Jerzy Mizgalski

Jerzy Mizgalski (ur. 1950 w Częstochowie, zm. 5 maja 2026 w Warszawie) – polski politolog, doktor habilitowany nauk humanistycznych^[1][2][3].

Studia wyższe odbył w latach 1970–1975 na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, gdzie uzyskał tytuł magistra historii. Stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie nauk politycznych otrzymał z nadania Rady Wydziału Nauk Społeczno-Politycznych Akademii Nauk Społecznych w Warszawie w dniu 26 czerwca 1989 r.

W 2009 r. habilitował się na podstawie pracy zatytułowanej Tożsamość polityczna. Studium zjawiska. Tożsamość polityczna polskich Żydów w XIX i XX wieku na przykładzie Częstochowy^[2][3]. Został pracownikiem naukowym na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie^[2][3].

Pracę naukowo dydaktyczną rozpoczął w Wyższej Szkole Pedagogicznej w 1989 r. w Zakładzie Historii Wychowania na Wydziale Pedagogiki. Od października 1990 r. pracował na Wydziale Filologiczno-Historycznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Częstochowie, w Zakładzie Historii Najnowszej Instytutu Filozoficzno-Historycznego.

Od 15 kwietnia 1994 r. do 31 sierpnia 1996 r. pełnił funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Filozoficzno-Historycznego. Od 1 września 1996 r. do 31 sierpnia 2002 r. pełnił funkcję prodziekana ds. studenckich Wydziału Filologiczno-Historycznego. Od 1 września 2002 do 31 sierpnia 2008 pełnił funkcję prorektora ds. nauczania i wychowania. Od 2005 r. był pracownikiem nowo utworzonego Instytutu Nauk Politycznych kształtującej się wówczas Akademii im. Jana Długosza (dawnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej) w Częstochowie.

W 2017 r. przeszedł na emeryturę, natomiast kontynuował pracę naukową i dydaktyczną w nowej strukturze uczelni Uniwersytetu im. Jana Długosza (dawniej Wyższej Szkoły Pedagogicznej przekształconej w międzyczasie w Akademię im. Jana Długosza)^[4].

• Historia najnowsza ze szczególnym zainteresowaniem się systemami politycznymi w XX w.
• Historia wychowania koncentrując się na wpływie uwarunkowań politycznych na kształtowanie i funkcjonowanie systemów oświatowych
• Oświatą mniejszości narodowych w II Rzeczypospolitej
• Determinantami wpływającymi na kształtowanie się tożsamości politycznych wśród żydowskiej mniejszości narodowej w Polsce
• Poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie, jaką funkcję spełnia tożsamość polityczna w społeczeństwie obywatelskim
• Samorząd terytorialny w Polsce.
• Mniejszości narodowe w Polsce.

• Mapa historyczna w dydaktyce integracji wiedzy i umiejętności uczniów. Wydawnictwo WSP w Częstochowie, Częstochowa 2003
• Tożsamość polityczna. Studium problemu, Wydawnictwo UMK, Toruń 2008,
• Tożsamość polityczna polskich Żydów w XIX i XX wieku na przykładzie Częstochowy, Wydawnictwo Akademii Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2008
• Mizgalski J. i Kapsa Jarosław, Państwo-Naród, Naród-Państwo: Szkice o praktyce tworzenia się narodów w Galicji Wschodniej, Towarzystwo Galeria Literacka, Częstochowa 2025.

• Dałek E., Mizgalski J., Kapitały zagraniczne w Polsce w pierwszych latach niepodległości 1918-1923, [w:] Ziemia Częstochowska 1990 t. 17, s. 159–171.
• Mizgalski J., Szkolnictwo żydowskie w II Rzeczypospolitej. (Próba charakterystyki problemu), [w:] Biuletyn Zespołu Badań Dziejów Oświaty, Kultury Grup Etnicznych i Polonijnych 1992, nr 1 Rzeczypospolita nie tylko Polaków, ss. 59-68.
• Mizgalski J., Ortodoksyjne szkolnictwo żydowskie w Polsce, [w:] Biuletyn Zespołu Badań Dziejów Oświaty, Kultury Grup Etnicznych i Polonijnych, 1992 nr 2 „Rzeczypospolita nie tylko Polaków”, ss. 27–43.
• Mizgalski J., Samorządność oświatowa w II Rzeczypospolitej, [w:] Wybrane problemy polskiej oświaty i pedagogiki (w latach 1918–1992) pod red. Z. Jasińskiego, J. Mizgalskiego. Materiały z konferencji naukowej „Myśl pedagogiczna i psychologiczna w Polsce Odrodzonej” Częstochowa 5–6 czerwca 1992. Częstochowa 1992, ss. 119–133.
• Mizgalski J., Częstochowski samorząd oświatowy II Rzeczypospolitej, [w:] „Almanach Częstochowy” 1992, s. 35–44.
• Mizgalski J., Częstochowska społeczność żydowska w pierwszych latach Polski Odrodzonej, [w:] Częstochowa w pierwszych latach Polski Odrodzonej pod red.: R. Szweda, J. Mizgalskiego, W. Palusa. Częstochowa w pierwszych latach Polski Odrodzonej, Częstochowa 1994, ss. 99-119.
• Mizgalski J., Samorząd oświatowy II Rzeczypospolitej w świetle podstawowych aktów prawnych, [w:] „Prace naukowe WSP w Częstochowie. Pedagogika.” T. 5, 1994 r., ss. 141–173.
• Mizgalski J., Oświata wśród Żydów obrazem przemian zachodzących w diasporze na ziemiach polskich, [w:] Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Częstochowie nr 6/2/95, Częstochowa 1995, ss. 61-85.
• Mizgalski J., Udział społeczeństwa międzywojennej Częstochowy w akcjach na rzecz oświaty i wychowania, [w:] Z dziejów najnowszych Częstochowy, pod red. R. Szweda, W. Palusa Częstochowa 1995, ss. 101-130.
• Mizgalski J., Życie polityczne Żydów w Częstochowie w latach 1918–1939, [w:] Wielkie i małe problemy Częstochowy w Polsce Odrodzonej 1918–1939, pod. red. R. Szweda, W. Palusa, Częstochowa 1996, ss. 103–136.
• Badora J., Mizgalski J., Ziemiaństwo częstochowskie w latach 1918–1939, [w:] Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918–1939 pod red. R. Szweda, W. Palusa, Częstochowa 1997 r., ss. 195–242.
• Grządzielski Z., Mizgalski J., Nauczyciele w Częstochowie w II Rzeczypospolitej, [w:] Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918–1939 pod red. R. Szweda, W. Palusa, Częstochowa 1997 r., ss. 293–330.
• Mizgalski J., Opinie nauczycieli o aktualnych podręcznikach historii i ich postulaty na przyszłość, [w:] Przeszłość w szkole przyszłości Materiały Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Podręczniki dla szkoły XXI wieku” Częstochowa 20–22 V 1997 r. pod red. J. Walczaka i A. Kieleckiego, Częstochowa 1997, s. 217–229.
• Mizgalski J., Krzewienie tradycji niepodległościowych w międzywojennej Częstochowie, [w:] Częstochowy drogi ku Niepodległości, pod red. R. Szweda, Częstochowa 1998, ss. 153–195.
• Mizgalski J., Oświata wśród Tatarów w Polsce międzywojennej, [w:] Prace Naukowe WSP w Częstochowie. „Zeszyty historyczne” t. 5. 1998, s. 101–106.
• Mizgalski J. Życie codzienne Żydów w Częstochowie w II Rzeczypospolitej, [w:] Życie codzienne w Częstochowie w XIX i XX wieku pod red R. Szweda, W. Palusa, Częstochowa 1999 r.. ss. 121–156.
• Mizgalski J., Integracja europejska a nauczanie historii, [w:] Historyk i historia in honorem Henrici Dominiczak, pod red. J. Walczaka, Częstochowa 1999, ss. 183–207.
• Mizgalski J., Zintegrowane nauczanie historii w zreformowanej szkole, [w:] Edukacja historyczna w reformowanej szkole. Propozycje rozwiązań praktycznych pod red. A. Kieleckiego, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2000 r., ss. 8-36.
• Mizgalski J., Sytuacja prawna szkolnictwa mniejszościowego w Polsce Odrodzonej, [w:] Biuletyn Instytutu Filozoficzno–Historycznego WSP w Częstochowie, Częstochowa 2000 R. 24 (7) 2000, ss. 171–179.
• Badora J., Mizgalski J. Losy niektórych majątków ziemskich z okolic Częstochowy w XIX i XX w., Państwo Zagórze, Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego WSP w Częstochowie, [w:] Biuletyn 29 /8/ 2001, s. 79–112.
• Mizgalski J., Kondycja ekonomiczna gospodarstw ziemiańskich powyżej 50 ha w latach trzydziestych XX wieku w powiecie częstochowskim, [w:] Biuletyn Instytutu Filozoficzno-Historycznego WSP w Częstochowie, R.24 (7) 2000 ss. 195-208.
• Mizgalski J., Życie religijne częstochowskich Żydów w XX wieku przed holocaustem, [w:] Z dziejów Żydów w Częstochowie, pod red. Z. Jakubowskiego, S. Podobińskiego, Częstochowa 2002r. ss. 93–126.
• Mizgalski J., Kwestia obiektywizmu naukowo badawczego historii Żydów polskich okresu międzywojnia, [w:] Z dziejów Żydów w Częstochowie, pod red. Z. Jakubowskiego, S. Podobińskiego, Częstochowa 2002r. ss. 181–192.
• Mizgalski J., Życie społeczne częstochowskich Żydów w XX wieku przed holocaustem, [w:] Z dziejów Żydów w Częstochowie, pod red. Z. Jakubowskiego, S. Podobińskiego, Częstochowa 2002r. s. 235-270.
•  Mizgalski J., Refleksja nad historią częstochowskich Żydów, [w:] Z dziejów Polski XIX i XX wieku, Księga Jubileuszowa ofiarowana profesorowi Ryszardowi Szwedowi, pod red. T. Dubickiego, T. Paneckiego, Częstochowa 2004, ss. 123–154.
• Mizgalski J. Dzieje, dziedzictwo i tożsamość kulturowa Żydów Częstochowy jako punkt wyjścia do refleksji nad ich tożsamością polityczną w XIX i XX wieku, [w:] Żydzi Częstochowianie – Współistnienie, Holocaust, Pamięć, pod red: J. Mizgalskiego, Częstochowa 2006, ss. 33–93.
• Mizgalski J., The Jews of Czestochowa (Żydzi Częstochowianie), [w:] The Jews of Czestochowa; Coexistence – Holocaust - Memory (Żydzi Częstochowianie; Współistnienie – Holocaust – Pamięć), wydanie dwujęzyczne w języku angielskim  i polskim, Częstochowa 2004.
• Opracowanie naukowe i redakcja poszerzonego o nowe treści i materiały ikonograficzne II wydania dwujęzycznego w języku angielskim i polskim The Jews of Czestochowa; Coexistence – Holocaust - Memory (Żydzi Częstochowianie; Współistnienie, Holocaust, Pamięć). Wydanie: Wydawnictwo Akademii im Jana Długosza w Częstochowie przy współpracy z Żydowskim Instytutem Historycznym. Częstochowa 2005 roku.
• Opracowanie naukowe i redakcja III wydania dwujęzycznego w języku angielskim i polskim The Jews of Czestochowa; Coexistence – Holocaust - Memory (Żydzi Częstochowianie; Współistnienie, Holocaust, Pamięć).
• Mizgalski J., Mniejszości narodowe na ziemiach polskich ich tożsamość narodowa i polityczna /Na przykładzie społeczności żydowskiej/ referat wygłoszony i przyjęty do druku po konferencji naukowej „Sojusze i sojusznicy Polski w XX wieku”, Złoty Potok, 18–19 września 2008 roku.
• Mizgalski J., Nachum Asz Rabbi (Rabin Nachum Asz), [w:] W. Orbach, The Jews of Czestochowa History (Historia Żydów Częstochowy), wyd. II (wersja angielskojęzyczna)
• Mizgalski J., Wpływ tożsamości politycznej jednostki na dynamikę działań politycznych, referat wygłoszony i przyjęty do druku po konferencji naukowej „Modernizacja polityczna w teorii i praktyce. Transfer nowoczesnych idei, wartości, instytucji i mechanizmów”, Katowice–Wisła, 23–25 września 2008.
• Mizgalski J., Wybrane kategorie z teorii i praktyki politycznej, [w:] Res politikae, t.II, Częstochowa 2007, s. 89-115.
• Współredakcja naukowa, Żydzi Częstochowianie Losy Żydów Częstochowian 1945 – 2009, pod red nauk. Jerzy Mizgalski, Jerzy Sielski, Toruń 2011.
• Mizgalski J., Szymański C.K. Udział lokalnych mediów w procesie socjalizacji lokalnych elit politycznych. V ogólnopolska konferencja naukowa Katedry Nauki o Polityce „Bariery współczesnej demokracji”, 14 – 15 września 2011.
• Mizgalski J., Szymański C.K., Częstochowskie komitety wyborcze w wyborach na prezydenta Miasta w 2010 roku, Artykuł złożony do druku w pracy zbiorowej pod red. Sylwestra Wróbla w Instytucie nauk politycznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
•  Mizgalski J., Tożsamość polityczna partii/ ugrupowania politycznego w lokalnej przestrzeni politycznej,  Konferencja Międzynarodowa Samorząd miejski i jego elity, Złoty Potok, Październik 2011.
• Mizgalski J., Aktywność społeczna w demokratycznej Polsce jako element partycypacji politycznej. Sympozjum Naukowe Praca socjalna aktywnym instrumentem polityki społecznej – od wolontariatu do zatrudnienia, Częstochowa 22 listopad 2011
• Mizgalski J., Tożsamość narodowa a integracja europejska, w: Studia Politologiczne  Wyjaśnianie polityki vol. 17 , pod red: Jana Błuszkowskiego i Jacka Zaleśnego, Warszawa 2010, s. 189 – 212.
• Redakcja naukowa opracowania pt. 60 – lecie TSKŻ Towarzystwo Społeczno Kulturalne Żydów w Polsce s. 112 artykuły w tym opracowaniu pt. Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce w powojennych uwarunkowaniach ustrojowych, s. 12 - 44 tabele: Tabela I Liczba członków TSKŻ w Polsce i oddziały terenowe, s. 60 – 62, Tabela II Przykłady działalności kulturalnej, oświatowej i socjalnej TSKŻ w latach 1956 – 1990, s. 62 – 103, Informacje bibliograficzne o historii TSKŻ, s. 104 – 105, Warszawa 2010.
• Red. naukowa Jerzy Mizgalski, Jerzy Sielski, Samorząd miejski i jego elity, Res Politicae, wydanie specjalne, Częstochowa 2012
• Red naukowa Jerzy Mizgalski, Jerzy Sielski, Jadwiga Hajduk, Polska między przeszłością a przyszłością. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Janowi Walczakowi”, Częstochowa 2014 roku.
• Redakcja naukowa The News of Częstochowa The Fate of Częstochowa News 1945 – 2009, Editors Jerzy Mizgalski Jerzy Sielski.
• Mizgalski J. Ocaleni w poszukiwaniu swojego miejsca w powojennej rzeczywistości, w: Żydzi Częstochowianie Losy Żydów Częstochowian 1945 – 2009, pod red nauk. Jerzy Mizgalski, Jerzy Sielski, Toruń 2011, s. 9 – 17.
• Mizgalski J., Mizgalska M., Stanowisko Nadrabina Gminy Wyznaniowej w Częstochowie w obronie żydowskiej tożsamości religijnej. Na podstawie książki N. Asza „W obronie uboju rytualnego” [ w:] Rozdział w monografii: Tożsamość a stereotypy. Żydzi i Polacy miejsce wydania pod red. nauk. J. Mizgalski, J. Sielski, Toruń 2014, s. 70 – 137.
• J. Mizgalski, Co politolog powinien wiedzieć, rozumieć i jakie powinien nabyć umiejętności. Przyczynek do dyskusji o kształceniu politologicznym [w:] Rozdział w monografii „Polska między przeszłością a przyszłością. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Janowi Walczakowi”, pod red. Jerzego Sielskiego, Jerzego Mizgalski i Jadwigi Hajduk. Częstochowa 2014.
•  Mizgalski J., Wpływ procesów industrialnych na rozwój wielokulturowej Częstochowy, [w:] Wobec miasta Studia z zakresu twórczości artystycznej i nauki, pod red Jerzego Piwowarskiego, Wydawnictwo AJD w Częstochowie, Częstochowa 2014, s. 61- 99.
• Mizgalski J., Aktywność społeczna środowisk lokalnych jako element partycypacji politycznej, [w:] Między ideą pasją a działaniem, pod red. Pawła Grzywny, Joanny Lustig, Natalii Stępień – Lampy, Bożeny Zasępy, Katowice 2017, ss. 342-358.
• Mizgalski J., Tożsamość żydowska w ujęciu politologicznym na przykładzie Częstochowy, [w:] Żydzi i judaizm we współczesnych badaniach polskich, t.VI, pod red. Stefana Gąsiorowskiego i Magdaleny Ruty, Polska Akademia Umiejętności Polskie Towarzystwo Studiów Żydowskich, Kraków 2017, s. 53 - 65.
• Mizgalski J., Tożsamość w teorii polityki [w:] Rola komunikacji społecznej i mass mediów w integracji europejskiej, / wydanie dwujęzyczne w języku polskim i języku ukraińskim / Częstochowa 2017, s. 7 – 18.
• Mizgalski J., Polska polityka wobec mniejszości narodowych, [w:] Granice wyobraźni politologicznej pod red nauk: Rafała Glajcara, Zbigniewa Kantyki, Marty Obrębskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019, ss. 254 – 276.
• Mizgalski J., Żydzi częstochowianie [w:] Gazeta Wyborcza Częstochowa Historia z 12 października 2006 r.
• Mizgalski J., Żydzi w historii Częstochowy, Ich dzieje i tożsamość kulturowa [w:] Częstochowski biuletyn oświatowy 3(69)2008, ss. 24-29.

• Lipiec J., Mizgalski J., Jak studiować historię wychowania. Kompendium programowe i bibliograficzne, WSP Częstochowa 1991 roku.^[5]

Był inspiratorem i organizatorem festiwalu filmów dokumentalnych „Moja Mała Ojczyzna” im. Braci Krzemińskich w Częstochowie^[6]. Pełnił funkcję konsultanta naukowego filmów dokumentalnych związanych z dziejami Częstochowy i jej regionu^[7]. Konsultował m.in. filmy dokumentalne o historii Częstochowy, w tym produkcje Studia Filmowego Kas Film np. „Częstochowa lata 1220-1793” i „Częstochowa lata 1945-1950”^[8][9]. Stale współpracował z TV Orion” w Częstochowie, m.in. przy realizacji filmu dokumentalnego Śladami częstochowskiej społeczności żydowskiej. Opracował naukowo scenariusz oraz konsultował merytorycznie średniometrażowy film dokumentalny o losach prawnuczki nadrabina Częstochowy Nachuma Asza pod tytułem: Lekcja historii: „Miałam szczęście” produkcji Elżbiety de Mundlak w 2002 roku^[10].

Od 2004 r. koordynował współpracę Światowego Stowarzyszenia Żydów Częstochowian i ich Potomków z Stowarzyszeniem Żydów Częstochowian w Izraelu^[11].^[12] Był autorem merytorycznej koncepcji stałej ekspozycji Żydzi Częstochowianie w Muzeum Żydów Częstochowian. Był długoletnim przewodniczącym Rady Muzeum Częstochowskiego^[13]. Swoimi działaniami przyczyniał się do popularyzacji lokalnej historii i kultury^[14].

• Odznaczenie Chroniąc Pamięć” - wyróżnienie nadawane wspólnie przez Ambasadę Izraela w Polsce, Fundusz Michaela Traisona dla Polski, Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie, Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, Centrum Społeczności Żydowskiej JCC w Krakowie, oraz Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie. Uroczystość nadania odznaczenia odbyła się pod honorowym patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.
• "Laur Pamięci" wyróżnienie Ambasady Izraela w Polsce za ratowanie zabytków dziedzictwa żydowskiego^[15][16][17].
• Nagroda im. Karola Miarki - wyróżnienie przyznawane przez władze województwa śląskiego i opolskiego^[18].

Jerzy Mizgalski miał żonę, dwoje dzieci i wnuki. W wolnym czasie pisał wiersze. Część została wydana drukiem, m.in. w wydanym w Warszawie w 2021 roku tomie pt. Moje refleksje /Zbiór refleksji i nastrojów z różnych etapów mojego życia/^[19].