Jusuf Vrioni
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
16 marca 1916 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
18 czerwca 2001 |
| Zawód, zajęcie |
dyplomata, tłumacz |
| Odznaczenia | |
 | |
Jusuf Vrioni (ur. 16 marca 1916 na Korfu, zm. 18 czerwca 2001 w Paryżu[1]) – albański dyplomata i tłumacz.
Życiorys
Był synem Iliasa Vrioniego[1]. Urodził się w rodzinie albańskich emigrantów, którzy z początkiem lat dwudziestych przenieśli się do Beratu. W 1925 jego ojciec został mianowany ministrem pełnomocnym Albanii we Francji i rodzina Vrioni przeniosła się do Paryża. Tam też Jusuf ukończył liceum i studia w paryskiej Wyższej Szkole Handlowej (Grande École des Hautes Études Commerciales)[1]. W 1932 stracił ojca[2]. 5 sierpnia 1939 powrócił do Albanii, by wkrótce potem wyjechać do Rzymu i kontynuować studia ekonomiczne[2]. Powrócił do Albanii w 1943 i zamieszkał w Hotelu Dajti[1]. W 1945 otrzymał od Francuzów propozycję wyjazdu z kraju, ale z niej nie skorzystał[2].
13 września 1947 został aresztowany przez władze komunistycznej Albanii i oskarżony o szpiegostwo i uprawianie wrogiej propagandy. Po długotrwałym śledztwie, w kwietniu stanął przed sądem, który skazał go na 15 lat pozbawienia wolności[1]. Zwolniony z więzienia w 1958, przez kilka miesięcy był internowany w Fierze, tam też na polecenie władz dokonywał tłumaczeń na język francuski. Po zwolnieniu z internowania w 1960 osiadł w Tiranie.
W tym czasie zajął się tłumaczeniem na język francuski materiałów propagandowych, a także dzieł Ismaila Kadare, w tym najsłynniejszego – Generał martwej armii. Do lat 80. nazwisko tłumacza, który rozsławił nazwisko Kadare w Albanii nie było umieszczane w tłumaczeniach, a przez to nie było znane na forum publicznym.
W początkach lat 90. XX w., w okresie transformacji ustrojowej Vrioni kierował działającą w Albanii filią Komitetu Helsińskiego. Opuścił Albanię w 1997, w czasie kryzysu piramidowego i osiedlił się w Paryżu. W 1998 otrzymał nominację na ambasadora Albanii przy UNESCO. 22 maja 1998 z rąk prezydenta Jacques'a Chiraca otrzymał francuską Legię Honorową V klasy.
Pośmiertnie otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Beratu. W 2006 albańskie ministerstwo kultury ufundowało nagrodę im. Jusufa Vrioniego, przyznawaną corocznie najlepszym tłumaczom albańskim.
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Aristokrati mbi bankën e torturave të komunizmit. kujto.al. [dostęp 2024-10-20]. (alb.).
- 1 2 3 “Jusuf Vrioni, or the ‘elegant ghost’, refused the escape from Albania that his French friend proposed to him in ’46 and ended up in prison, but when Enveri gave him. memorie.al. [dostęp 2026-04-21]. (alb.).
Linki zewnętrzne
- Fragment wspomnień J.Vrioniego. albanianhistory.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-10-03)].
- Biogram J.Vrioniego, franc.. bibliomonde.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-24)].