Josif Sokołski
| Arcybiskup | |
 | |
| Kraj działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
1786 |
| Data i miejsce śmierci |
30 września 1879 |
| Wyznanie |
prawosławie, później katolicyzm |
| Kościół | |
| Prezbiterat |
1822 |
| Chirotonia biskupia |
14 kwietnia 1861 |
| Data konsekracji |
14 kwietnia 1861 |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Miejsce | |
| Konsekrator | |
| Współkonsekratorzy |
Etienne Missir |
Josif Sokołski (bułg. Йосиф Соколски, pol. Józef Sokólski[1], ur. w Gabrowie w 1786, zm. w Kijowie 30 września 1879) – pierwszy starszy prawosławny duchowny bułgarski, który przeszedł na katolicyzm, stając się tym samym pionierem bułgarskiego Kościoła bizantyjsko-słowiańskiego.
Sokołski wynegocjował z Watykanem formalną unię w związku z dominacją Fanariotów nad bułgarskim prawosławiem i zyskał uznanie katolików w 1861 r., kiedy papież Pius IX mianował go arcybiskupem katolickich Bułgarów obrządku bizantyjskiego. Został także przyjęty na to stanowisko przez Imperium Osmańskie[2][3].
Jednak władze rosyjskie, obawiając się, że w wyniku unii kościelnej utracą wpływy wśród Bułgarów, opracowały plan porwania Sokołskiego. Akcja, opracowana przez rosyjskiego posła, księcia Aleksiej Łobanowa-Rostowskiego, została zrealizowany przy udziale Najdena Gerowa i Petkę Sławejkowa, którzy zwabili Sokołskiego na rosyjski parowiec „Elbrus”[4]. Statek odpłynął do Odessy 6 czerwca 1861 r.
Po przybyciu do Odessy Sokołskiego zabrano do Kijowa i umieszczono w Ławrze Peczerskiej. Wkrótce arcybiskup został na stałe osadzony w Pustelnii Kitajewskiej w Kijowie, gdzie był traktowany jak zasłużony mnich najwyższej rangi, pozbawiony prawa do uczestnictwa w nabożeństwach, ale z wysoką emeryturą 1000 rubli rocznie (1868)[5].
Po powstaniu styczniowym carat dążył do likwidacji diecezji chełmskiej, ostatniej diecezji unickiej pod władzą rosyjską. Duchowni uniccy, uznani przez władze rosyjskie za zaangażowanych w powstanie i nielojalnych, zostali usunięci ze swoich stanowisk. W trakcie konfliktów wokół biskupów chełmskich Josif Sokołski został wykorzystany przez władze carskie i Marcelego Popiela[1] – czterokrotnie odwiedził Chełm (dwukrotnie w 1872 r., jesienią 1873 r. i w 1874 r.), gdzie wyświęcił łącznie 72 duchownym, powołanych w miejsce usuniętych księży[6][4].
Składał liczne prośby o zezwolenie na powrót do Bułgarii, ostatnią w 1878 roku, ale zawsze spotykał się z odmową.
Bywa oceniany jako odstępca od unii z Kościołem katolickim[1], który uciekł do Rosji[7], albo jako niezłomny unita[4].
Przypisy
- 1 2 3 Edward Likowski, Dzieje Kościoła unickiego na Litwie i Rusi w XVIII i XIX wieku uważane głównie ze względu na przyczyny jego upadku, Poznań: Jarosław Leitgeber, 1880, s. 406 [dostęp 2026-03-29].
- ↑ Archbishop Josif Sokolski [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2026-03-29] (ang.).
- ↑ Кратка история на Софийска епархия св. Йоан XXIII за католиците от византийско-славянски обред в Бъл, [w:] Католическа Апостолическа Екзархия София [online], kae-bg.org [dostęp 2026-03-29] (bułg.).
- 1 2 3 Архиепископ Йосиф Соколски, [w:] Католическа Апостолическа Екзархия София [online], kae-bg.org [dostęp 2026-03-29] (bułg.).
- ↑ Ростислав Колупаєв, Архиєпископ Йосип Сокольський і Україна, [w:] Патріярхат, 4 (425) 2011 [online], patriyarkhat.org.ua, 10 sierpnia 2011 [dostęp 2026-03-29] (ukr.).
- ↑ Владимир Евгеньевич Колупаев, Болгарский архиепископ Иосиф Сокольский и его связь с Римом и Россией, „Studia Humanitatis” (1), st-hum.ru, 2016, ISSN 2308-8079 [dostęp 2026-03-29] (ros.).
- ↑ Krzysztof Popek, Misja polskich zmartwychwstańców w Adrianopolu. Wybrane problemy, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nauki Społeczne”, IV (23), 2018, s. 133, ISSN 2082-9213 [dostęp 2026-03-29].
Linki zewnętrzne
- Sokolski Monastyr [online], przyblizamybulgarie.com, 3 listopada 2023 [dostęp 2026-03-29].