Jeffrey Burton Russell

Jeffrey Burton Russell
Data i miejsce urodzenia

1 sierpnia 1934
Pasadena

Data i miejsce śmierci

12 lutego 2023
Santa Barbara

prof. dr
Specjalność: historia średniowiecza, religioznawstwo
Alma Mater

Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley

Jeffrey Burton Russell (ur. 1 sierpnia 1934 w Pasadena, zm. 12 lutego 2023 w Santa Barbara) – amerykański historyk, mediewista i religioznawca, profesor emeritus historii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara (UCSB)[1].

Zyskał międzynarodowe uznanie głównie jako autor wielotomowej monografii poświęconej historycznej ewolucji pojęcia Szatana i personifikacji zła w kulturze chrześcijańskiej, a także jako badacz historii herezji oraz narosłych wokół historii nauki mitów (m.in. mitu o powszechnej wierze w płaską Ziemię w średniowieczu).

Życiorys i kariera naukowa

Russell ukończył studia licencjackie (B.A.) na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley w 1955 roku, a w 1960 roku uzyskał tam stopień doktora (Ph.D.) z historii średniowiecznej.

W trakcie swojej kariery akademickiej wykładał na prestiżowych uczelniach, w tym na Uniwersytecie Harvarda, UC Riverside, University of Notre Dame oraz na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara, gdzie przez wiele lat pełnił funkę profesora historii oraz wicedziekana studiów podyplomowych.

Otrzymał liczne stypendia i wyróżnienia naukowe, w tym stypendium Guggenheim Fellowship.

Badania i poglądy

Historia Szatana i pojęcia zła

Najbardziej znanym wkładem Russella do historiografii religii jest jego pięciotomowa seria wydana przez Cornell University Press, analizująca rozwój koncepcji zła oraz postaci Szatana od czasów starożytnych po współczesność:

  • Devil: Perceptions of Evil from Antiquity to Primitive Christianity (1977)
  • Satan: The Early Christian Tradition (1981)
  • Lucifer: The Devil in the Middle Ages (1984)
  • Mephistopheles: The Devil in the Modern World (1986)
  • The Prince of Darkness: Radical Evil and the Power of Good in History (1988)

Russell badał, jak koncepcje metafizyczne wpływały na zachowania społeczne i kulturę Europy, wskazując, że personifikacja zła była kluczowym elementem rozumienia moralności przez stulecia.

Mit płaskiej Ziemi

W książce Inventing the Flat Earth: Columbus and Modern Historians (1991) Russell szczegółowo przeanalizował powstanie mitu, jakoby średniowieczni uczeni i kościół wierzyli, że Ziemia jest płaska. Wykazał, że od czasów starożytnej Grecji (w tym Arystoteles i Eratostenes), przez całe średniowiecze (m.in. Tomasz z Akwinu, Beda Czcigodny), kulistość Ziemi była faktem powszechnie znanym wśród wykształconych Europejczyków. Mit o „płaskiej Ziemi” przypisał XIX-wiecznym pisarzom i historykom (takim jak Washington Irving czy John William Draper), którzy wykorzystali go do stworzenia narracji o wiecznym konflikcie nauki z religią.

Stosunek do ateizmu i ideologii totalitarnych

W swoich późniejszych pracach i publicystyce Russell poszukiwał relacji między chrześcijaństwem, historią nauki a współczesnym sekularyzmem. Był krytykiem tzw. „nowego ateizmu”.

W dyskusjach dotyczących religijności reżimów XX-wiecznych Russell jednoznacznie klasyfikował poglądy Adolfa Hitlera jako antychrześcijańskie i określał go mianem ateisty lub neopoganina. Twierdził, że próby powiązania nazizmu z tradycyjnym chrześcijaństwem są historycznym błędem, a sam Hitler traktował ideę boga jedynie instrumentalnie lub ewolucyjnie, odrzucając osobowego Boga chrześcijańskiego i moralność chrześcijańską na rzecz darwinizmu społecznego[2].

Wybrane publikacje

  • Dissent and Reform in the Early Middle Ages (1965)
  • Medieval Civilization (1968)
  • Witchcraft in the Middle Ages (1972)
  • The Devil: Perceptions of Evil from Antiquity to Primitive Christianity (1977)
  • Satan: The Early Christian Tradition (1981)
  • Lucifer: The Devil in the Middle Ages (1984)
  • Mephistopheles: The Devil in the Modern World (1986)
  • Inventing the Flat Earth: Columbus and Modern Historians (1991)
  • A History of Heaven: The Singing Silence (1997)
  • Exposing Myths about Christianity (2012)

Przypisy

  1. ↑ Faculty Emeriti: Jeffrey Burton Russell. Department of History, University of California, Santa Barbara. (ang.).
  2. ↑ Jeffrey Burton Russell: Exposing Myths about Christianity. IVP Books, 2012. ISBN 978-0830834662.

Bibliografia

  • Jeffrey Burton Russell: Inventing the Flat Earth: Columbus and Modern Historians. Praeger, 1991. ISBN 978-0275959043.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.