Julian Sielewicz

Julian Sielewicz

podpułkownik obserwator
Data i miejsce urodzenia	20 marca 1892 Justynowo
Data i miejsce śmierci	9–11 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Lata służby	1914–1940
Siły zbrojne	Armia Imperium Rosyjskiego Wojsko Litwy Środkowej Wojsko Polskie
Formacja	I Korpus Polski Lotnictwo Wojska Polskiego
Jednostki	6 Finlandzki Pułk Strzelców 26 Korpuśny Oddział Żeglugi Powietrznej Legia Rycerska Miński Pułk Strzelców II Batalion Aeronautyczny 4 Batalion Balonowy 1 Batalion Balonowy 2 Batalion Balonowy
Stanowiska	dowódca plutonu dowódca kompanii dowódca batalionu komendant garnizonu
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia

Julian Sielewicz (ur. 20 marca 1892 w Justynowie, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – podpułkownik pilot balonowy i sterowcowy, obserwator balonowy lotnictwa Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Urodził się 20 marca 1892 w majątku Justynowo^[1] (ówczesny powiat święciański, w okresie II RP obszar gminy Kozłowszczyzna), jako syn Franciszka i Eleonory z domu Malinowskiej^[2][3][4]. Jego bratem był m.in. Leonard (ur. 1881).

Julian Sielewicz wczesne dzieciństwo spędził we dworze i tutaj początkowo pobierał nauki. Ponieważ ojciec przewidywał rozwój młyna wodnego, zatem w dziedzinie młynarstwa chciał wykształcić syna. Dlatego też wysłał go do nowo utworzonej, czteroletniej Odeskiej Szkoły Młynarsko-Technicznej. 20 czerwca 1914 został powołany do odbycia służby w 97 Liftlandzkim Pułku Piechoty armii Imperium Rosyjskiego^[3]. Po wstępnym przeszkoleniu skierowano go na I wojenny kurs dla kandydatów na oficerów piechoty do Kazańskiej Szkoły Wojskowej. Ukończył ją 1 grudnia 1914, a następnie został przydzielony do pułku zapasowego w Tule, w którym służył do 8 czerwca 1915. Od 8 czerwca 1915 był dowódcą kompanii w 6 Finlandzkim Pułku Strzeleckim. W 1915 został mianowany chorążym, a następnie awansowany do stopnia podporucznika. W 1916 otrzymał awanse na porucznika i podkapitana. 28 maja 1916 podczas bitwy pod Krsnem odniósł rany. Następnie przeszedł leczenie i w lutym 1917 został delegowany do Oficerskiej Szkoły Żeglugi Powietrznej na Wołkowym Polu pod Piotrogrodem^[5], którą ukończył 28 maja tegoż roku. Wówczas został starszym oficerem 26 Korpuśnego Oddziału Żeglugi Powietrznej i pełnił tam służbę do 8 grudnia 1917^[1]. Następnie chciał przedostać się do Mińska Litewskiego, gdzie był formowany 1 Polski Oddział Balonowy. W 1917 był działaczem POW^[4] w Mińsku^[3].

1 lutego 1918 dotarł do I Korpusu Polskiego w Rosji^[3] gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego^[1] (tzw. dowborczycy)^[4], w którego ramach do 26 sierpnia 1918 był dowódcą plutonu 1 kompanii Legii Rycerskiej, w stopniu podkapitana^[1]. Po likwidacji Korpusu do stycznia 1919 należał do Drużyn Samoobrony Ziemi Wileńskiej.

8 lutego 1919 wstąpił do Wojska Polskiego^[5]. Wówczas został dowódcą 12 kompanii strzeleckiej Mińskiego Pułku Strzelców Wojska Litwy Środkowej (późniejszy polski 86 Pułk Piechoty). W szeregach tej jednostki jako dowódca 5 kompanii brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920, walcząc w bitwie pod Słonimem, pod Baranowiczami oraz nad Berezyną^[3], podczas której 4 lipca 1920^[1] został ciężko ranny w płuca (trafił na leczenie do Warszawy). 15 maja 1920 jego kompania rozbiła bolszewicki 496 Pułk Piechoty w miejscowości Babij Bór. Za swoje czyny zakończone zniszczeniem pułku nieprzyjaciela pod Babim Borem, w 1922 otrzymał order „Virtuti Militari" V klasy, a we wniosku o jego nadanie czytamy m.in.^[3][6][7]:

Do służby wrócił w kwietniu 1921. 8 maja 1921 został mianowany oficerem informacyjno-wywiadowczym, a dwa tygodnie później dowódcą plutonu telegraficznego w macierzystym pułku. Rozkazem z 4 sierpnia 1921 przydzielony do Departamentu III Żeglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych, następnie odkomenderowany do Oficerskiej Szkoły Aeronautycznej w Toruniu^[3][5][4], którą ukończył w maju 1922. Wówczas otrzymał przydział do II batalionu aeronautycznego w Legionowie, w którym służył w stopniu kapitana^[3]. Tam został dowódcą 2 kompanii balonów obserwacyjnych. Od grudnia 1923 był dowódcą IV Batalionu Balonowego w Krakowie. W 1924 został awansowany do stopnia majora ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923. W czerwcu 1924 został komendantem parku batalionu balonowego w Toruniu^[3]. Od sierpnia 1925 do 1 października odbył kurs pilotów sterowcowych i uzyskał tytuł pilota sterowcowego^[3]. Również w 1925 został absolwentem kursu kwatermistrzów, po czym od stycznia 1926 był kwatermistrzem batalionu balonowego. 30 sierpnia 1927 został zastępcą dowódcy batalionu balonowego (od 1929 pod nazwą 1 Batalion Balonowy). Od listopada 1927 do lutego 1928 był słuchaczem kursu oficerów sztabowych przy Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W 1928 w stopniu majora był zweryfikowany w korpusie oficerów lotnictwa z lokatą 2^[8].

Brał udział w zawodach balonowych:

• w 1929:
  • 3 maja 1929 w zawodach balonowych (zorganizowanych przez 1 batalion balonowy dla upamiętnienia 10 rocznicy powstania wojsk balonowych) zajął drugie miejsce na balonie „Wilno”^[9.1],
  • 15 sierpnia 1929 w Międzynarodowych Zawodach Balonów Wolnych w Poznaniu (zorganizowanych z okazji Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu) zajął szóste miejsce w parze ze Zbigniewem Burzyńskim na balonie „Wilno”^[10][9.2];
• w 1930:
  • 3 maja 1930 w zawodach balonowych (zorganizowanych przez 1 Batalion Balonowy z okazji święta jednostki) zajął pierwsze miejsce (wraz z kpr. z cenz. Tadeuszem Kunkelem, st. szer. z cenz. Marianem Łozińskim i st. szer. z cenz. Marianem Wronką) na balonie „Wilno”^[9.1],
  • 5 października 1930 w IV Krajowych Zawodach Balonów Wolnych o Puchar im. płk. Aleksandra Wańkowicza w Warszawie na Polu Mokotowskim zajął trzecie miejsce w parze z por. Czesławem Gałeckim na balonie „Wilno”^[10][9.2].

9 lutego 1931 został dowódcą 2 Batalionu Balonowego^[3] w Legionowie^[5] i pozostał nim do 1939^[11]. 1 stycznia 1932 został awansowany do stopnia podpułkownika^[4]. Od 1934 równocześnie pełnił funkcję komendanta garnizonu Legionowo^[12]. W 1937 zasiadał w Komitecie Organizacyjnym I Polskiego Lotu Stratosferycznego (I-PLS), w którego ramach został zbudowany największy na świecie tradycyjny balon stratosferyczny, „Gwiazda Polski”, a jako dowódca 2 Batalionu Balonowego zaakceptował cały projekt^[13].

Po wybuchu II wojny światowej od początku kampanii wrześniowej 1 września 1939 był komendantem Bazy Balonowej nr 1. Następnie ewakuował się z kołowym rzutem Bazy Balonowej nr 1 na wschód w okolice Włodawy, po czym poruszał się w kierunku południowo-wschodnim. Po agresji ZSRR na Polskę, prawdopodobnie w Równem^[3], 18 września został wzięty do niewoli sowieckiej^[5]. Początkowo w październiku 1939 był przetrzymywany w obozie jenieckim w Orańsku^[5], a od 1 listopada przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku^[3]. Osadzony był tam również jego brat Leonard^[14] (major służby saperskiej w stanie spoczynku^[15], wcześniej oficer 3 Pułku Saperów Wileńskich i 6 Batalionu Saperów). Między 7 a 9 kwietnia 1940 przekazano go do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego^[5] – lista wywózkowa 015/2 z 5 kwietnia 1940^[4][5], pozycja 55^[3]. Między 9 a 11 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu^[5][4][3] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[16][17]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[18][19]. Zidentyfikowany w 1943 podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców^[20], pod numerem 494^{[21][22][4][5][23]} – dosłownie określony jako „Zielewicz Julian"^[21] (raport dzienny z 24 kwietnia 1943)^[5]. Przy jego szczątkach znaleziono międzynarodową legitymację Aeroklubu, dwie karty rybołówcze, Odznakę Obserwatora Balonowego i krzyżyk z łańcuszkiem^{[24.1][25][23]}. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 0494^[25].

Julian Sielewicz był kawalerem^[26].

Jego brat Leonard^[14], także został zamordowany w katyńskim lesie, wiosną 1940^[24.2][27].

5 października 2007 Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło awansował go pośmiertnie do stopnia pułkownika^[28][29][30]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Decyzją Ministra Obrony Narodowej z 16 lipca 2008 1 batalion zaopatrzenia 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Tadeusza Kościuszki otrzymał nazwę wyróżniającą Legionowski oraz patronat Juliana Sielewicza^[31][32][33] (1 Legionowski Batalion Zaopatrzenia im. płk Juliana Sielewicza – JW 3350 został rozformowany w 2012^[34]).

13 września 2008 na cmentarzu w Jabłonnie została odsłonięta tablica pamiątkowa honorują oficerów i żołnierzy 2 Batalionu Balonowego, ofiar zbrodni katyńskiej^[35], wśród których został wymieniony ppłk Julian Sielewicz^[36].

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” został zasadzony Dąb Pamięci, honorujący Juliana Sielewicza, w Legionowie^[37].

Jego krewna Barbara Dulska odsłoniła 3 maja 2010 Pomnik Ofiar Zbrodni Katyńskiej w Legionowie^[38].

Decyzją Ministra Obrony Narodowej z 9 marca 2018 Ośrodek Rozpoznania Obrazowego (ORO) otrzymał imię płk. Juliana Sielewicza^[39].

• chorąży – 1915
• podporucznik – 1915
• porucznik – 1916
• podkapitan – 1916
• kapitan – 1922
• major – 1924
• podpułkownik – 1932
• pułkownik – 2008 (pośmiertnie)

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4144 (1922)^{[40][2][3][4]}
• Złoty Krzyż Zasługi – 22 września 1936 „za zasługi na polu sportu balonowego”^[41][42]
• Medal Niepodległości^[43]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości – 1928^[43]
• Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia^[44]
• Państwowa Odznaka Sportowa I stopnia
• Odznaka Obserwatora Balonowego I klasy (1934)
• Odznaka za Rany i Kontuzje z jedną gwiazdką
• Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie)
• Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie)
• Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie)

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-11-26].
• Zygmunt Kozak, Zbigniew Moszumański, Jacek Szczepański: Pułkownik Julian Sielewicz (1892–1940). Pruszków – Legionowo: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 2019. ISBN 978-83-62046-21-8.
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Lista oficerów Wojska Polskiego z lat 1914–1939. Julian Sielewicz. officersdatabase.appspot.com. [dostęp 2015-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (9 lutego 2015)].
• Julian Sielewicz. katyn-pamietam.pl. [dostęp 2015-01-12].
• Kazimierz Banaszek, Krystyna Wanda Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
• Sielewicz Julian. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; sygn. I.482.45-3547 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-11-26].