Dana Evansa gubernatorem stanu Waszyngton, który pełnił urząd przez 3 kadencje[7].
W 2013 roku zwołał specjalną sesję legislatury stanowej, która uchwaliła rekordowe rozszerzenie ulg podatkowych dla Boeinga, mające zapewnić montaż modelu 777X w stanie Waszyngton[8]. Koszt pakietu szacowano na 8,7 mld dolarów w ciągu 27 lat[9]. Już kilka miesięcy po jego uchwaleniu Boeing przeniósł poza stan tysiące dobrze płatnych miejsc pracy[9]. W 2020 roku Boeing postanowił zakończyć produkcję modelu 787 w hrabstwie Snohomish i przenieść ją do Karoliny Południowej[8]. Inslee wezwał wówczas do ponownej oceny ulg, argumentując, że koncern nie powinien korzystać ze szczególnego traktowania podatkowego, jeżeli przenosi produkcję i miejsca pracy poza stan[8].
11 lutego 2014 roku wstrzymał wykonywanie kary śmierci w stanie Waszyngton[3].
Polityka klimatyczna i rozwój czystej energii były głównym priorytetem jego administracji[7]. W 2017 roku wraz z gubernatorami Jerrym Brownem i Andrewem Cuomo współtworzył U.S. Climate Alliance, koalicję stanów zobowiązanych do realizacji celów porozumienia paryskiego po wycofaniu się z niego administracji Donalda Trumpa[3]. W latach 2017–2018 przewodniczył Democratic Governors Association[3].
5 lipca 2017 roku podpisał ustawę wprowadzającą płatne urlopy rodzinne i zdrowotne[3]. Za jego urzędowania stan wprowadził także publiczny wariant publiczny wariant ubezpieczenia zdrowotnego[7].
Za jego rządów przyjęto Climate Commitment Act, który objął największych emitentów systemem handlu uprawnieniami do emisji i wyznaczył cel osiągnięcia neutralności emisyjnej do 2050 roku[7]. Inslee podpisał również ustawy przewidujące wycofanie do 2045 roku energii elektrycznej wytwarzanej z paliw kopalnych z sieci stanowej oraz wprowadzenie od 2035 roku wymogu bezemisyjnego napędu w nowych samochodach osobowych i ciężarowych[7].
Utworzył program ułaskawień Marijuana Justice Initiative, przeznaczony dla osób skazanych od 1 stycznia 1998 roku do 5 grudnia 2012 roku za pojedyncze drobne przestępstwo związane z posiadaniem marihuany[3]. 30 czerwca 2022 roku wydał dyrektywę zakazującą stanowej policji współpracy z organami innych stanów w dochodzeniach dotyczących aborcji, po uchyleniu przez Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych precedensu Roe v. Wade[3].
1 maja 2023 roku ogłosił, że nie będzie ubiegał się o 4. kadencję[3]. Urząd sprawował do 15 stycznia 2025 roku[1].
Kampania prezydencka (2019)
28 lutego 2019 roku ogłosił start w prawyborach prezydenckich Partii Demokratycznej[9]. Głównym tematem kampanii uczynił przeciwdziałanie zmianie klimatu[4]. Był jednym z pierwszych kandydatów Partii Demokratycznej, którzy zobowiązali się nie przyjmować wpłat od osób i podmiotów związanych z branżą paliw kopalnych[9].
Inslee przedstawiał zmianę klimatu jako problem powiązany z ochroną zdrowia, bezpieczeństwem narodowym i sprawiedliwością rasową[4]. Proponował m.in. powrót Stanów Zjednoczonych do porozumienia paryskiego, stopniowe odchodzenie od węgla, ograniczenie emisji metanu i sadzy oraz zniesienie subsydiów dla paliw kopalnych[4]. 21 sierpnia 2019 roku wycofał się z ubiegania o nominację, oceniając swoje szanse na jej zdobycie jako zbyt małe[4].
Życie prywatne
27 sierpnia 1972 roku poślubił Trudi Tindall, którą poznał w szkole średniej[3]. Mają 3 synów: Jacka, Connora i Joe’ego[3]. Wychowali ich w Selah, niedaleko Yakimy[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Jay Inslee [online], National Governors Association [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 INSLEE, Jay Robert [online], Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Jay Inslee Fast Facts [online], CNN, 22 stycznia 2026 [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Mina Kaji, Christine Szabo, Jay Inslee: Everything you need to know about the former 2020 presidential candidate [online], ABC News, 22 sierpnia 2019 [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- 1 2 Representative Jay Inslee [online], Congress.gov [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- ↑ About Jay [online], Biuro gubernatora stanu Waszyngton, 2 lipca 2019 [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Jim Brunner, Jay Inslee's wins and setbacks during his 12 years as WA governor [online], The Seattle Times, 12 stycznia 2025 [dostęp 2026-07-18] (ang.).
- 1 2 3 Jim Brunner, Gov. Inslee defends his call for ‘hard look’ at Boeing’s tax breaks as company moves to end 787 Dreamliner production in Everett [online], The Seattle Times, 2 października 2020 [dostęp 2026-07-18] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-24] (ang.).
- 1 2 3 4 Adam Ontiveros-Oberg, 9 things to know about Jay Inslee [online], Center for Public Integrity, 1 marca 2019 [dostęp 2026-07-18] (ang.).

