Julia Zbijewska
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie | |
| Odznaczenia | |
 | |
Julia Zbijewska (ur. 17 maja 1873 w Wójcinie, zm. 13 lutego 1941 w Łodzi) – polska nauczycielka i działaczka społeczna, założycielka pierwszej łódzkiej szkoły średniej dla dziewcząt oraz pierwszej radogoskiej biblioteki[1].
Życiorys
Absolwentka Gimnazjum w Piotrkowie Trybunalskim. Po zdaniu egzaminu dojrzałości została w 1890 nauczycielką matematyki na pierwszej pensji w Łodzi, u pani Eugenii Szmidt.
Po długich staraniach w roku 1901 otrzymała od władz zgodę na otwarcie prywatnej szkoły średniej z językiem polskim jako wykładowym. Placówka mieściła się wśród Famuł Izraela Poznańskiego przy ulicy Długiej 10 (obecnie Gdańskiej)[1] w centrum robotniczej Łodzi. Z tym miejscem związane były siostry Wocalewskie: Maria i Zofia – pierwsza z nich jako nauczycielka[2], druga – jako uczennica[3]. Założona przez Zbijewską szkoła działała do 1920 roku.
W kolejnych latach Julia Zbijewska pracowała jako nauczycielka innych łódzkich szkół, m.in. w Seminarium Nauczycielskim przy ulicy Franklina D. Roosevelta 15 i Państwowej Szkole Przemysłowej przy ulicy prez. Gabriela Narutowicza 77[1].
W 1936 roku założyła bezpłatną bibliotekę i czytelnię w swym domu przy ul. Słonecznej 10 na jeszcze podłódzkim Radogoszczu. Od 1965 do lat 90. XX wieku w budynku tym (na mocy testamentu Zbijewskiej z roku 1940) funkcjonowała Rejonowa Biblioteka Publiczna jej imienia. Na budynku odsłonięto we wrześniu 1966 tablicę pamiątkową[4] z napisem: W tym domu żyła i pracowała Julia Zbijewska zasłużony pedagog, założycielka w r. 1936 pierwszej biblioteki na Radogoszczu[5].
Julia Zbijewska zmarła w wieku 68 lat i została pochowana na Cmentarzu pw. św. Rocha na łódzkim Radogoszczu[1].
Upamiętnienia i odznaczenia
- Julia Zbijewska jest patronką Miejskiej Biblioteki Publicznej Łódź-Bałuty Filia nr 18 przy ul. Wodnika 7[6].
- Jej imieniem nazwano w 1996 ulicę na Radogoszczu w Łodzi[7].
- Jest bohaterką powieści Marii Magdaleny Starzyckiej pt. Manufaktura czasu[8], wydanej przez Tygiel Kultury (ISBN: 9788388552588, rok wydania: 2009)[9].
- Julia Zbijewska dnia 9 listopada 1931 roku została uhonorowana Złotym Krzyżem Zasługi[10]
Przypisy
- 1 2 3 4 Biblioteka Miejska w Łodzi FILIA NR 18: Nasza patronka [online], Biblioteka Miejska w Łodzi FILIA NR 18 [dostęp 2023-09-30].
- ↑ http://archidiecezja.lodz.pl/lst/pdf/29(2020-1)-Piotr-Dziewulski-Harcerska-dzialalnosc-Marii-Wocalewskiej.pdf
- ↑ HSB2ok.p65 [online], pl/images/files/HSB/HSB2.pdf [dostęp 2024-04-23].
- ↑ 13 lutego 1946 roku do Łodzi włączono sąsiednie wsie i jedno miasto [online], Dziennik Łódzki [dostęp 2023-09-30] (pol.).
- ↑ http://pliki.sbp.pl/ac/2663_Por_Bibl_1986_10.pdf
- ↑ Biblioteka Miejska w Łodzi FILIA NR 18: Kontakt [online], Biblioteka Miejska w Łodzi FILIA NR 18 [dostęp 2023-09-30].
- ↑ Z [online], log.lodz.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
- ↑ Wyborcza.pl [online], lodz.wyborcza.pl [dostęp 2023-09-30].
- ↑ M. Magdalena Starzycka, Manufaktura czasu, Tygiel Kultury, 2009, ISBN 978-83-88552-58-8 [dostęp 2023-09-30] (pol.).
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 260, poz. 346 (ISAP) „za zasługi na polu pracy oświatowej i wychowawczej”.
Bibliografia
- Słownik pracowników książki polskiej; suplement. Warszawa – Łódź 1986, s. 242–243.
- Jerzy Urbankiewicz, Muzy przy krosnach. Łódź, 1970, s. 133–136.
Linki zewnętrzne
- biogram z fotografią na stronie Miejskiej Biblioteki Publicznej Łódź-Bałuty Filia Nr 18 im. Julii Zbijewskiej
- fragment powieści M. Starzyckiej Manufaktura czasu. tygielkultury.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-25)].