Johannes Bernhard Basedow

Johannes Bernhard Basedow
Ilustracja
Johannes Bernhard Basedow, miedzioryt Daniela Chodowieckiego
Data i miejsce urodzenia

11 września 1724
Hamburg

Data i miejsce śmierci

25 lipca 1790
Magdeburg

Zawód, zajęcie

pedagog, teolog

podpis

Johannes Bernhard Basedow (ur. 11 września 1724 w Hamburgu, zm. 25 lipca 1790 w Magdeburgu) – niemiecki pedagog i teolog, inicjator ruchu filantropistów (przyjaciół człowieka). Przedstawiciel pedagogiki oświecenia w Niemczech.

Życiorys

Johannes Bernhard Basedow urodził się 11 września 1724 roku w Hamburgu[1]. W wieku 15 lat zbuntował się, uciekł z domu i przez rok pracował jako pomocnik lekarza we Flensburgu[1][2].

Od 1744 roku studiował na Uniwersytecie w Lipsku i na Uniwersytecie Chrystiana Albrechta w Kilonii, początkowo teologię, a następnie filozofię[3]. Uczył się przede wszystkim we własnym zakresie[3], pisał prace na zaliczenie innym studentom w zamian za wynagrodzenie i udzielał korepetycji bogatszym studentom[2].

Po studiach, w 1749 roku, został prywatnym nauczycielem[3]. Miał „trudnego” ucznia, którego uczył przez zabawę[2], opracowując nowe metody dydaktyczne[1].

W 1752 roku obronił w Kilonii pracę magisterską Inusitata eademque optima honestioris juventutis erudiendae methodus[1]. Rok później podjął pracę nauczyciela filozofii w duńskiej Akademii Sorø[3]. Z powodu swoich antyreligijnych poglądów, w 1761 roku został przeniesiony do gimnazjum w Altonie[1]. W 1767 roku został zwolniony z obowiązków nauczycielskich i wykluczony z Kościoła ewangelickiego[4].

W 1768 roku opublikował pracę Vorstellung an Menschenfreunde für Schulen, nebst dem Plan eines Elementarbuches der menschlichen Erkenntnisse, w której postulował reformę edukacji i sprzeciwiał się wpływowi Kościoła na system szkolny[1]. Postulował stworzenie szkoły dla nauczycieli, by mogli nauczyć się metod przez niego propagowanych[2].

W 1771 roku otrzymał od księcia Leopolda III zaproszenie do Dessau, aby tam mógł podjąć próbę realizacji swoich reformatorskich pomysłów edukacyjnych[1].

W 1774 roku założył, a w latach 1774–1785 był dyrektorem wzorcowej szkoły średniej Philantropinum w Dessau, której program pedagogiczny miał, jak na owe czasy, charakter pionierski[1]. Nawiązując do idei Jean-Jacques’a Rousseau edukacja szkolna opierała się tam na zasadach wychowania naturalnego z naciskiem na humanitarne traktowanie dzieci i młodzieży[4]. W programie Philantropinum wprowadzono m.in. zajęcia wychowania fizycznego, kładziono nacisk na przedmioty ścisłe oraz języki nowożytne, a w nauczaniu stosowano metodę poglądową, pamiętając o urozmaiceniu nauki oraz zabawach i wycieczkach[5][4]. Biedni uczniowie zwolnieni byli z czesnego w zamian za posługę bogatszym. Tym samym Basedow zapoczątkował ruch filantropistów[5].

Wydany w 1774 roku traktat Das Elementarwerks za sprawą swojej formy i treści odmienił oblicze osiemnastowiecznej edukacji[6]. Czterotomowe dzieło ilustrowane przez Daniela Chodowieckiego zawierało całokształt ówczesnej wiedzy o świecie ujętej w sposób przystępny dla młodych odbiorców[6].

Basedow zmarł 25 lipca 1790 roku w Magdeburgu[1].

Publikacje (wybór)

  • Praktische Philosophie für alle Stände, 1758
  • Neue Aussichten in die Wahrheiten und Religion der Vernunft bis in die Gränzen der glaubwürdigen Offenbarung, 1764
  • Vorstellung an Menschenfreunde für Schulen, nebst dem Plan eines Elementarbuches der menschlichen Erkenntnisse, 1768
  • Methodenbuch für Väter und Mütter der Familien und Völker, 1770
  • Das Elementarwerks, 1774

Przypisy

Bibliografia

  • Wincenty Okoń: Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 2001, s. 39. ISBN 83-88149-41-5.
  • Między słowami. Daniel Chodowiecki (1726–1801). Ilustracje do podręcznika Johannesa Bernarda Basedowa, czyli, co każde dziecko wiedzieć powinno. [w:] kultura.trojmiasto.pl [on-line]. [dostęp 2020-01-02]. (pol.).
  • Otto Friedrich Bollnow: Basedow, Johann Bernhard. W: Neue Deutsche Biographie [Online-Version]. T. 1. 1953, s. 618 f. (niem.).
  • Max Müller: Basedow, Johann Bernhard. W: Allgemeine Deutsche Biographie [Online-Version]. T. 2. 1875, s. 113–124. (niem.).
  • Johann Bernhard Basedow, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-01-02] (ang.).
  • filantropiści, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-01-02].
  • Basedow Johannes Bernhard, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-01-02].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.