Jerzy Surdykowski
 Zbigniew Bujak, Jerzy Surdykowski i Tomasz Jastrun – Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego (2010) | |
| Data i miejsce urodzenia |
14 marca 1939 |
|---|---|
| Konsul generalny RP w Nowym Jorku | |
| Okres |
od 1990 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Ambasador RP w Tajlandii | |
| Okres |
od 1999 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Odznaczenia | |
    | |
Jerzy Surdykowski (ur. 14 marca 1939 w Warszawie[1]) – polski publicysta, dziennikarz, pisarz i dyplomata, działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL.
Życiorys
Syn Karola (robotnika) i Anastazji z domu Szarlińskiej. W 1945 zamieszkał w Gdańsku, w 1956 ukończył I Liceum Ogólnokształcące w tym mieście, a w 1962 studia na Wydziale Łączności Politechniki Gdańskiej. Pracował na statkach Polskiej Żeglugi Morskiej, uzyskał uprawnienia do wykonywania zawodu elektryka okrętowego[2]. Od 1963 do 1967 pracował jako pracownik naukowy na Politechnice Gdańskiej, następnie w latach 1967–1968 w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni jako robotnik i projektant[2]. Od 1967 do 1982 był członkiem PZPR. Od końca lat 60. związany z dziennikarstwem jako dziennikarz „Głosu Stoczniowca”, „Perspektyw”, „Życia Gospodarczego”, „Życia Literackiego” i „Zdania”. Był także wykładowcą dziennikarstwa na Uniwersytecie Jagiellońskim[3].
W okresie wydarzeń sierpniowych w 1980 uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej, publikował w biuletynie strajkowym[3]. W 1980 został wiceprezesem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, pełnił tę funkcję do 1990, także w okresie delegalizacji SDP w związku z wprowadzeniem stanu wojennego[4]. W 1982 objęty zakazem pracy w mediach państwowych, współpracował z czasopismami drugiego obiegu, był redaktorem „Wiadomości Krakowskich”[3]. W 1989 pełnił funkcję redaktora naczelnego „Głosu Wyborczego Solidarności”, następnie dołączał do redakcji „Tygodnika Solidarność” i „Rzeczpospolitej”[3]. W 1997 wykładał w Międzynarodowej Szkole Dziennikarskiej UJ. W drugiej połowie lat 90. pracował w tygodniku „Wprost”[2].
Od 1990 związany z polską dyplomacją – był konsulem generalnym RP w Nowym Jorku (1990–1996) oraz ambasadorem w Tajlandii, akredytowanym także w Birmie i na Filipinach (1999–2003)[4].
Autor sztuk teatralnych, w tym Horoskopu zdjętego w 1976 przez cenzurę[4], a także scenariusza do filmu W każdą pogodę (1969)[5]. Twórca esejów i felietonów w prasie krajowej (m.in. w „Znaku”, „Gazecie Krakowskiej” i „Rzeczpospolitej”). Jako pisarz zadebiutował w 1966 powieścią Powracający z morza[4]. Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i PEN Clubu[3]. W następnych latach autor licznych publikacji książkowych, w tym powieści i zbiorów esejów.
Publikacje
- Powracający z morza, Wyd. Morskie, Gdynia 1966.
- Wejście do wielkiej ligi, Wyd. Nasza Księgarnia, Warszawa 1973.
- Brzegiem Bałtyku, Wyd. Interpress, Warszawa 1975.
- Wyzwanie morza, Wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1975.
- Groźba, wyzwanie, nadzieja, Wyd. Literackie, Kraków 1979.
- Oblężenie. Powieść współczesna, Wyd. Literackie, Kraków 1981.
- Notatki gdańskie, Wyd. Aneks, Londyn 1982 (drugi obieg).
- Partia stanu wojennego, Wyd. Unia, Warszawa 1984 (drugi obieg).
- Nie bez końca... Memoriał dla władz PRL, Wyd. Most, Warszawa 1987 (drugi obieg).
- Błękitny kontynent, Wyd. Iskry, Warszawa 1986.
- Dokąd zmierza Ameryka? Czyli drugie czytanie Tocqueville’a, Wyd. Politeja, Warszawa 2001.
- Duch Rzeczypospolitej, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2001.
- SOS, Wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2005.
- Wołanie o sens, Wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2006.
- Paradygmat. Powieść współczesna, Wyd. Austeria, Kraków 2011.
- Pójdę pluć na wasze trumny. Oficyna Wydawnicza „Volumen”, Warszawa 2015.
- Odnajdywanie sensu, Oficyna Wydawnicza „Volumen”, Warszawa 2017.
- Plątawisko, Oficyna Wydawnicza „Volumen”, Warszawa 2019.
- Nadzieja na sensowność świata, Wydawnictwo Copernicus Center Press, Kraków 2020.
- Wytrwałość, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa 2022.
- Śturc, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa 2023.
- Eseje sensowne, Wydawnictwo Copernicus Center Press, Kraków 2024.
Odznaczenia i wyróżnienia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2011)[6]
- Złoty Krzyż Zasługi (1994)[7]
- Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej”[2]
- Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza”[2]
- II nagroda w konkursie miesięcznika „Astronautyka” na opowiadanie fantastycznonaukowe za utwór pt. Ballada o kosmonaucie (1963)[2]
- II nagroda w ogólnopolskim konkursie na powieść współczesną, ogłoszonym przez Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki, Wydawnictwo Morskie i oddział Związku Literatów Polskich w Gdańsku za Powracającego z morza (1965)[2][8]
- Nagroda w „Konkursie Młodych Piór” na małe formy publicystyczne, ogłoszonym przez redakcję „Liter” (1965)[9]
- I nagroda w międzynarodowym konkursie literackim w Moskwie za opowiadanie fantastycznonaukowe pt. Wznoszenie (1969)
- III nagroda w ogólnopolskim konkursie na reportaż prasowy o tematyce związanej z budową Portu Północnego (1974)[10][11]
- II nagroda w konkursie Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk na sztukę teatralną o tematyce morskiej za Horoskop (1975)[12]
- Nagroda im. Josepha Conrada za twórczość literacką i dziennikarską o tematyce morskiej (1976)[2]
- Nagroda Polcul Foundation (1985)[2]
- Nagroda im. Bolesława Prusa (1986)[5]
Przypisy
- ↑ Dane osoby z katalogu osób „rozpracowywanych” [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2025-02-13].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Joanna Zawadzka, Barbara Tyszkiewicz, Surdykowski Jerzy [online], Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI wieku [dostęp 2025-02-13].
- 1 2 3 4 5 Ewa Zając, Jerzy Surdykowski, Encyklopedia Solidarności [zarchiwizowane 2024-06-01].
- 1 2 3 4 Jerzy Surdykowski [online], sppkrakow.pl [dostęp 2017-06-04].
- 1 2 Jerzy Surdykowski w bazie filmpolski.pl [dostęp 2011-05-15].
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 marca 2011 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2011 r. Nr 64, poz. 624 (ISAP)).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 listopada 1994 r. o nadaniu odznaczenia (M.P. z 1995 r. Nr 4, poz. 51 (ISAP)).
- ↑ Komunikat, „Litery”, Rok V, Nr 2 (50), Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”, luty 1966, s. 16 [dostęp 2025-09-11].
- ↑ Kronika wydarzeń kulturalnych w 1965 roku. Różne, „Gdański Rocznik Kulturalny”, Nr 3, Gdynia: Wydawnictwo Morskie, 1966, s. 174 [dostęp 2025-10-02].
- ↑ Rozstrzygnięcie konkursu, „Litery”, Rok XIII, Nr 3 (147), Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”, marzec 1974, s. 5 [dostęp 2025-02-13].
- ↑ Irena Chruścińska, Kazimierz Chruściński, Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1973–1974. Imprezy i wydarzenia literackie, „Rocznik Kulturalny Ziemi Gdańskiej”, Nr 7, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1975, s. 116 [dostęp 2025-10-09].
- ↑ Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1975–1980. Teatr, „Gdański Rocznik Kulturalny”, Nr 8, Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki, 1985, s. 179 [dostęp 2025-10-10].