John Tembo

John Tembo
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko

John Zenus Ungapake Tembo

Data urodzenia

14 września 1932

Data śmierci

27 września 2023

Minister finansów Malawi
Okres

od 1964
do 1969

Przynależność polityczna

MCP

Małżonek

Ruth Tembo

Poprzednik

Henry Phillips

Następca

Aleke Banda

Prezes Banku Rezerw Malawi
Okres

od 1971
do 1984

Przynależność polityczna

MCP

Poprzednik

D. E. Thomson

Następca

Lyoond Chakakala Chaziya

Deputowany Zgromadzenia Narodowego Malawi
Okres

od 2004[1]
do 2014[2]

Przynależność polityczna

MCP

John Zenus Ungapake Tembo (ur. 14 września 1932, zm. 27 września 2023[3]) – malawijski polityk, lider Partii Kongresowej Malawi (MCP, Malawi Congress Party), największej partii opozycyjnej w kraju. Długoletni współpracownik pierwszego prezydenta Hastingsa Bandy. Kandydat w wyborach prezydenckich w 2004 i w 2009.

Młodość i edukacja

John Tembo urodził się w 1932 w dystrykcie Dedza. Jego ojciec, Zenus Ungapake Tembo, był pastorem Środkowoafrykańskiego Kościoła Prezbiteriańskiego (CCAP, Church of Central African Presbyterian). Uczęszczał do kilku szkół elementarnych. W 1958 ukończył filozofię polityczną (licencjat) na University of Roma w Lesotho. W 1958 przez krótki czas był nauczycielem w szkole średniej w dystrykcie Dedza, a następnie przez dwa lata uczył w szkole średniej w dystrykcie Dowa[4].

Działalność za rządów Hastingsa Bandy

W 1960, po przyjeździe do Nyasalandu Hastingsa Bandy i rozpoczęciu działań na rzecz niepodległości, Tembo rozpoczął działalność polityczną. W 1961 został wybrany do Zgromadzenia Legislacyjnego Nyasalandu. W 1964[5], po uzyskaniu niepodległości przez Malawi, Tembo objął stanowisko ministra finansów[4].

W 1966 pierwszym prezydentem Malawi został Hastings Banda, który w 1971 ogłosił się dożywotnim prezydentem i wprowadził jednopartyjny system rządów na czele z Partią Kongresową Malawi (MCP). John Tembo był jednym z najbliższych współpracowników Bandy. Był zarazem kuzynem kochanki prezydenta Bandy i zarazem oficjalnej pierwszej damy Malawi, Cecilii Tamandy Kadzamiry, zwanej „Mamą”. Tłumaczył także na język chichewa przemówienia prezydenta. John Tembo ukończył w tym czasie podyplomowe studia z dziedziny bankowości w Wielkiej Brytanii, Francji i USA. Następnie przez 13 lat zajmował stanowisko dyrektora Banku Rezerw Malawi.

Tembo kierował również kilkoma instytucjami publicznymi i prywatnymi, m.in. największym konglomeratem prasowym Press Corporation Limited, spółką Blantyre Print and Packaging, Uniwersytetem Malawi, a także kilkoma bankami[6].

Pod koniec rządów Bandy, wraz z postępem jego wieku i chorób, John Tembo wyrastał na najbardziej wpływową osobę w państwie, sprawującą realną władzę „z tylnego fotela”. Na początku lat 90. objął wpływową funkcję skarbnika generalnego oraz ministra stanu w kancelarii prezydenta[6]. Kiedy jednak w 1993 w Malawi wprowadzono demokrację i system wielopartyjny, Banda na swego następcę i kandydata do urzędu wiceprezydenta wyznaczył rywala Tembo, Gwandę Chakuambę. Duet Banda-Chakuamba przegrał pierwsze demokratyczne wybory w 1994 z Bakilim Muluzim i MCP straciła władzę.

Działalność polityczna po 1994

Po śmierci Hastingsa Bandy w 1997, John Tembo podjął próbę przejęcia władzy w Partii Kongresowej Malawi (MCP) od Gwendy Chakuamby[7]. W 2004 Chakuamba odszedł z MCP i założył własną partię, a nowym przywódcą MCP został wówczas Tembo[6].

John Tembo wziął udział w wyborach prezydenckich w maju 2004 r. Zajął w nich drugie miejsce z wynikiem 27,1% głosów poparcia, przegrywając z Bingu wa Muthariką ze Zjednoczonego Frontu Demokratycznego (UDF) (35,9% głosów). Wyprzedził jednak swego dawnego rywala, Gwandę Chakuambę, który był trzeci i zdobył 25,7% głosów[8][9].

W 2008 r. Tembo zdecydował się wziąć udział w kolejnych wyborach prezydenckich. 1 listopada 2008 w czasie konwencji Partii Kongresowej Malawi (MCP) został wybrany jej kandydatem w wyborach prezydenckich w maju 2009[10]. W kwietniu 2009, po tym jak Komisja Wyborcza nie pozwoliła Bakilemu Muluziemiu ubiegać się o trzecią kadencję prezydencką, Tembo otrzymał również poparcie z jego strony[6].

W wyborach prezydenckich 19 maja 2009 John Tembo przegrał z urzędującym prezydentem Bingu wa Muthariką. Zdobył 1,2 mln głosów, podczas gdy jego rywal 2,7 mln. Tembo zarzucił władzom fałszerstwa wyborcze i nierówny dostęp do środków masowego przekazu w czasie kampanii wyborczej[11]. W wyborach parlamentarnych Partia Kongresowa Malawi zmniejszyła liczbę mandatów do 25, pozostając jednak nadal największą partią opozycyjną. Tembo zdobył mandat deputowanego i 2 czerwca 2009 został uroczyście zaprzysiężony na stanowisku[12].

Przypisy

  1. ↑ MALAWI ELECTORAL COMMISSION, PODSUMOWANIE WYNIKÓW WYBORÓW PARLAMENTARNYCH 2004 [PDF] [dostęp 2025-06-09] [zarchiwizowane z adresu 2015-07-25] (ang.).
  2. ↑ Tembo nie weźmie udziału w wyborach parlamentarnych w Malawi w 2014 r.. [dostęp 2025-06-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-23)]. (ang.).
  3. ↑ Ex-MCP President John Tembo Dies
  4. 1 2 „Profile: John Tembo, presidential candidate of opposition Malawi Congress Party”, xinhuanet, 19 maja 2004.
  5. ↑ Robin Bidwell: Guide to Government Ministers: The British Empire and Successor States 1900-1972.. Routeledge, 1974. ISBN 978-1-317-79225-3.
  6. 1 2 3 4 „John Tembo: Poised for power?”, BBC News, 14 maja 2007.
  7. ↑ „John Tembo: Down and out?”, BBC News, 1 września 2003.
  8. ↑ Elections in Malawi, African Elections Database.
  9. ↑ „Opposition defeated in Malawi elections”, afrolNews, 23 maja 2004.
  10. ↑ „MCP endorsed JZU Tembo presidential candidate”, Nyasa Times, 1 listopada 2008.
  11. ↑ „Malawi president wins re-election”, BBC News, 22 maja 2009.
  12. ↑ „Tembo sworn in as MP”, Nyasa Times, 2 czerwca 2009.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.