Karol Knake

Karol Knake
Data urodzenia

1804

Praca
Budynki

Tężnie w Ciechocinku

Na ścianie mostu pełniącego jednocześnie funkcje muru oporowego od strony odkrytego kanału znajduje się tablica z napisem: „R.P. 1846. Ukończony Zakład Walcowni. Karol Knake Budowniczy”.
Pełny obraz muru oporowego od strony kanału w Nietulisku Dużym z tablicą upamiętniającą projektanta i budowniczego obiektu Karola Knake.

Karol Knake (ur. 16 lutego 1804 - 25 grudnia 1864) – budowniczy, inżynier, architekt realizujący zakłady i osiedla przemysłowe w Staropolskim Okręgu Przemysłowym, nadzorca budowy tężni solankowych oraz warzelni soli w Ciechocinku.

Życiorys

Ruiny XIX-wiecznej walcowni

Autor projektu wielkiego zespołu przemysłowego (zespół fabryczno-osadniczy) w Nietulisku Dużym (zakład, osiedle, most i urządzenia hydrotechniczne) zbudowanego w latach 1834–1846[1]; energii do niego miała dostarczać pierwsza w Polsce turbina wodna. Przy realizacji tego projektu dał się poznać jako wybitny architekt i plastyk jednocześnie.[2] Na ścianie od strony odkrytego kanału znajduje się tablica z napisem: „R.P. 1846. Ukończony Zakład Walcowni. Karol Knake Budowniczy”[3].

W latach 1834–1838 zaprojektował i nadzorował rozbudowę osiedla mieszkaniowego przy zakładach w Białogonie[2][4], składającego się z 22 domów dwu i czterorodzinnych – z czego 16 murowanych[5]. W tym samym czasie wybudował także duże osiedle mieszkalne przy planowanej przez Staszica wielkiej hucie żelaza w Bobrzy[5]. Przypisuje mu się również autorstwo projektu zakładu (walcownia i pudlingarnia żelaza) i osiedla mieszkalnego (29 budynków) w Sielpi Wielkiej zbudowanego w latach 1835–1838[2][6] oraz kierowanie przebudową wielkiego pieca w Rejowie w 1836–1841[7] oraz w Miedzianej Górze w 1837.

Zawiadowca budowli Fabryk Okręg Wschodniego (Urzędnik oddziałowy) Banku Polskiego od 1836 do 1848, zawiadowca budowli w Miedzianej Górze w 1837, w Rejowie w 1838–1841, w Nietulisku Dużym 1846–1848. W ramach danych dotyczących organizacji władz górniczych i hutniczych w XIX wieku w Królestwie Polskim zawiadowca budowli w Sielpi Wielkiej w 1839–1841, w Nietulisku Dużym w 1842–1845[8].

W latach 1827–1859 nadzorował budowę drewnianych tężni solankowych w Ciechocinku (budowa tężni I i II trwała w latach 1824–1829, tężnia nr III powstała w 1859), według projektu profesora Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach Jakuba Graffa (Johann Jacob Graff)[9]. Budowniczy warzelniany w Ciechocinku.

Życie prywatne

Był żonaty z Jakubiną Graff (zm. w 1836 w Miedzianej Górze)[2], córką prof. Jakuba Graffa, jego córką była Karolina Knake, która była matką m.in. Teofila Waligórskiego.

Przypisy

  1. ↑ Jerzy Szczepański, Modernizacja Górnictwa i Hutnictwa w Królestwie Polskim w I połowie XIX w. Rola specjalistów niemieckich i brytyjskich, Kielce 1997, s. 200
  2. 1 2 3 4 Jerzy Szczepański, Knake Karol w: Kielecki Słownik Biograficzny. Architekci i budowniczowie, Warszawa-Kraków 1990, s. 72
  3. ↑ Wyborcza.pl [online], kielce.wyborcza.pl [dostęp 2019-03-21].
  4. ↑ Jan Pazdur, Zakłady metalowe w Białogonie 1614-1914, Wrocław 1957, s. 124, 129, 153, 155
  5. 1 2 Krzysztof Myśliński, Pamiątki białogońskie, "Świętokrzyskie" Kielce wrzesień - grudzień 2012, nr 9. (13), s. 25
  6. ↑ Sielpia Wielka, w: Katalog zabytków w Polsce, t. 3, Województwo kieleckie, pod red. Jerzego Z. Łozińskiego i Barbary Wolf, zeszyt 5, Powiat konecki, s. 35
  7. ↑ Jerzy Szczepański, Knake Karol, w: Świętokrzyski Słownik Biograficzny t. 2, pod. red. J. Szczepańskiego, Kielce 2009, s. 231
  8. ↑ Andrzej J. Wójcik, Organizacja władz górniczych i hutniczych Królestwa Polskiego w pierwszej połowie XIX wieku, "Analecta" t. 14/1-2 (27-28), 2005, s. 270, 273, 275, 277, 279, 281, 283, 285, 289, 292, 300
  9. ↑ Aldona Nocna, Ciechocińska salina, "Spotkania z Zabytkami" nr 9-10, 2010, s. 22