Kantylacja

Kantylacja – solowe, melodyczne wygłaszanie tekstów sakralnych i modlitw podczas liturgii, łączące cechy mowy i śpiewu^[1][2.1]. Termin odnosi się przede wszystkim do praktyki synagogalnej, lecz określa się nim również podobną publiczną proklamację czytań w różnych tradycjach chrześcijańskich i innych obrzędach religijnych^[1].

W kantylacji najważniejszy jest tekst; proste formuły melodyczne dostosowuje się do rytmu zdania, jego głównego akcentu, interpunkcji i szyku^[2.2]. W tradycjach chrześcijańskich kantylacja przybiera między innymi postać recytatywu liturgicznego^[2.1]. Zasadniczą część tekstu wykonuje się w nim zwykle na dźwięku recytacyjnym. Uzupełniają go intonacja i formuły kadencyjne odpowiadające składni oraz interpunkcji^[2.3]. W ten sposób wykonuje się między innymi czytania biblijne, oracje i prefacje^[2.4].

W kantylacji hebrajskiej teksty Tanachu wykonuje się według motywów melodycznych, oznaczanych w kodeksach biblijnych znakami te’amim, umieszczanymi nad wyrazami i pod nimi. Położenie znaku zazwyczaj wskazuje akcentowaną sylabę, natomiast sam znak określa związki składniowe między wyrazami. Znaki nie wyznaczają bezwzględnych wysokości dźwięków, a odpowiadające im motywy różnią się zależnie od księgi, okazji liturgicznej i tradycji danej społeczności^[3][4.1].

• Śpiew Ewangelii – Procesja Bożego Ciała – ołtarz #3, ton I – przykład kantylacji chrześcijańskiej; śpiew: Wojciech Sznyk OP, zapis nutowy: Marcin Bornus-Szczyciński
• Torah Reading Yerushalmi Style – przykład kantylacji hebrajskiej w jerozolimskiej tradycji sefardyjskiej; The Spanish & Portuguese Synagogue of Montreal (hebr. • ang.)