Julian Jaranowski
| Data i miejsce urodzenia |
31 sierpnia 1922 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
3 czerwca 1983 |
| profesor nauk przyrodniczych | |
| Specjalność: genetyka, hodowla roślin | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1955 |
| Habilitacja |
1963 |
| Nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia |
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu |
| prorektor ds. nauki AR w Poznaniu | |
| Odznaczenia | |
     | |
Julian Jaranowski (ur. 31 sierpnia 1922 w Karnowie, zm. 3 czerwca 1983 w Poznaniu) – polski profesor, hodowca roślin i genetyk.
Życiorys
Pochodził z rodziny chłopskiej, syn Stanisława[1]. Gimnazjum i liceum ukończył w Nakle nad Notecią.
W czasie okupacji hitlerowskiej pracował jako robotnik rolny.
W 1947 zdał maturę i rozpoczął studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. W 1951 uzyskał tytuł magistra nauk agrotechnicznych z odznaczeniem. Już w czasie studiów otrzymał stanowisko w kierowanej przez prof. Stefana Barbackiego Katedrze Doświadczalnictwa Rolniczego i Biometrii. Pracował na uczelni od 1950 przechodząc kolejno wszystkie stopnie awansu. W 1955 doktoryzował się (praca pt. Wpływ terminu siewu i rozstawy roślin na cechy morfologiczne i fizjologiczne różnych gatunków odmian łubinu). W 1963 habilitował się, przedkładając pracę pt. Procesy zapłodnienia i rozwoju zarodków w rodzaju Lupinus (Torn)). Od 1969 był dyrektorem Instytutu Genetyki i Hodowli Roślin, a po reorganizacji - kierownikiem Katedry Genetyki i Hodowli Roślin (do śmierci w 1983). Pełnił także inne funkcje organizacyjne: prodziekana (1965–1966), a następnie dziekana Wydziału Rolniczego (1967–1969) oraz prorektora ds. nauki Akademii Rolniczej (1972–1975)[2].
Był członkiem założycielem Polskiego Towarzystwa Genetycznego (1966)[3], oraz członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Głównym obiektem badań były rośliny pastewne, strączkowe i bobowate. Pisał prace przede wszystkim z zakresu uprawy i hodowli roślin, cytogenetyki, embriologii oraz mutagenezy. Interesowały go zjawiska cytogenetyczne i embriologiczne zachodzące w mieszańcach wewnątrzgatunkowych i międzygatunkowych. Wyjaśniał zagadnienia dotyczące barier izolacji reprodukcji generatywnej, ich przezwyciężania i właściwości mieszańców oddalonych. Wprowadził kilkadziesiąt nowych i oryginalnych form poliploidów w takich rodzajach jak: nostrzyk, kozieradka, koniczyna, lucerna oraz groch. W 1965 rozpoczął prace nad radiomutacjami grochu (otrzymano wtedy cenione później mutacje wąsolistne oraz mutanty wykowate). Był twórcą lub współtwórcą dziewięciu odmian oryginalnych roślin pastewnych. Przekazał kilkadziesiąt nowych, zmienionych morfologicznie genotypów grochu do Światowego Banku Genów (Szwecja). Był autorem ponad 120 prac naukowych. Wychował dziesięciu doktorantów.
W 1980 został wpisany do księgi wybitnych przodowników pracy socjalistycznej województwa poznańskiego[4].
Zmarł w Poznaniu, pochowany na cmentarzu św. Jana Vianneya (kwatera św. Barbary-17-11)[5].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Złoty Krzyż Zasługi
- Srebrny Krzyż Zasługi (1954)[1]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)[6]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej
Przypisy
- 1 2 M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1589 (ISAP) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”.
- ↑ Zbigniew Broda. Wspomnienie. Profesor dr hab. Julian Jaranowski (1922–1983) w 25. rocznicę śmierci. „Wieści Akademickie”. Nr 3 (126), s. 22–23, marzec 2009. Poznań: Uniwersytet Przyrodniczy. ISSN 1429-3064. [dostęp 2026-01-28].
- ↑ Historia – Polskie Towarzystwo Genetyczne [online] [dostęp 2026-01-27].
- ↑ Wybitni przodownicy pracy socjalistycznej. Wpis do Wojewódzkiej Księgi Wybitnych Przodowników Pracy. „Głos Wielkopolski”. Nr 98 (11 152), s. 1–2, 1 maja 1980. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Prasowe RSW. [dostęp 2026-01-28].
- ↑ Julian Jaranowski – miejsce pochówku [dostęp 2019-03-13]
- ↑ M.P. z 1955 r. Nr 125, poz. 1624 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 22 lipca 1955 r. nr 0/1363 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.