Jerzy Ziomek

Jerzy Ziomek

Data i miejsce urodzenia	7 sierpnia 1924 Dąbrowa Górnicza
Data i miejsce śmierci	13 października 1990 Puszczykowo
profesor nauk humanistycznych
Specjalność: filologia polska, teoria literatury
Alma Mater	Uniwersytet Wrocławski
Doktorat	1951
Profesura	1965
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Wrocławski Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Odznaczenia

Jerzy Ziomek (ur. 7 sierpnia 1924 w Dąbrowie Górniczej, zm. 13 października 1990 w Puszczykowie^[1]) – polski historyk literatury, badacz literatury Odrodzenia i Oświecenia, zajmujący się także teorią literatury.

Urodził się w rodzinie Mieczysława i Marii z domu Szetler. Okres II wojny światowej spędził w Dąbrowie Górniczej i pracował początkowo w sklepie ojca, a następnie (do stycznia 1945) jako pomocnik biurowy w Zarządzie Nieruchomości w Będzinie^[1].

Po zakończeniu wojny był uczniem I Liceum Ogólnokształcącego im. Waleriana Łukasińskiego w Dąbrowie Górniczej, egzamin maturalny zdał w 1946. Następnie rozpoczął na Uniwersytecie Wrocławskim studia polonistyczne, które ukończył w 1950. Już w 1947 opublikował pierwszy artykuł naukowy (Cytat literacki w „Trylogii” Henryka Sienkiewicza – w Pamiętniku Literackim), od 1948 pracował na macierzystej uczelni oraz Pracowni Oświecenia Instytutu Badań Literackich PAN. W 1951 obronił pracę doktorską Publicystyka „Kuźnicy Kołłątajowskiej” napisaną pod kierunkiem Tadeusza Mikulskiego, od 1952 pracował na UWr jako adiunkt. W 1953 został przeniesiony służbowo na Uniwersytet Poznański (później im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) został zatrudniony jako zastępca profesora, w 1954 jako docent, w latach 1954–1956 był prodziekanem Wydziału Filologicznego. W latach 1960–1969 kierował Katedrą Literatury Polskiej, w latach 1961–1965 był dziekanem Wydziału Filologicznego UAM. W 1965 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. Od 1969 kierował założonym przez siebie Zakładem Teorii Literatury (od 1988 Katedrą Teorii Literatury)^[1]. 23 sierpnia 1980 roku dołączył do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami^[2]. W 1983 został profesorem zwyczajnym^[1].

Ściśle współpracował z Instytutem Badań Literackich PAN, był m.in. kierownikiem Pracowni Historii Literatury Polskiej XVI w. (1968–1970), był także kierownikiem literackim Lubuskiego Teatru im. L. Kruczkowskiego w Zielonej Górze (1967–1971) i kierownikiem literackim Teatru Nowego w Poznaniu (1972–1973). W latach 1963–1964 był redaktorem naczelnym pisma Proscenium, w latach 1968–1969 pisma Zeszyty Teatralne^[1].

Był członkiem Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej (1946–1948), Związku Akademickiej Młodzieży Polskiej (1948–1950) i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (od 1951). W latach 1964–1983 należał do Związku Literatów Polskich; w 1966–1968 wiceprzewodniczący Oddziału Poznańskiego^[1].

Zmarł w Puszczykowie, pochowany na cmentarzu Junikowo w Poznaniu (pole 22 kwatera 4-7-245)^[3].

• Hugo Kołłątaj, Warszawa: Czytelnik 1951.
• Jan Kochanowski. Rekonesans, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1953.
• Wizerunki polskich pisarzy katolickich. Szkice i polemiki, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1963.
• Kazimierz Brandys, Warszawa: Wiedza Powszechna 1964.
• Staff i Kochanowski. Próba zastosowania teorii informacji w badaniach nad przekładem, Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza 1965.
• Renesans, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1973 – w serii Historia literatury polskiej IBL PAN, jedenaście wydań do 2019, w tym liczne dodruki wydania 11.
• Powinowactwa literatury. Studia i szkice, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1980.
• Literatura Odrodzenia, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1987 – w serii Dzieje Literatury Polskiej. Synteza uniwersytecka, trzy wydania do 1999.
• Retoryka opisowa, Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1990 – wyd. 2 w 2000.
• Prace ostatnie. Literatura i nauka, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1994.
• Rzeczy komiczne, Poznań: „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 2000.

Dla serii Biblioteka Narodowa przygotował Wybór pism Biernata z Lublina (1954) i Psałterz Dawidów Jana Kochanowskiego (1960). Był także redaktorem serii Dzieje Literatury Polskiej. Synteza uniwersytecka.

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976)
• Złoty Krzyż Zasługi (1954)^[4]
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1976)
• Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)^[5]
• Odznaka honorowa „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego” (1979)

Źródło:^[1].

• Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki za pracę Renesans (1974)
• Nagroda Sekretarza Naukowego PAN za pracę Renesans (1974)^[6]
• Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki II stopnia (1981)
• Nagroda im. Aleksandra Brücknera przyznana przez Wydział I Nauk Społecznych PAN za Powinowactwa literatury (1981)
• Nagroda Ministra Edukacji I stopnia za osiągnięcia w kształceniu kadry naukowej (1990)

Źródło:^[1].