Kajetan Abgarowicz

Kajetan Abgarowicz
Abgar Sołtan
Ilustracja
Kajetan Abgarowicz
Data i miejsce urodzenia

7 sierpnia 1856
Czerniów

Data i miejsce śmierci

27 lipca 1909
Truskawiec

Narodowość

polska

Kajetan Abgarowicz herbu własnego, ps. Abgar Sołtan (ur. 7 sierpnia 1856 w Czerniowie, zm. 27 lipca 1909 w Truskawcu) – polski dziennikarz, powieściopisarz i nowelista pochodzenia ormiańskiego, reprezentant gawędy szlacheckiej.

Życiorys

Urodził się w Czerniowie koło Stanisławowa, w rodzinie ziemiańskiej, polskich Ormian, jako syn Franciszka Wincentego i Salomei z Przysieckich[1][2][3]. Miał dwie siostry – urodzoną w 1859 r. Marię Annę Franciszkę i urodzoną w 1862 r. Annę Marię[4]. Uczył się w szkołach w Stanisławowie i Lwowie. Rozpoczął studia we Lwowie, które przerwał w 1875 r. aby, po śmierci ojca, pomóc matce w zarządzaniu dzierżawionym majątkiem ziemskim, Oleksińcem. 28 kwietnia 1896 r. poślubił polską Ormiankę, Zofię Józefę Klementynę Łukasiewicz[1]. Mieszkali w dzierżawionym majątku Dubienko, w pow. buczackim, do 1908 r. Oleksiniec oddał w zarządzanie mężowi siostry, Anny Wilczyńskiej[5]. Aktywnie angażował się w rolnictwo, hodował konie arabskie, należał do Towarzystwa Łowieckiego[6][7]. W wolnym czasie zaczytywał się w dziełach Sienkiewicza. 17 stycznia 1903 r. odniósł obrażenia w wypadku kolejowym, wskutek czego wywiązała się choroba serca[8]. Leczył się w kurorcie uzdrowiskowym w Truskawcu, gdzie zmarł na udar serca 27 lipca 1909 r.[9][10][11]

Twórczość

Abgar Sołtan, portret rysunkowy, „Tygodnik Ilustrowany”, 1909, nr 32
Polubowna ugoda (1894)
Z wiejskiego dworu (1895)
Z carskiej imperyi (1892)
Rusini (1893)
Widziane i odczute (1904)

W 1883 r. rozpoczął działalność publicystyczno-literacką, publikując Z Multańskich kresów w rubryce Korespondecyje, w piśmie „Rola” (nr 16, 31)[12]. Od 1883 r. współpracował z „Krajem”, od 1890 r. z „Tygodnikiem Ilustrowanym” i od 1893 r. „Gazetą Lwowską”. Pisał felietony do Hodowcy i Rolnika [6][12][13]. W 1889 r. zadebiutował w prasie jako nowelista. W 1901 r. został współzałożycielem i jednocześnie redaktorem naczelnym, wydawanego we Lwowie, dziennika „Przedświt”[9][14]. Prowadził w nim także dział literacki. Współpracował też z czasopismami lwowskimi, krakowskimi i warszawskimi, m.in.: „Słowo Polskie”, „Czas”, „Nowa Reforma”[2][3].

Twórczość literacka Abgarowicza mieści się w nurcie gawędy szlacheckiej[2]. Była popularna wśród współczesnych mu czytelników, szczególnie we wschodniej Galicji. Opowiadania, nowele i powieści Abgarowicza najczęściej koncentrowały się na tematyce życia szlachty podolskiej, Bukowiny, Pokucia, a szczególnie Huculszczyzny[10][15]. Ukazywały młodych ziemian prowadzących bujne życie towarzyskie i uczuciowe. Pisarz dążył do ugody między Polakami a Rusinami co znajdowało odbicie w jego twórczości. Postacie, należące do obu tych wspólnot, pojawiają się w jego utworach, podobnie jak charaktery z najbliższego mu, ormiańskiego, sąsiedztwa. Ukazywał zażyłość kulturową z całym tym wieloetnicznym regionem, w którym wyrósł[15][16].

Do jego najbardziej znanych utworów należą powieści: Klub nietoperzy (1892 – pierwsza wydana powieść), Polubowna ugoda (1894), zbiór nowel: Z wiejskiego dworu (1895), a także zbiory opowiadań i szkiców regionalno-historycznych: Z carskiej imperii (1892), Rusini (1893), Widziane i odczute (1904)[5][10][11]. Publikował pod pseudonimem literackim Abgar Sołtan, który przybrał po przodku z XVIII wieku, kupcu ze Stanisławowa[5][17].

Wybrane dzieła

Powieści

  • Klub nietoperzy, 1892
  • Zawiedziona nadzieja, 1894
  • Polubowna ugoda, 1894
  • Nea, 1901
  • Rywale, 1904
  • Nie ma metryki, 1894

Nowele i opowiadania

Szkice literackie

Przypisy

  1. 1 2 Potomkowie Abgara Sułtanowicza [online], Ormianie.pl [dostęp 2025-05-31].
  2. 1 2 3 Rohozińska 1984 ↓, s. 1.
  3. 1 2 Markiewicz 2008 ↓, s. 446.
  4. ↑ Abgarowicz [online], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego [dostęp 2025-05-31].
  5. 1 2 3 Abgar Sołtan [online], Wiki.ormianie.pl [dostęp 2025-06-01].
  6. 1 2 Pruski 1983 ↓, s. 69.
  7. ↑ Pruski 1983 ↓, s. 155.
  8. ↑ Kajetan Abgar Sołtan Abgarowicz [online], Wirtualny Świat Polskich Ormian: Ormianie.pl [dostęp 2025-06-03].
  9. 1 2 Abgarowicz Kajetan, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-06-01].
  10. 1 2 3 Ś. p. Kajetan Abgarowicz, „Dziennik Śląski”, Śląska Biblioteka Cyfrowa, 1 sierpnia 1909 [dostęp 2025-06-01].
  11. 1 2 Ś. p. Kajetan Abgarowicz, „Świat, Nr 33”, Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa, 14 sierpnia 1909, s. 23 [dostęp 2025-06-01].
  12. 1 2 Albrecht-Szymanowska 2000 ↓, s. 13.
  13. ↑ Pruski 1983 ↓, s. 72.
  14. ↑ Ś. p. Kajetan Abgarowicz, „Górnoślązak, 1909, R. 8, Nr. 173”, Śląska Biblioteka Cyfrowa, 1 sierpnia 1909 [dostęp 2025-06-02].
  15. 1 2 Portrety Ormian Polskich - Abgar Sołtan [online], Wirtualne Archiwum Polskich Ormian [dostęp 2025-06-01].
  16. ↑ Chołoniewski 1898 ↓, s. 75-76.
  17. ↑ Chołoniewski 1898 ↓, s. 76.

Bibliografia

  • Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 446, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.
  • Ewa Rohozińska: Abgarowicz Kajetan. W: Julian Krzyżanowski, od 1975 Czesław Hernas: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny A-M. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1984. ISBN 83-01-01520-9.
  • Witold Pruski: Dwa wieki polskiej hodowli koni arabskich (1778-1978) i jej sukcesy na świecie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983. [dostęp 2025-06-02].
  • Wiesława Albrecht-Szymanowska: Abgarowicz Kajetan. W: Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski, Tom 1, A-H. Warszawa: WSiP, 2000.
  • Kajetan Abgarowicz. W: Antoni Chołoniewski: Nieśmiertelni. Fotografie literatów lwowskich. Lwów: 1898.
  • Zgon ziemianina-literata. „Nowości Illustrowane”. Nr 33, s. 9–10, 14 sierpnia 1909.
  • Kronika. † Abgar Sołtan. „Głos Rzeszowski”. Nr 31, s. 2, 1 sierpnia 1909. 

Linki zewnętrzne


This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.