Jerzy Plebański

Jerzy Plebański

Data i miejsce urodzenia	7 maja 1928 Warszawa
Data i miejsce śmierci	24 sierpnia 2005 Meksyk
profesor nauk fizycznych
Specjalność: fizyka teoretyczna i matematyczna
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Doktorat	1954
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia

Jerzy Plebański (ur. 7 maja 1928 w Warszawie, zm. 24 sierpnia 2005 w Meksyku) – polski fizyk.

Jerzy był synem Józefa Adama i Heleny z domu Rosińskiej. Miał młodszego brata Jana. Edukację rozpoczął w domu i na tajnych kompletach podczas okupacji.

Po wojnie ukończył Państwowe Liceum im. Odrowążów w Chorzowie (1947). W latach 1947–1951 studiował fizykę na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. Przez wiele lat, od początku istnienia Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego był jego pracownikiem. W 1954 pod kierunkiem Wojciecha Rubinowicza uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy O funkcji stanu w kwantowej teorii pola^[1]. Specjalista w dziedzinie ogólnej teorii względności i fizyki matematycznej. Trwałe miejsce w historii nauki zapewniły mu prace z dziedziny ogólnej teorii względności, zainicjowane współpracą z Leopoldem Infeldem, a uwieńczone ich monografią Motion and Relativity. Był prodziekanem Wydziału Matematyki i Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (1958–1962) i prorektorem Uniwersytetu Warszawskiego (1969–1973)^[2]. W 1973 wyjechał do Meksyku, został profesorem w Centro de Investigacion y de Estudios Avanzados i pracował tam do końca życia. W czasie pobytu w Meksyku gościł wielu polskich fizyków i utrzymywał ścisłe kontakty z Uniwersytetem Warszawskim.

Autor wielu pionierskich prac z ogólnej teorii względności i fizyki matematycznej. Najważniejszym jego wynikiem było pokazanie, że wszystkie próżniowe i samodualne rozwiązania równań Einsteina spełniają jedno tylko równanie, które coraz częściej nazywane jest równaniem Plebańskiego. Wprowadził opis dynamiki pola grawitacyjnego, który 10 lat później okazał się pionierski w kontekście próby kwantowania grawitacji^[3].

Profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Centrum Badań i Studiów Zaawansowanych w Meksyku. Był prorektorem UW (1969–1973), prodziekanem Wydziału Matematyki i Fizyki UW (1958–1962). Twórca i pierwszy kierownik Departamentu Fizyki w Centrum Badań i Studiów Zaawansowanych w Meksyku.

Zmarł w mieście Meksyk^[2] i został pochowany na miejscowym cmentarzu^[4].

• Motion and Relativity, Leopold Infeld, Jerzy Plebański Pergamon; Panstwowe Wydawnictwo Naukowe, 1960 – 229.
• Theory of Gravitational Perturbations in the Fast Motion Approximation, Jerzy Plebański, B. Bertotti Institute for Advanced Study – 84.
• An Introduction to General Relativity and Cosmology, Jerzy Plebański, Andrzej Krasiński 2006, Cambridge University Press.
• Lectures on non-linear electrodynamics: an extended version of lectures given at the Niels Bohr Institute and NORDITA, Copenhagen, in October 1968, wyd: NORDITA, 1970 – 147.

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1973)
• Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (23 listopada 1998)^[5]
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1973)
• Krzyż Komandorski Orderu Orła Azteckiego (Meksyk, 1976)

• Sylwetki fizyków - Jerzy Franciszek Plebanski.html.