Jean Gustave Courcelle-Seneuil

Jean Gustave Courcelle-Seneuil
Data i miejsce urodzenia	223 grudnia 1813 ; Seneuil, gmina Vanxains
Data i miejsce śmierci	1892 ; Paryż
Zawód, zajęcie	ekonomista
Narodowość	Francuz

Jean Gustave Courcelle-Seneuil (ur. 22 grudnia 1813 w Seneuil, w gminie Vanxains, zm. 29 czerwca 1892 w Paryżu)^[1]^[2] – francuski ekonomista, dziennikarz i przedsiębiorca. Uważany jest za pioniera ekonomii klasycznej i liberalizmu gospodarczego w Chile^[3]^[4]^[5].

Wczesne życie i edukacja

Urodził się w wiosce Seneuil, w gminie Vanxains (departament Dordogne), od której pochodzi drugi człon jego nazwiska^[1]. Uczęszczał do Collège royal de Poitiers, a później do Uniwersytetu Paryskiego, gdzie w 1835 r. uzyskał dyplom magistra prawa^[2].

Kariera

Po studiach wrócił do Dordogne, gdzie prowadził własne przedsiębiorstwo. Następnie wyjechał do Paryża i został redaktorem naczelnym „Journal des économistes”.

Po zamachu stanu Ludwika Napoleona Bonapartego w 1851 r. Courcelle-Seneuil udał się do Chile na zaproszenie chilijskiego rządu. Został mianowany profesorem ekonomii politycznej i konsultantem w Ministerstwie Finansów chilijskiego rządu^[6]. W czerwcu 1855 r. rozpoczął pracę akademicką w Instituto Nacional General José Miguel Carrera, a rok później został wykładowcą filozofii i nauk humanistycznych na Universidad de Chile. Będąc zdecydowanym zwolennikiem leseferyzmu, wpłynął politykę gospodarczą Chile w tamtym czasie oraz na poglądy nowego pokolenia tamtejszych ekonomistów i prominentnych członków elity^[7].

W 1858 r. rząd chilijski wysłał go do Europy jako sekretarza i doradcę delegacji, która starała się o pożyczkę na budowę krajowej sieci kolei w Chile. W tym okresie napisał swoje najważniejsze dzieło Traité théorique et pratique d’économie politique.

W 1863 r. powrócił do Francji. W 1879 r. został wybrany na członka Rady Stanu, był głównym wykładowcą (maître de conférences) ekonomii politycznej w École normale supérieure w Paryżu w latach 1881–1883, a w 1882 r. został wybrany na członka Académie des Sciences Morales et Politiques (Akademia Nauk Moralnych i Politycznych) w Instytucie Francji.

Napisał liczne książki oraz artykuły naukowe i prasowe na temat ekonomii, nauk społecznych i prawa. Jako jeden z nielicznych ekonomistów (nawet wśród leseferystów) tamtych czasów Courcelle-Seneuil był przeciwnikiem bankowości centralnej i zwolennikiem wolnej bankowości, czyli systemu, w którym banki podlegałyby zwykłym przepisom prawa handlowego, a nie specjalnym przepisom prawa bankowego i państwowej kontroli^[8]. W swoich pracach zwalczał maltuzjanizm, w swoich poglądach socjologicznych głosił relatywizm kulturowy bliski szkole historycznej. Wraz z pracami Arweda Emminghausa i Arnolda Lindwurma jest uważany za pioniera nowoczesnego zarządzania biznesem. Jego Manuel des affaires (Podręcznik biznesu), opublikowany po raz pierwszy w 1855 r., jest pierwszą systematyczną pracą naukową na temat zarządzania i praktyki prowadzenia biznesu.

Jego najważniejszym uczniem był ekonomista André Liesse (1854–1944), profesor ekonomii i pierwszy dyrektor Institut de Technique Comptable na Conservatoire national des arts et métiers.

Courcelle-Seneuil zmarł 29 czerwca 1892 roku w Paryżu.

Publikacje

Lettres à Édouard sur les révolutions (1834)
Le Crédit et la banque, étude sur les réformes à introduire dans l’organisation de la Banque de France et des banques départementales, contenant un exposé de la constitution des banques américaines, écossaises, anglaises et françaises (1840)
Traité théorique et pratique des opérations de banque (1853). Wydanie polskie: Wykład teoretyczny i praktyczny czynności bankowych, przeł. Fr. Henryk Lewestam, Towarzystwo Rolnicze w Królestwie Polskim, Warszawa, 1861.
Traité théorique et pratique des entreprises industrielles, commerciales et agricoles, ou Manuel des affaires (1855)
Traité théorique et pratique d’économie politique (2 volumes, 1858)
Études sur la science sociale (1862)
Leçons élémentaires d’économie politique (1864)
Traité sommaire d’économie politique (1865)
La Banque libre, exposé des fonctions du commerce de banque et de son application à l’agriculture, suivi de divers écrits de controverse sur la liberté des banques (1867)
Liberté et socialisme, ou Discussion des principes de l’organisation du travail industriel (1868)
Traité élémentaire de comptabilité (1869)
L’Héritage de la Révolution. Questions constitutionnelles (1872)
Précis de morale rationnelle (1875)
Protection et libre échange (1879)
Préparation à l’étude du droit, étude des principes (1887)
La Société moderne, études morales et politiques (1892)
Conduite de la vie civilisée (1895)

Courcelle-Seneuil przetłumaczył również na język francuski Principles of Political Economy Johna Stuarta Milla, Bogactwo narodów Adama Smitha oraz What Social Classes Owe to Each Other Williama Grahama Sumnera^[6].

Przypisy

1 2 Courcelle-Seneuil, Jean Gustave. 1911 Encyclopædia Britannica, Volume 7 (ang.)
1 2 Jean Gustave Courcelle-Seneuil (1813-1892) [online], Memoria Chilena, Biblioteca Nacional de Chile [dostęp 2026-06-22] (hiszp.).
↑ Robert M.R.M. Will Robert M.R.M., The Introduction of Classical Economics Into Chile, „Hispanic American Historical Review”, 44 (1), 1964, s. 1–21, DOI: 10.1215/00182168-44.1.1, JSTOR: 2511121 (ang.).
↑ William F.W.F. Sater William F.W.F., Economic Nationalism and Tax Reform in Late Nineteenth Century Chile, „The Americas”, 33 (2), 1976, s. 311–335, DOI: 10.2307/980789, JSTOR: 980789 (ang.).
↑ AníbalA. Pinto AníbalA., Chile, un caso de desarrollo frustrado, Editorial Universitaria, 1973 (hiszp.).
1 2 Albert O.A.O. Hirschman Albert O.A.O., Courcelle-Seneuil, Jean Gustave (1813–1892), [w:] MatiasM. Vernengo, Esteban PerezE.P. Caldentey, JayatiJ. Ghosh (red.), The New Palgrave Dictionary of Economics, Springer, 2017, DOI: 10.1057/978-1-349-95121-5_376-2 (ang.).
↑ OscarO. Mac-Clure OscarO., El economista Courcelle-Seneuil en el período fundacional de la economía como disciplina en Chile, „Revista Universum”, 1, 26, 2011, s. 93-108, DOI: 10.4067/S0718-23762011000100006 (hiszp.).
↑ The Discussions In France And Belgium, [w:] Vera C.V.C. Smith Vera C.V.C., The Rationale of Central Banking and the Free Banking Alternative, wydanie elektroniczne książki z 1936 r., Indianapolis: Liberty Fund, 1990, s. 62–72 [dostęp 2026-06-22] (ang.).

[EB1911-1] 1 2 Courcelle-Seneuil, Jean Gustave. 1911 Encyclopædia Britannica, Volume 7 (ang.)

[Memoria-2] 1 2 Jean Gustave Courcelle-Seneuil (1813-1892) [online], Memoria Chilena, Biblioteca Nacional de Chile [dostęp 2026-06-22] (hiszp.).

[Will-3] Robert M.R.M. Will Robert M.R.M., The Introduction of Classical Economics Into Chile, „Hispanic American Historical Review”, 44 (1), 1964, s. 1–21, DOI: 10.1215/00182168-44.1.1, JSTOR: 2511121 (ang.).

[Sater-4] William F.W.F. Sater William F.W.F., Economic Nationalism and Tax Reform in Late Nineteenth Century Chile, „The Americas”, 33 (2), 1976, s. 311–335, DOI: 10.2307/980789, JSTOR: 980789 (ang.).

[Pinto-5] AníbalA. Pinto AníbalA., Chile, un caso de desarrollo frustrado, Editorial Universitaria, 1973 (hiszp.).

[Hirschman-6] 1 2 Albert O.A.O. Hirschman Albert O.A.O., Courcelle-Seneuil, Jean Gustave (1813–1892), [w:] MatiasM. Vernengo, Esteban PerezE.P. Caldentey, JayatiJ. Ghosh (red.), The New Palgrave Dictionary of Economics, Springer, 2017, DOI: 10.1057/978-1-349-95121-5_376-2 (ang.).

[Revista-7] OscarO. Mac-Clure OscarO., El economista Courcelle-Seneuil en el período fundacional de la economía como disciplina en Chile, „Revista Universum”, 1, 26, 2011, s. 93-108, DOI: 10.4067/S0718-23762011000100006 (hiszp.).

[Smith-8] The Discussions In France And Belgium, [w:] Vera C.V.C. Smith Vera C.V.C., The Rationale of Central Banking and the Free Banking Alternative, wydanie elektroniczne książki z 1936 r., Indianapolis: Liberty Fund, 1990, s. 62–72 [dostęp 2026-06-22] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]