Julian Pieńkowski

Julian Pieńkowski
pułkownik piechoty pułkownik piechoty
Data urodzenia

27 września 1878

Data śmierci

1920

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

54 pułk piechoty

Stanowiska

dowódca pułku

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna rosyjsko-japońska
wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920–1941) Medal Niepodległości
Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie)

Julian Pieńkowski (ur. 15 września?/27 września 1878[1][2], zm. 1920) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się w guberni wołyńskiej, w rodzinie Konrada (ur. 1849), kapitana armii rosyjskiej i Tekli[1][3]. Był katolikiem[1][3][4]. Był starszym bratem Włodzimierza Mariana Konstantego (1882–1961), podporucznika administracji pospolitego ruszenia Wojska Polskiego[4][5].

Wykształcenie ogólne zdobył w Jarosławskiej Szkole Wojskowej[1]. 17 sierpnia 1896 został mianowany podoficerem[a]. Następnie zdał egzamin oficerski w Czugujewskiej Szkole Junkrów Piechoty i został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 23 marca 1900[1]. W latach 1904–1905 walczył na wojnie rosyjsko-japońskiej, w czasie której został ranny[1][3]. 10 września 1904 awansował na porucznika ze starszeństwem z 23 marca 1904, a 10 października 1908 na sztabskapitana ze starszeństwem z 23 marca 1908[1]. 1 stycznia 1909 pełnił już służbę w 18 wołogodzkim pułku piechoty, który stacjonował w garnizonie Nowogród Wołyński[6][1]. Od 6 grudnia 1913 dowodził 4 kompanią[1]. W szeregach tego pułku walczył podczas I wojny światowej, awansując na podpułkownika[3][7]. 17 sierpnia 1914 został ranny pod wsią Krosienko[7].

W 1917 został pierwszym dowódcą organizującego się w Kijowie 1 pułku strzelców polskich[8]. W 1918 służył w III Korpusie Polskim w Rosji na stanowisku dowódcy Legii Rycerskiej (od 9 kwietnia – 1 kompanii rycerskiej)[9]. Wyróżnił się 17 kwietnia 1918 podczas obrony wsi i cukrowni Gniewań[10].

1 marca 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłych I, II, III Korpusów Polskich i byłej armii rosyjskiej, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia pułkownika i zaliczony do Rezerwy armii[11][12]. Od 2 lipca do 14 grudnia 1919 dowodził 40 pułkiem piechoty[13]. 29 sierpnia 1919 Naczelny Wódz mianował go dowódcą 40 pp[14]. 8 stycznia 1920 został mianowany dowódcą 54 pułku piechoty[15][16]. 30 marca tego roku został zwolniony ze stanowiska dowódcy pułku i oddany do dyspozycji Dowództwa Frontu Litewsko-Białoruskiego[17]. 14 października 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu pułkownika, w piechocie, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej[18]. Był wówczas oddany do dyspozycji Dowództwa Okręgu Etapowego 6 Armii[18]. Zmarł w tym samym roku[4].

1 czerwca 1921 pułkownik Juliusz Rómmel sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym napisał:

dnia 17 kwietnia 1918 oddziały III Korpusu WP skoncentrowane w Gniewaniu pod dowództwem pułkownika Rómmla odpierały ataki bolszewickie, prowadzone przez nich przeważającymi siłami i z nadzwyczajną zaciętością. Pułkownikowi Pieńkowskiemu, jako dowódcy Legii Rycerskiej i kompanii oficerskiej była powieżona obrona ważnego odcinka, na który bolszewicy skierowali dużą część sił swoich usiłując przerwać front naszych pozycji. Dzięki umiejętnemu kierownictwu oddziałem i odwadze płk. Pieńkowskiego, który w chwilach krytycznych osobiscie prowadził oddział do kontrataków, pozycje zostały utrzymane, a bolszewicy poniósłszy duże straty w zabitych i rannych, zaprzestali dalszych ataków[b].

Wniosek został poparty przez byłego dowódcę III Korpusu Polski w Rosji, generała porucznika Eugeniusza de Henning-Michaelisa, a następnie zatwierdzony przez Naczelnego Wodza, marszałka Polski Józefa Piłsudskiego[10].

Był żonaty z Julią Józefą, katoliczką urodzoną w guberni jarosławskiej, z którą miał dwóch synów (ur. ok. 1903 i 1907) i córkę (ur. ok. 1911)[1][4].

Ordery i odznaczenia

rosyjskie

Uwagi

  1. ↑ Wszystkie daty pochodzące ze źródeł rosyjskich są datami starego porządku według kalendarza juliańskiego[1].
  2. ↑ Juliusz Rómmel w sporządzonym wniosku konsekwentnie użył określenia „bolszewicy” w stosunku do przeciwników oddziałów polskiego korpusu, natomiast Henryk Bagiński podał, że byli to ukraińscy chłopi[10][19].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Список 1914 ↓, s. 22.
  2. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-25].
  3. 1 2 3 4 Пеньковский Юлиан Кондратьевич. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2025-07-24]. (ros.).
  4. 1 2 3 4 Julian Pieńkowska. Geni.com. [dostęp 2025-07-25].
  5. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 311, 748.
  6. ↑ Ogólny spis oficerów 1909 ↓, s. 203.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Памяти героев Великой войны 1914–1918 : Пеньковский Иулиан (Юлиан). Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества. [dostęp 2025-07-24]. (ros.).
  8. ↑ Bagiński 1921 ↓, s. 54.
  9. ↑ Bagiński 1921 ↓, s. 388.
  10. 1 2 3 Pieńkowski Julian. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.75-7089 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-25].
  11. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 27 z 11 marca 1919, poz. 858.
  12. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 29 z 15 marca 1919, poz. 921.
  13. ↑ Księga Chwały 1992 ↓, s. 515.
  14. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 90 z 25 września 1919, poz. 3283.
  15. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 24 stycznia 1920, s. 11.
  16. ↑ Księga Chwały 1992 ↓, s. 527, tu podano, że dowodził od 2 grudnia 1919 do 9 kwietnia 1920.
  17. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 17 kwietnia 1920, s. 275.
  18. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 40 z 20 października 1920, s. 1060.
  19. ↑ Bagiński 1921 ↓, s. 393–395.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 19 sierpnia 1922, s. 613.
  21. ↑ Księga Chwały 1992 ↓, s. 572.
  22. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-25].
  23. ↑ Lista odznaczonych 1935 ↓, s. 55.
  24. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-25].
  25. ↑ M.P. z 1938 r. Nr 140, poz. 245 (ISAP)
  26. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-25].
  27. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-25].

Bibliografia

  • Общий список офицерским чинам русской императорской армии. Составлен по 1-е января 1909 г.. Sankt Petersburg: Drukarnia Wojskowa, 1909.
  • Список (по старшинству в чинах) шефу, принцам, генералам, штаб и обер-офицерам, врачам и чиновникам 18-го пехотного Вологодского Его Величества Короля Румынского полка К 1-му января 1914 г.. Новгород-Волынский: 18-й пехотный Вологодский полк, 1914.
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
  • Lista odznaczonych Krzyżem Walecznych o nieznanych adresach. Warszawa: Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1935.
  • Księga Chwały Piechoty. Bronisław Prugar-Ketling (red.). Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992.
  • Henryk Bagiński: Wojsko Polskie na Wschodzie 1914-1920. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1921.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.