Jerzy Nowaczyk
| Data i miejsce urodzenia |
5 września 1926 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
30 kwietnia 2026 |
| Proboszcz Parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Zielonej Górze | |
| Okres sprawowania |
1980–2002 (do 1987 Parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny) |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Prezbiterat |
20 grudnia 1958 |
| Odznaczenia | |
Jerzy Sławomir Nowaczyk[1] (ur. 5 września 1926 w Koninie, zm. 30 kwietnia 2026 w Zielonej Górze) – polski duchowny rzymskokatolicki, proboszcz Parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Zielonej Górze w latach 1980–2002 (do 1987 Parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny).
Życiorys
Urodził się 5 września 1926 w Koninie[2] w rodzinie urzędnika Stanisława i nauczycielki Leokadii z domu Hofman[3.1]. W czerwcu 1939 został przyjęty do Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Koninie, jednak w grudniu tego samego roku wraz z rodziną został wysiedlony do Generalnego Gubernatorstwa[4]. Podczas wojny uczestniczył w kursach tajnego nauczania[5]. W 1944 razem z bratem został zatrzymany przez żandarmerię niemiecką. Miał być wywieziony na roboty do Niemiec, jednakże ze względu na sytuację na froncie wschodnim został zwolniony[3.2]. Do Konina powrócił w marcu 1945[4], gdzie zdał maturę[5]. W 1946 rozpoczął studia na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu Poznańskiego, następnie przeniósł się na Wydział Elektryczny Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu, gdzie w 1950 uzyskał tytuł inżyniera elektryka. Został zatrudniony w Zjednoczeniu Energetycznym Okręgu Zachodniego w Poznaniu[3.2]. Od 1953 studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Gościkowie-Paradyżu[4]. 20 grudnia 1958 w katedrze gorzowskiej został wyświęcony na prezbitera przez biskupa Wilhelma Plutę[5].
W latach 1959–1963 był wikariuszem w Parafii Najświętszej Maryi Panny Królowej Świata w Stargardzie Szczecińskim. Nauczał religii uczniów w szkołach podstawowych w Strachocinie i Tychowie oraz w szkołach średnich w Stargardzie Szczecińskim[3.2]. W latach 1963–1970 pracował jako wikariusz w Parafii Najświętszego Zbawiciela w Zielonej Górze[4]. W latach 1966–1986[3.3] pełnił funkcję duszpasterza akademickiego w Zielonej Górze[5]. W latach 1970–1974 był wikariuszem Parafii św. Jadwigi w Zielonej Górze[5] i kierował filią parafii w Kaplicy Narodzenia Najświętszej Maryi Panny na Winnicy[3.4]. Po erygowaniu parafii w 1974 został jej tymczasowym proboszczem administratorem[3.4]. Dopiero w 1980 władze komunistyczne wyraziły zgodę na objęcie przez niego urzędu proboszcza. W latach 1980–2000 doprowadził do wybudowania i wyposażenia kościoła parafialnego. W międzyczasie w 1987 parafia zmieniła nazwę na Podwyższenia Krzyża Świętego. Proboszczem parafii był do 2002. W latach 1988–2002 pełnił funkcję dziekana dekanatu Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Zielonej Górze[4]. Ponadto od 1986 był kapelanem Klubu Inteligencji Katolickiej w Zielonej Górze[3.5], w latach 1994–1996 asystentem diecezjalnym Akcji Katolickiej, a w latach 1997–1999 kapelanem NSZZ „Solidarność” (1997-1999)[6]. W 1987 otrzymał godność kapelana honorowego Jego Świątobliwości, a w 2001 został kanonikiem Kapituły Katedralnej w Gorzowie Wielkopolskim[2].
W okresie PRL był inwigilowany przez funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa[3.5]. Za prowadzoną działalność duszpasterską został zakwalifikowany przez komunistów do duchownych wrogich wobec systemu[3.6]. Był szykanowany karami nakładanymi przez kolegia karno-administracyjne oraz wstrzymywaniem decyzji administracyjnych dotyczących budowanego przez niego kościoła[3.7].
Zmarł 30 kwietnia 2026 w Zielonej Górze[6]. 5 maja 2026 został pochowany w grobie obok Kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Zielonej Górze[7].
Odznaczenia i wyróżnienia
W 2009 prezydent RP Lech Kaczyński nadał mu Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[8][2], a w 2018 prezydent RP Andrzej Duda Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[1][2].
W 2019 otrzymał honorowe obywatelstwo Zielonej Góry[9].
Przypisy
- 1 2 M.P. z 2018 r. poz. 686 (ISAP) – pkt 1. [dostęp 2025-09-06].
- 1 2 3 4 99. urodziny najstarszego księdza w diecezji zielonogórsko-gorzowskiej. ekai.pl, 2025-09-05. [dostęp 2025-09-06].
- E. Wojcieszyk: „Manifestował negatywny stosunek do ustroju socjalistycznego” Ksiądz Jerzy Nowaczyk – duszpasterz z Zielonej Góry. W: R. Łatka (red.): Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją 1976–1989. T. II. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2000. ISBN 978-83-8376-424-5. [dostęp 2025-09-06].
- 1 2 3 4 5 Ks. prał. Jerzy Nowaczyk honorowym obywatelem Zielonej Góry. ekai.pl, 2019-09-11. [dostęp 2025-09-06].
- 1 2 3 4 5 K. Król: Najstarszy kapłan w naszej diecezji kończy dziś 99 lat. zgg.gosc.pl, 2025-09-05. [dostęp 2025-09-06].
- 1 2 Zmarł ks. prałat Jerzy Nowaczyk. diecezjazg.pl, 2026-05-01. [dostęp 2026-05-13].
- ↑ Ostatnie pożegnanie najstarszego kapłana w diecezji zielonogórsko-gorzowskiej. ekai.pl, 2026-05-05. [dostęp 2026-05-13].
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 62, poz. 820 (ISAP) – pkt 4. [dostęp 2025-09-06].
- ↑ Uchwała nr XI.259.2019 Rady Miasta Zielona Góra. bip.zielonagora.pl, 2019-08-27. [dostęp 2025-09-06].