Johann August Sack
 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Nadprezydent prowincji Pomorze | |
| Okres | |
Johann August Sack (ur. 7 października 1764 w Kleve, zm. 28 czerwca 1831 w Szczecinie[1][2][3]) – pruski urzędnik administracyjny i kameralista[4], uczeń vom Steina, jeden z głównych kontynuatorów reform kameralistycznych na Pomorzu w duchu pruskiego oświecenia[4]. Znany z prac na rzecz odbudowy gospodarczej prowincji po wojnach napoleońskich[4], w latach 1816–1831 nadprezydent prowincji Pomorze[1][2].
Życiorys
Urodził się w Kleve (Nadrenia Północna-Westfalia) jako syn sędziego[3] karnego Karla Augusta Sacka i Marii Gertrudy z domu Nothemann[4]. Wychowany został w atmosferze surowości i pobożności, typowej dla mieszczańskiego domu końca XVIII wieku. Już jako chłopiec przejawiał zainteresowanie nauką oraz szybkie przyswajanie wiedzy[4]. Kształcił się najpierw w gimnazjum w Kleve, a następnie, po przenosinach w 1779 roku, w Joachimsthalskim Gimnazjum w Berlinie[4]. W 1782 roku rozpoczął studia uniwersyteckie w Halle, gdzie uczęszczał na wykłady z prawa i kameralistyki. Następnie kontynuował edukację w Getyndze[1][3][4], gdzie zetknął się z wpływowymi uczonymi, m.in. z ekonomistą Lüderem, prawnikiem Schlözerem i kameralistą Gattererem. Uczestniczył w licznych praktykach terenowych z zakresu górnictwa i leśnictwa.
Po powrocie do Kleve w 1783 roku został mianowany auskultatorem (aplikantem administracyjnym) w tamtejszym urzędzie rządowym. Szybko zdał kolejne egzaminy państwowe w Berlinie, po czym zajął się przede wszystkim zagadnieniami związanymi z przemysłem wydobywczym. Z rekomendacji ministra von Heiniga w 1788 roku otrzymał stanowisko sędziego górniczego i radcy górniczego w Wetter[1][3][4]. W tym czasie nawiązał kontakt z baronem vom Steinem, późniejszym twórcą reform administracyjnych w Prusach. Spotkanie to miało istotny wpływ na dalszą działalność Sacka – nie tylko przyjął on idee Steina, ale i wcielał je konsekwentnie w życie w pracy administracyjnej. Przebywając w hrabstwie Mark, chłonął doświadczenia terenowe, które ukształtowały jego poglądy na gospodarkę, zarządzanie i samorządność[4]. Od 1799 roku był tajnym radcą finansowym w generalnej dyrekcji w Berlinie[1][3]. Związany z reformatorskim kręgiem barona vom Steina[1][3]. Od 1806 roku był cywilnym gubernatorem Berlina, a od 1813 roku cywilnym gubernatorem ziem położonych między Odrą a Łabą[1]. W 1815 roku został mianowany nadprezydentem prowincji reńskiej[1][3], a od 1816 do 1831 roku pełnił funkcję nadprezydenta prowincji Pomorze[1][2][3]. W czasie swojego urzędowania przeprowadził szereg reform administracyjnych i samorządowych, promował rozwój handlu, rolnictwa, rybołówstwa i przemysłu włókienniczego[1][2]. Z jego inicjatywy przeprowadzono w latach 1818–1823 rozbudowę portu w Świnoujściu[1]. Doprowadził do zakończenia w 1820 roku budowy traktu ze Szczecina do Berlina[1][2]. W 1824 roku jego staraniem utworzono Pomorskie Towarzystwo Historyczno-Archeologiczne (Gesellschaft für pommersche Geschichte und Altertumskunde), prowadzące badania nad przeszłością regionu[1][2]. Wydał rozporządzenie nakazujące zgłaszanie wszelkich znalezisk odkrytych podczas prac ziemnych i budowlanych[2]. Zorganizował także archiwum prowincjonalne[1][2]. W 1821 roku uniwersytet w Halle nadał mu tytuł doktora honoris causa[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Encyklopedia Szczecina. T. II P–Ż. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000, s. 299. ISBN 83-7241-089-5.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Wybitni szczecinianie. Katalog wystawy. Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, 1993, s. 135.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Dictionary of German Biography. T. Volume 8 Plett – Schmidseder. München: K.G. Saur, 2005, s. 524. ISBN 3-598-23298-5.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 IV. Johann August Sack.. W: Petrich Hermann: Pommersche Lebens- und Landesbilder. Szczecin: Arndt-Sammlung, 1887.